Đề xuất đánh thuế vào năng lực xử lý AI đang chuyển từ lý thuyết học thuật sang tranh luận chính sách nghiêm túc, khi việc mở rộng các trung tâm dữ liệu trị giá hàng tỷ đô la của ngành này đối mặt với sự phản đối ngày càng tăng từ các cộng đồng địa phương.
Đề xuất đánh thuế năng lực xử lý trí tuệ nhân tạo đang thu hút sự chú ý trong các vòng tròn chính sách, khi sự tăng trưởng bùng nổ của công nghệ này chuyển từ tiềm năng trừu tượng sang một dấu ấn vật lý cụ thể trị giá hàng tỷ đô la đang vấp phải sự phản đối của công chúng. Cuộc tranh luận, gợi nhớ đến ý tưởng “thuế robot” do Bill Gates đề xuất vào năm 2017, đã được tiếp thêm năng lượng bởi nhu cầu tài nguyên khổng lồ của các trung tâm dữ liệu AI, tạo ra những rào cản chính trị mới cho ngành.
“Chúng ta đang ở thời điểm cần cố gắng bảo vệ việc làm,” Andrew Yang, cựu ứng cử viên tổng thống và là người ủng hộ lâu năm của thu nhập cơ bản phổ quát, cho biết trong một cuộc phỏng vấn gần đây. Yang lập luận rằng giá trị do các công ty AI tạo ra không tương xứng với số thuế họ đóng, một khoảng cách mà cái gọi là “thuế tính toán” có thể lấp đầy để tài trợ cho các chương trình xã hội và bù đắp cho sự mất việc làm do AI thúc đẩy.
Cuộc tranh luận trừu tượng đang được thúc đẩy bởi các xung đột địa phương cụ thể. Tại Kenilworth, New Jersey, một trung tâm dữ liệu AI trị giá 18 tỷ đô la từ CoreWeave vẫn đang được tiến hành bất chấp bản kiến nghị với hơn 4.000 chữ ký từ những cư dân phần lớn không biết về dự án. Cơ sở này có thể tiêu thụ tới 250 megawatt, tương đương với lượng điện sử dụng bởi 200.000 hộ gia đình. Tương tự, một cơ sở trung tâm dữ liệu Hut 8 trị giá 98 tỷ đô la được đề xuất tại hạt Nueces, Texas, đã làm dấy lên lo ngại về việc sử dụng nước ở một khu vực đang bị hạn hán.
Những cuộc đụng độ cục bộ này đang cụ thể hóa các chi phí của quá trình phát triển AI, tạo ra động lực mới cho các nhà hoạch định chính sách xem xét thuế để quản lý sự tăng trưởng của ngành. Các cuộc xung đột làm nổi bật sự mất kết nối ngày càng tăng giữa sự mở rộng của ngành công nghệ và khả năng của cơ sở hạ tầng địa phương, biến những lo ngại trừu tượng về tác động xã hội của AI thành các vấn đề hữu hình về sự ổn định của lưới điện và quyền sử dụng nước.
Sự ma sát rõ rệt nhất là ở New Jersey, nơi một cuộc thăm dò gần đây của Đại học Stockton cho thấy 56% cử tri ủng hộ việc cấm các trung tâm dữ liệu mới tại thị trấn của họ. Người dân và chính quyền địa phương đang ngày càng đẩy lùi một ngành công nghiệp mà họ coi là tiêu tốn nguồn lực địa phương khổng lồ nhưng mang lại ít lợi ích trực tiếp. Một số thị trấn, bao gồm Pemberton và Monroe, đã ban hành lệnh cấm xây dựng trung tâm dữ liệu mới, viện dẫn lo ngại về nhu cầu năng lượng và nước.
Sự phản đối địa phương này cung cấp một bối cảnh chính trị mạnh mẽ cho những người ủng hộ thuế tính toán. Họ lập luận rằng nếu sự tăng trưởng của ngành AI gây ra các chi phí ngoại ứng đáng kể cho cộng đồng—từ lưới điện bị quá tải đến tình trạng khan hiếm nước gia tăng—thì thuế là một công cụ hợp lệ để làm chậm sự tăng trưởng đó hoặc tạo ra doanh thu để giảm thiểu tác động. Simon Johnson, giáo sư tại Trường Quản lý Sloan của MIT, gợi ý rằng thuế tính toán có thể làm giảm sức hấp dẫn của việc các công ty thay thế hàng nghìn công nhân bằng các trung tâm dữ liệu.
Những người phản đối thuế tính toán lập luận rằng nó có thể kìm hãm sự đổi mới và đẩy sự phát triển sang các nước khác. Pascual Restrepo, giáo sư kinh tế tại Đại học Yale, lưu ý rằng AI đã đóng vai trò quan trọng trong những tiến bộ về tìm kiếm thuốc và phát hiện gian lận. “Tại sao bạn lại muốn tăng chi phí cho tất cả những thứ đó?” ông đặt câu hỏi. Các nhà phê bình cũng cho rằng các cấu trúc thuế hiện tại, như thuế thu nhập doanh nghiệp, đã đủ để thu được doanh thu từ sự tăng trưởng của AI.
Giải pháp thay thế, được ưa chuộng bởi các nhà kinh tế như Erik Brynjolfsson của Stanford, là điều chỉnh lại các ưu đãi thuế hiện có. Hiện tại, mã tính thuế của Hoa Kỳ thường khuyến khích các công ty đầu tư vào máy móc thay vì con người. Brynjolfsson lập luận cho việc chuyển gánh nặng thuế từ lao động sang vốn, làm cho việc các công ty sử dụng AI để hỗ trợ lực lượng lao động con người trở nên hấp dẫn hơn là thay thế họ.
Đối với các nhà đầu tư, cuộc tranh luận về thuế tính toán đưa ra một lớp rủi ro pháp lý mới cho lĩnh vực AI, vốn cho đến nay chủ yếu được định giá dựa trên tiềm năng công nghệ. Giá cổ phiếu của các công ty như Nvidia, Microsoft và Amazon được dựa trên sự tăng trưởng liên tục, mạnh mẽ của tính toán AI. Sự xuất hiện của một cuộc thảo luận nghiêm túc về thuế, được thúc đẩy bởi sự phản đối của người dân đối với chính cơ sở hạ tầng cho phép sự tăng trưởng này, cho thấy con đường phía trước của ngành có thể không suôn sẻ như đã từng giả định.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
