Ukraine tái khởi động dòng dầu Druzhba, giải ngân khoản vay 90 tỷ Euro từ EU

Ukraine chuẩn bị nối lại việc trung chuyển dầu thô qua đường ống Druzhba sớm nhất là vào thứ Tư, một sự thay đổi chiến lược trùng khớp với việc Hungary và Slovakia đồng ý hỗ trợ khoản vay quan trọng trị giá 90 tỷ Euro (106 tỷ USD) của Liên minh Châu Âu dành cho Kyiv.

Sự bứt phá này diễn ra sau nhiều tuần căng thẳng, khi Slovakia đe dọa sẽ phủ quyết gói trừng phạt tiếp theo của EU đối với Nga. "Nếu đường ống dẫn dầu Druzhba không được đưa vào hoạt động trở lại... chúng tôi sẽ không đồng ý," Bộ trưởng Ngoại giao Slovakia Juraj Blanár phát biểu trước quốc hội, theo báo cáo của hãng thông tấn TASR, nhấn mạnh áp lực to lớn đối với nguồn cung năng lượng của quốc gia ông.

Sự bế tắc bắt đầu sau khi dòng chảy qua đường ống từ Nga qua Ukraine ngừng hoạt động vào cuối tháng Giêng. Công ty dầu khí Hungary MOL đã nộp các yêu cầu cho các khối lượng phục hồi đầu tiên, sẽ được chia đều giữa Hungary và Slovakia. Việc khôi phục diễn ra sau xác nhận của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy rằng đoạn đường ống, được cho là bị hư hại trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Nga, đã được sửa chữa.

Tình tiết này nhấn mạnh mối liên hệ phức tạp giữa an ninh năng lượng và đòn bẩy địa chính trị ở châu Âu thời chiến. Đối với các quốc gia không giáp biển như Slovakia và Hungary, đường ống Druzhba từ thời Liên Xô là một động mạch kinh tế quan trọng. Đối với Ukraine, phí trung chuyển và khả năng gây ảnh hưởng đến dòng chảy là những công cụ mạnh mẽ để đảm bảo sự hỗ trợ tài chính và chính trị liên tục từ các nước láng giềng EU, một số trong đó từng là những bên ủng hộ thiếu nhiệt tình cho nỗ lực chiến tranh của nước này.

Sự gián đoạn Druzhba và những rạn nứt ngoại giao

Việc tạm dừng giao dầu đã khiến Slovakia, quốc gia vẫn phụ thuộc nhiều vào dầu thô của Nga theo diện miễn trừ trừng phạt của EU, phải tuyên bố "tình trạng khẩn cấp về dầu mỏ" vào giữa tháng Hai. Sự gián đoạn đã tạo ra một rạn nứt ngoại giao đáng kể. Cả chính phủ Slovakia và chính phủ Hungary sắp mãn nhiệm, lần lượt do Robert Fico và Viktor Orbán đứng đầu, đều công khai nghi ngờ giải thích của Ukraine rằng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Nga đã làm hỏng đường ống. Họ yêu cầu một cuộc kiểm tra độc lập, một yêu cầu không bao giờ được chấp thuận, làm thổi bùng lên những cáo buộc từ Fico rằng Ukraine đang thực hiện hành vi "tống tiền" để đảm bảo có thêm sự hỗ trợ.

Sự căng thẳng này là yếu tố chính kìm hãm gói trừng phạt thứ 20 của EU đối với Nga. Slovakia và Hungary, cảm thấy an ninh năng lượng của mình bị đe dọa, đã sử dụng quyền phủ quyết tiềm năng làm đòn bẩy. Tình hình này buộc Ủy ban Châu Âu phải đứng ra hòa giải giữa nhu cầu năng lượng tức thời của một quốc gia thành viên và chiến lược thống nhất của khối nhằm hỗ trợ Ukraine và gây áp lực lên Nga.

Một sự thay đổi có tính toán

Quyết định nối lại việc trung chuyển dầu đánh dấu một sự hạ nhiệt đáng kể và một thỏa thuận mang tính trao đổi rõ ràng. Theo báo cáo từ Reuters, việc nối lại diễn ra khi Hungary và Slovakia chính thức từ bỏ các phản đối đối với khoản vay 90 tỷ Euro cho Ukraine. Thỏa thuận có đi có lại này cho phép tất cả các bên tuyên bố chiến thắng: Ukraine đảm bảo được một huyết mạch tài chính khổng lồ, trong khi Hungary và Slovakia khôi phục nguồn cung dầu thô chính của họ, ổn định nền kinh tế và tránh được một cuộc khủng hoảng năng lượng sâu sắc hơn.

Thỏa thuận cũng dọn đường cho vòng trừng phạt tiếp theo của EU, chứng tỏ sự trở lại của một mặt trận thống nhất hơn chống lại Moscow, ít nhất là vào lúc này. Tuy nhiên, tình tiết này cho thấy sự mong manh của sự thống nhất này khi các lợi ích quốc gia, đặc biệt là năng lượng, bị đe dọa. Nó cũng tạo ra một tiền lệ về cách các sự gián đoạn trong tương lai hoặc các nhu cầu chiến lược có thể được sử dụng làm con bài thương lượng trong mạng lưới liên minh phức tạp hỗ trợ Ukraine. Bối cảnh năng lượng rộng lớn hơn vẫn còn đầy rẫy sự không chắc chắn, khi Nga lên kế hoạch riêng biệt để ngừng xuất khẩu dầu từ Kazakhstan sang Đức qua nhánh phía bắc của đường ống Druzhba bắt đầu từ ngày 1 tháng 5, tiếp tục định hình lại bản đồ năng lượng của Châu Âu.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.