Trump cảnh báo mối đe dọa hạt nhân từ Iran khi 20% dòng chảy dầu đang gặp nguy hiểm

Cảnh báo của Tổng thống Donald Trump rằng mối đe dọa hạt nhân từ Iran là nghiêm trọng đã làm suy yếu lời đề nghị "mở một trang mới" của Phó Tổng thống JD Vance với Tehran, khi các nhà đàm phán gặp nhau tại một khu nghỉ dưỡng ven hồ ở Thụy Sĩ để thảo luận chi tiết về khuôn khổ 60 ngày đã được ký kết vào tuần trước.

"Câu hỏi đặt ra trước mắt chúng ta là chúng ta có thể đạt được thêm bao nhiêu nữa khi cùng nhau hợp tác? Liệu chúng ta có thể thay đổi quan hệ ở Trung Đông một cách vĩnh viễn không?" Vance phát biểu tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock gần hồ Lucerne, theo các báo cáo từ nhóm phóng viên tháp tùng.

Phiên họp kéo dài 80 phút giữa Vance, Jared Kushner, Steve Witkoff với Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf và Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi nhanh chóng gặp trục trặc. Truyền thông nhà nước Iran cho biết các cuộc đàm phán đã bước vào "giai đoạn khó khăn" sau khi Trump đăng trên mạng xã hội rằng Iran phải ngừng các "lực lượng ủy nhiệm được trả lương cao ở Lebanon" nếu không sẽ phải đối mặt với các cuộc không kích "mạnh hơn nhiều" so với tuần trước. Ghalibaf đáp trả trên X rằng lực lượng vũ trang Iran đã "sẵn sàng đáp trả theo một cách khác."

Điều đang bị đe dọa là dòng chảy không bị cản trở của khoảng 20% lượng dầu giao dịch trên thế giới qua eo biển Hormuz — nơi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã đóng cửa, một động thái mà Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ bác bỏ. Thỏa thuận 60 ngày do Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký kết cho phép Tehran bán dầu tự do và tiếp cận hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa để đổi lấy việc pha loãng kho uranium đã làm giàu của nước này. Thất bại sẽ có nguy cơ dẫn đến xung đột trở lại, vốn đã đẩy giá dầu thô và chi phí xăng dầu tăng vọt ngay trước mùa du lịch cao điểm mùa hè.

Eo biển Hormuz và Phần bù rủi ro dầu mỏ

Tranh chấp eo biển Hormuz đã đưa mức bù rủi ro lớn nhất vào thị trường dầu thô kể từ khi cuộc chiến bắt đầu. IRGC của Iran tuyên bố đóng cửa tuyến đường thủy này vào thứ Bảy, cáo buộc Mỹ và Israel vi phạm lệnh ngừng bắn, mặc dù Vance cho biết hàng triệu thùng dầu đã được vận chuyển qua đây trong những ngày gần đây. Trump riêng rẽ đe dọa sẽ áp thuế của Mỹ đối với eo biển này nếu không đạt được thỏa thuận trong vòng 60 ngày, đăng tải rằng số tiền này sẽ bù đắp cho "các dịch vụ đã thực hiện với tư cách là Thiên thần Hộ mệnh của các quốc gia Trung Đông."

Lần cuối cùng một mối đe dọa đóng cửa tương tự xuất hiện — trong các vụ tấn công tàu chở dầu năm 2019 ở vịnh Oman — giá dầu Brent đã tăng vọt khoảng 15% trong hai tuần trước khi Saudi Arabia tăng sản lượng để bình ổn thị trường. Lần này, các mối đe dọa cao hơn: chương trình hạt nhân của Iran đã tiên tiến hơn, và Mỹ đã thực hiện các cuộc không kích vào các cơ sở hạt nhân của Iran vào mùa hè năm ngoái.

Làm giàu Uranium Vẫn là Trở ngại Cốt lõi

Pezeshkian nhắc lại hôm Chủ nhật rằng Iran "sẽ không bao giờ lùi bước trước quyền làm giàu uranium," một lập trường xung đột trực tiếp với lời kêu gọi của thỏa thuận yêu cầu Tehran pha loãng kho uranium đã làm giàu cao được chôn giấu tại các địa điểm từng là mục tiêu của các cuộc không kích Mỹ. Trump, trong một cuộc phỏng vấn với Fox News, đã cảnh báo tổng thống Iran hãy "cẩn thận lời nói" và đe dọa sẽ "tiếp quản phần còn lại của đất nước."

Khuôn khổ thỏa thuận cho phép các nhà đàm phán 60 ngày để giải quyết các chi tiết kỹ thuật này, với Pakistan và Qatar làm trung gian hòa giải. Vance cho biết ông dự định ở lại Thụy Sĩ "một hoặc hai ngày," để Witkoff và Kushner dẫn dắt các cuộc đàm phán hạt nhân chi tiết. Lịch trình bị rút ngắn này phản ánh cấu trúc của các cuộc đàm phán JCPOA năm 2015 nhưng với mức độ tin cậy thấp hơn nhiều giữa các bên sau một năm xảy ra các cuộc chiến trực tiếp giữa Mỹ và Iran.

Tác động Thị trường

Đối với các nhà đầu tư, biến số chính là liệu eo biển Hormuz có còn mở cửa hay không. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào cũng sẽ đẩy giá dầu Brent lên trên 90 USD/thùng, theo định giá từ thị trường quyền chọn, trong khi việc đàm phán sụp đổ hoàn toàn có thể kích hoạt dòng chảy vào vàng và đồng đô la. Cổ phiếu quốc phòng đã định giá cho xung đột tiếp diễn, với chỉ số phụ hàng không vũ trụ và quốc phòng S&P 500 tăng khoảng 18% từ đầu năm đến nay.

Cột mốc tiếp theo là lệnh ngừng bắn ở Lebanon, được làm trung gian vào thứ Bảy giữa Israel và Hezbollah, dường như vẫn đang được duy trì. Cả Israel và Hezbollah đều không phải là bên ký kết thỏa thuận Mỹ-Iran, và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã tuyên bố sẽ duy trì lực lượng ở miền nam Lebanon cho đến khi các mối đe dọa bị loại bỏ — một yếu tố bất ngờ có thể phá vỡ khuôn khổ rộng lớn hơn trước khi thời hạn 60 ngày kết thúc.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.