Tối hậu thư mang tính giao dịch của Tổng thống Donald Trump đối với các đồng minh NATO đang tích cực định giá lại rủi ro địa chính trị, cho thấy sự hỗ trợ quân sự trong tương lai của Mỹ có thể đi kèm điều kiện. Những bình luận của Tổng thống nghi ngờ giá trị của liên minh trong cuộc xung đột Iran đang diễn ra đã góp phần khiến giá khí đốt tự nhiên ở châu Âu tăng vọt 50% và làm dấy lên những nghi ngờ mới về nền tảng an ninh xuyên Đại Tây Dương.
"NATO đã không ở đó vì chúng ta, và họ sẽ không ở đó vì chúng ta trong tương lai," Trump viết trên Truth Social, bảo liên minh hãy "đứng ngoài cuộc" trừ khi tàu của họ di chuyển để bốc dầu. Tuyên bố này được đưa ra sau nhiều tuần căng thẳng leo thang sau khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào các mục tiêu Iran đã thúc đẩy Tehran đóng cửa Eo biển Hormuz, một điểm nghẹt cho một phần năm nguồn cung năng lượng của thế giới.
Những bình luận này đã vấp phải phản ứng gay gắt từ các nhà lãnh đạo châu Âu, những người phân biệt rõ giữa nhiệm vụ phòng thủ của liên minh và hành động quân sự do Mỹ dẫn đầu ở vùng Vịnh. "NATO là một liên minh phòng thủ," cựu Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg nói với Fox News Digital. "Các cuộc tấn công hay cuộc chiến chống lại Iran chưa bao giờ là một nỗ lực để biến nó thành một hoạt động của NATO." Ông nhấn mạnh rằng trong khi các đồng minh đồng ý về mối nguy hiểm từ tham vọng hạt nhân của Iran, họ lại bất đồng về phương tiện, với việc châu Âu ưu tiên áp lực kinh tế và ngoại giao hơn là lực lượng quân sự trực tiếp.
Sự rạn nứt này không chỉ dừng lại ở lời nói. Tây Ban Nha đã chặn máy bay quân sự Mỹ tham gia xung đột sử dụng không phận hoặc các căn cứ quan trọng tại Rota và Morón. Pháp cũng hạn chế một số yêu cầu bay qua, xem xét từng trường hợp cụ thể. Ma sát trong hoạt động này nhấn mạnh một sự bất đồng cơ bản về việc chia sẻ gánh nặng, với việc Trump khăng khăng rằng các quốc gia được hưởng lợi từ việc đi lại an toàn qua Eo biển Hormuz nên đóng góp quân sự cho an ninh của eo biển này.
Những lời lẽ leo thang và sự thiếu thống nhất của đồng minh đang thúc đẩy sự biến động trên thị trường năng lượng. Giá khí đốt tự nhiên ở châu Âu đôi khi đã tăng gần gấp đôi kể từ khi xung đột bắt đầu vào cuối tháng 2, khi sự gián đoạn đối với các chuyến hàng khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) gia tăng. Mức tăng 50% ban đầu của giá phản ánh một phần bù rủi ro mới gắn liền trực tiếp với sự bất ổn được cảm nhận của khung an ninh vốn đã bảo vệ dòng chảy năng lượng toàn cầu từ lâu.
Đối với một quốc gia xuất khẩu năng lượng lớn như Na Uy, tình hình tạo ra một bức tranh kinh tế phức tạp. "Khi giá tăng, doanh thu dầu khí của chúng tôi sẽ tăng lên," Stoltenberg, hiện là bộ trưởng tài chính Na Uy, cho biết. "Nhưng đồng thời... khi lạm phát tăng và tăng trưởng kinh tế chậm lại, nó sẽ ảnh hưởng đến nền kinh tế của chúng tôi."
Xung đột và phản ứng của Trump đã trở thành bài kiểm tra mục đích của NATO trong một kỷ nguyên cạnh tranh chiến lược mới. Trong khi Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa hải quân để gây sức ép với Iran, việc thiếu một mặt trận NATO thống nhất là điều dễ nhận thấy. Người đứng đầu chính sách đối ngoại của Liên minh Châu Âu Kaja Kallas đã tuyên bố thẳng thắn trong một cuộc phỏng vấn vào tháng 3: "Cảm giác là, đây không phải là cuộc chiến của châu Âu."
Mặc dù có những ma sát cấp cao, Stoltenberg lưu ý rằng hầu hết các đồng minh châu Âu, bao gồm Vương quốc Anh và Romania, đã cung cấp hỗ trợ hậu cần, cho phép lực lượng Mỹ sử dụng các căn cứ của họ để tiếp nhiên liệu và giám sát. Tuy nhiên, trọng tâm của Trump vẫn là sự thiếu vắng sự tham gia chiến đấu trực tiếp, một lập trường tiếp tục gây lo ngại cho các đồng minh vốn dựa vào sự đảm bảo an ninh của Mỹ. Trong một cuộc phỏng vấn vào ngày 1 tháng 4, Trump đã gọi ý tưởng rút Mỹ khỏi NATO là "vượt quá sự cân nhắc", để lại liên minh phải định hướng một tương lai đầy bất định.
Bài viết này chỉ dành cho mục đích thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
