Kinh tế Mỹ có dấu hiệu căng thẳng sau 3 tháng xung đột với Iran

Các cuộc khảo sát mới của S&P cho thấy nền kinh tế Hoa Kỳ đang có dấu hiệu căng thẳng sau cuộc xung đột kéo dài gần ba tháng với Iran, khi lạm phát bùng phát làm tăng chi phí kinh doanh và bắt đầu làm giảm nhu cầu của khách hàng. Sự gián đoạn đối với vận tải toàn cầu, đặc biệt là việc đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường thủy xử lý một phần năm lượng dầu của thế giới, đang tạo ra những rào cản đáng kể cho các lĩnh vực quan trọng.

Tiến sĩ Joana Colussi, trợ lý giáo sư nghiên cứu tại Khoa Kinh tế Nông nghiệp của Đại học Purdue, cho biết: "Cuộc xung đột (Iran) bắt đầu vào cuối tháng Hai. Cho đến thời điểm này, ít nhất là ở vùng Trung Tây, khoảng 80% người sản xuất ngô và đậu nành đã mua phân bón cho mùa vụ này." Sự tính toán trước này đã bảo vệ nhiều người, nhưng không phải tất cả, khỏi những cú sốc giá tức thời.

Tác động kinh tế của cuộc xung đột rõ rệt nhất trong sự tăng vọt của giá năng lượng và hàng hóa. Giá dầu diesel đã leo lên mức hơn 5,70 USD một gallon ở các bang như Michigan, theo dữ liệu của AAA, trong khi giá phân bón đã tăng vọt tới 45%. Các cuộc khảo sát của S&P phản ánh áp lực này, chỉ ra sự chậm lại trong các đơn đặt hàng mới cho thấy sự dè dặt của người tiêu dùng và doanh nghiệp trước chi phí gia tăng.

Sự cân bằng mong manh của nền kinh tế Mỹ đang bị đe dọa, khi Ngân hàng Thế giới cảnh báo rằng một cuộc xung đột kéo dài có thể đe dọa an ninh lương thực toàn cầu và tạo ra áp lực đình lạm đáng kể. Các chuyên gia cho biết sự gián đoạn chuỗi cung ứng có thể kéo dài trong nhiều tháng, có khả năng đẩy giá thực phẩm lên cao và buộc Cục Dự trữ Liên bang phải đánh giá lại triển vọng chính sách tiền tệ của mình.

### Nông dân chuẩn bị cho cú sốc giá phân bón 45%

Ngành nông nghiệp Hoa Kỳ đang ở tuyến đầu của sự sụp đổ kinh tế. Trong khi một cuộc khảo sát vào cuối tháng 3 của Hiệp hội những người trồng ngô quốc gia cho thấy 80% kế hoạch diện tích năm 2026 của người trồng không bị ảnh hưởng nhờ đặt trước phân bón, những người không thực hiện đang đối mặt với việc tăng chi phí nghiêm trọng. Brady Holst, phó chủ tịch Hiệp hội Đậu nành Illinois, cho biết: "Khoảng 20% (nông dân Trung Tây) bón phân đạm vào mùa xuân hoặc trong mùa trồng trọt sẽ bị ảnh hưởng nặng nề bởi giá cao hơn."

Áp lực này đang buộc nông dân phải cân nhắc các chuyển đổi chiến lược dài hạn. Một cuộc khảo sát của Farmer's Keeper LLC cho thấy 21% nông dân có kế hoạch giảm diện tích trồng ngô, có khả năng chuyển sang đậu nành, loại cây cần ít phân đạm hơn. Giám đốc điều hành Farmer’s Keeper, Nick Tsiolis, cho biết: "Làm nông là một cuộc chơi dài hạn. Lợi nhuận đến từ việc cân bằng các quyết định nông học và ngân sách, không phải từ những thay đổi quyết liệt hàng năm."

Các chuyên gia hiện đang kêu gọi mở rộng sản xuất phân bón trong nước về lâu dài để bảo vệ chống lại các cú sốc địa chính trị trong tương lai. Colussi của Purdue và đồng nghiệp Michael Langemeier đã viết, đề cập đến Hoa Kỳ và Brazil: "Đây là một thách thức dài hạn, nhưng nó ngày càng trở nên cần thiết để cả hai nước duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường ngũ cốc toàn cầu."

### Việc đóng cửa eo biển Hormuz gây náo loạn thị trường năng lượng

Điểm nghẽn của cuộc xung đột là eo biển Hormuz, một kênh quan trọng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu. Việc đóng cửa eo biển này đã có tác động ngay lập tức và lan rộng đến chi phí nhiên liệu. Jim Good, quản lý trang trại của Trung tâm Nghiên cứu & Giảng dạy Bò sữa của Đại học Bang Michigan, cho biết: "Cả thế giới xoay quanh dầu diesel, vì vậy khi nó tăng từ 3 USD một gallon lên 6 USD một gallon, nó trở nên khá đắt đỏ."

Sự tăng giá dầu diesel này ảnh hưởng đến hầu hết mọi khía cạnh của chuỗi cung ứng thực phẩm, từ việc vận hành máy móc nông trại đến các xe tải hạng nặng vận chuyển thức ăn chăn nuôi và sữa. Những người nông dân chăn nuôi bò sữa, vốn đã bị ép bởi thuế quan, đặc biệt dễ bị tổn thương trước các chi phí hoạt động tăng cao này.

Hoa Kỳ tự sản xuất khoảng 60% lượng phân lân của mình, nhưng một phần đáng kể lượng nhập khẩu đến từ Trung Đông. Veronica Nigh, nhà kinh tế cấp cao tại Viện Phân bón, cho biết trong một hội thảo gần đây: "Chúng tôi có rủi ro đáng kể từ Trung Đông." Mặc dù phần lớn sản phẩm cho mùa xuân đã có sẵn, bà lưu ý rằng ngành công nghiệp đang "lo lắng về việc xây dựng nguồn cung đó cho đợt bón phân vào mùa thu."

Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.