Iran thắt chặt kiểm soát eo biển Hormuz bằng các khoản phí mới, đe dọa 21% lượng dầu thế giới

Iran đang thành lập một cơ quan chính phủ mới để đánh thuế và kiểm soát tất cả các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, một động thái chính thức hóa sự kìm kẹp của nước này đối với tuyến đường thủy xử lý hơn 20% lượng tiêu thụ dầu toàn cầu và làm leo thang căng thẳng với Mỹ trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình mong manh.

"Cơ quan này, được gọi là Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư, đang tự định vị mình là cơ quan hợp lệ duy nhất cấp phép cho các tàu quá cảnh qua eo biển này," công ty dữ liệu vận tải biển Lloyd's List Intelligence báo cáo trong một buổi họp trực tuyến vào thứ Năm.

Động thái này diễn ra khi quân đội Mỹ báo cáo đã ngăn chặn các cuộc tấn công của Iran vào ba tàu Hải quân tại eo biển vào thứ Năm và đấu súng trên đảo Qeshm. Mặc dù hy vọng về một thỏa thuận hòa bình do Pakistan làm trung gian gần đây đã thúc đẩy thị trường, nhưng thực thể mới của Iran, vốn đã bắt đầu gửi biểu mẫu đăng ký thông hành qua email cho các chủ tàu, đã khiến giá nhiên liệu tăng vọt và làm mắc kẹt hàng trăm tàu thương mại trong Vịnh Ba Tư.

Vấn đề cốt lõi là nguyên tắc tự do hàng hải tại một eo biển chịu trách nhiệm vận chuyển 21 triệu thùng dầu mỗi ngày. Việc Iran khẳng định chủ quyền vi phạm luật hàng hải quốc tế và thách thức Mỹ phản ứng, có khả năng phá vỡ lệnh ngừng bắn mong manh vốn được duy trì từ ngày 8 tháng 4 và gây ra một cuộc xung đột rộng lớn hơn có thể đẩy giá dầu lên cao hơn nhiều so với mức hiện tại.

Lệnh Ngừng Bắn Mong Manh Dưới Áp Lực

Sự leo thang ở eo biển Hormuz gây áp lực nặng nề lên lệnh ngừng bắn bắt đầu vào ngày 8 tháng 4, sau một cuộc xung đột bắt đầu bằng các cuộc không kích của Mỹ và Israel chống lại Iran vào ngày 28 tháng 2. Trong khi Pakistan tiếp tục làm trung gian, với việc Ngoại trưởng Ishaq Dar trao đổi với người đồng cấp Iran, thực tế tại hiện trường đang xấu đi. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pakistan Tahir Andrabi cho biết vào thứ Năm: "Chúng tôi kỳ vọng sẽ có một thỏa thuận sớm hơn," mặc dù ông từ chối đưa ra một khung thời gian cụ thể.

Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ xác nhận đã tiến hành các cuộc không kích tự vệ sau khi ngăn chặn "các cuộc tấn công vô cớ của Iran" vào ba tàu hải quân của mình. Đồng thời, truyền thông nhà nước Iran đưa tin về các cuộc đấu súng với "kẻ thù" trên đảo Qeshm, hòn đảo lớn nhất của Iran trong Vịnh, và các vụ nổ gần thành phố cảng quan trọng Bandar Abbas. Những cuộc đụng độ này diễn ra sau sự thất bại của các cuộc đàm phán trực tiếp do Pakistan chủ trì vào tháng trước nhằm đảm bảo một thỏa thuận lâu dài.

Thách Thức Đối Với Luật Pháp Quốc Tế và Liên Minh Khu Vực

Các chuyên gia luật hàng hải khẳng định rằng yêu cầu kiểm tra hoặc đánh thuế tàu thuyền của Iran là một sự vi phạm rõ ràng Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển, vốn đảm bảo quyền đi qua hòa bình trong lãnh hải. Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư mới chính thức hóa một thông lệ mập mờ mà Iran vốn đã kiểm soát một làn đường kiểm tra ở vùng biển phía bắc của eo biển, áp thuế lên một số hàng hóa.

Mỹ và các đồng minh vùng Vịnh đang ủng hộ một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc để lên án các hành động của Iran, nhưng một nỗ lực trước đó đã bị Nga và Trung Quốc phủ quyết, làm nổi bật sự chia rẽ quốc tế sâu sắc. Động thái này cũng làm phức tạp thêm chiến lược hỗn hợp của chính quyền Trump, vốn dao động giữa những lời đe dọa ném bom trở lại và mong muốn đạt được một thỏa thuận hòa bình.

Một nỗ lực quân sự gần đây của Mỹ nhằm buộc mở một lối đi vận tải biển, mang tên Dự án Tự do, đã bị đình chỉ chỉ sau hai ngày. Một quan chức Saudi Arabia, phát biểu với điều kiện giấu tên, xác nhận vương quốc này đã từ chối ủng hộ hoạt động của Mỹ. Quan chức này nói: "Chúng tôi đã nói với họ rằng chúng tôi không thuộc về hoạt động này và họ không thể sử dụng lãnh thổ và căn cứ của chúng tôi cho việc đó," tiết lộ rằng Riyadh đã gửi một thông điệp trực tiếp đến Tehran để làm rõ rằng họ sẽ không tham gia vào các cuộc tấn công của Mỹ.

Nhà lãnh đạo tối cao mới, Mojtaba Khamenei, người thay thế cha mình sau khi ông bị giết trong các cuộc không kích ban đầu của cuộc chiến, được cho là đang đóng vai trò then chốt trong các cuộc đàm phán nhưng vẫn chưa xuất hiện trước công chúng. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã xác nhận một cuộc gặp kéo dài hai giờ gần đây với Khamenei, ca ngợi hành vi "chân thành" của ông trong những nhận xét trên truyền hình nhà nước.

Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.