Hoa Kỳ tạm dừng hộ tống hải quân sau 1 ngày giữa tiến triển trong thỏa thuận với Iran

Sự đảo ngược chính sách của Hoa Kỳ đã mang lại sự biến động mới cho cuộc đối đầu tại eo biển Hormuz, với việc Tổng thống Donald Trump tạm dừng sứ mệnh hộ tống hải quân chỉ một ngày sau khi triển khai, với lý do tiến triển ngoại giao với Iran. Động thái này đã khiến giá dầu thô Brent giảm xuống mức khoảng 110 USD/thùng vào thứ Ba, đảo ngược mức tăng đột biến từ các cuộc đụng độ trước đó.

"Hoạt động diễn ra trong khoảng 24 giờ qua rất đáng lo ngại vì những gì nó báo hiệu về việc mở rộng quy mô xung đột," Robert Murrett, một Phó Đô đốc nghỉ hưu và cựu giám đốc Cơ quan Tình báo Địa không gian Quốc gia, cho biết trong một cuộc phỏng vấn với RFE/RL.

Sự tạm dừng đột ngột diễn ra sau 24 giờ hỗn loạn khi 'Project Freedom' của Hải quân Hoa Kỳ bắt đầu hướng dẫn các tàu thương mại đi qua eo biển, với việc gã khổng lồ vận tải Maersk xác nhận chuyến quá cảnh thành công. Hoạt động này nhanh chóng leo thang khi các lực lượng Hoa Kỳ đánh chìm cái mà Tổng thống Trump tuyên bố là "bảy chiếc tàu nhỏ" của Iran. Những sự kiện này diễn ra trong bối cảnh xung đột rộng lớn hơn, bao gồm các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái từ Iran bị lực lượng phòng không UAE đánh chặn.

Sự xoay trục đột ngột sang ngoại giao cho thấy một chiến lược kép gồm áp lực quân sự và đàm phán. "Chúng tôi đã nhất trí rằng, trong khi lệnh phong tỏa vẫn sẽ có hiệu lực đầy đủ, Project Freedom... sẽ được tạm dừng trong một thời gian ngắn để xem liệu Thỏa thuận có thể được hoàn tất và ký kết hay không," Trump nói trong một bài đăng trên mạng xã hội. Điều này sau đó đã được Bộ Ngoại giao Iran xác nhận, đơn vị này cho biết đang đánh giá một đề xuất phản hồi từ phía Hoa Kỳ.

24 Giờ Đầy Biến Động của Project Freedom

Sự thay đổi chóng mặt trong chính sách của Hoa Kỳ bắt đầu vào Chủ nhật với thông báo về Project Freedom, một sáng kiến nhằm đảm bảo lưu thông hàng hải qua eo biển, nơi xử lý khoảng 20% thương mại dầu khí bằng đường biển của thế giới. Hoạt động này là phản ứng trực tiếp đối với việc đóng cửa gần như hoàn toàn đường thủy kể từ khi một lệnh ngừng bắn mong manh bắt đầu. Vào thứ Hai, sứ mệnh đã đi vào hoạt động, với việc Lầu Năm Góc nhấn mạnh rằng họ sẽ "hướng dẫn" thay vì "hộ tống" các tàu.

Thế trận phòng thủ đã ngay lập tức bị thử thách. Trong một bài đăng trên Truth Social, Tổng thống Trump tuyên bố: "Chúng tôi đã bắn hạ bảy chiếc tàu nhỏ hoặc, như họ thường gọi, 'tàu nhanh'. Đó là tất cả những gì họ còn lại." Tuyên bố này được đưa ra sau các báo cáo về một cuộc tấn công vào một con tàu mang cờ Panama do công ty HMM Co. của Hàn Quốc vận hành, điều mà Trump đã sử dụng để khuyến khích Seoul tham gia nỗ lực do Hoa Kỳ dẫn đầu.

Một Trạm Thu Phí trên Eo Biển

Khi Washington áp dụng lực lượng quân sự, Tehran đã đáp trả bằng một biện pháp hành chính. Iran đã thành lập "Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư" (PGSA), một cơ quan mới yêu cầu tất cả các tàu quá cảnh phải đăng ký, trả phí và nhận giấy phép. Động thái này chính thức hóa một thông lệ mà Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đã bắt đầu, thực tế là tạo ra một trạm thu phí trên một huyết mạch quan trọng của thương mại toàn cầu.

Điều này đặt các công ty vận tải vào một vị thế bất khả thi, bị kẹt giữa các yêu cầu về giấy phép của Iran và mối đe dọa từ các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ nếu trả phí quá cảnh. Việc thành lập PGSA là một thách thức trực tiếp đối với Project Freedom, khẳng định quyền quản trị có chủ quyền đối với đường thủy và tạo ra một hệ thống kiểm soát song song cạnh tranh với sự hướng dẫn an ninh của Hải quân Hoa Kỳ.

Những Động Thái Ngoại Giao và Sự Chấn Động Thị Trường

Bất chấp các cuộc đụng độ quân sự, giá dầu đã rút lui vào thứ Ba sau thông báo tạm dừng của Trump và các bình luận từ Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, người đã hạ thấp tầm quan trọng của các cuộc tấn công tên lửa và khẳng định rằng Iran đã không vi phạm thỏa thuận ngừng bắn. Giá dầu Brent giao tương lai đóng cửa ở mức khoảng 110 USD/thùng, trong khi WTI ở mức dưới 101 USD.

Sự hạ nhiệt này, dù ngắn ngủi, làm nổi bật đòn bẩy to lớn mà cả hai bên tin rằng họ đang sở hữu. Sự kiểm soát của Iran đối với địa lý chật hẹp của eo biển là một mối đe dọa tiềm tàng, nhưng như Đô đốc Murrett đã lưu ý, "việc giữ cho eo biển mở là rất có lợi cho Iran." Hiện tại, thị trường đang phản ứng với triển vọng của một lối thoát ngoại giao, dù mong manh đến đâu, sau khi xung đột đã đẩy căng thẳng lên mức cao nhất trong nhiều năm.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.