Iran và Oman đàm phán phí lưu thông cho 20% nguồn cung dầu thế giới

Iran và Oman đang đàm phán để thiết lập một khoản phí lưu thông vĩnh viễn cho các tàu thương mại đi qua Eo biển Hormuz, một động thái đe dọa sẽ thể chế hóa sự gián đoạn đã làm chao đảo thị trường năng lượng kể từ khi Iran đóng cửa eo biển này vào tháng Hai.

"Iran và Oman phải huy động mọi nguồn lực, cả để đảm bảo an ninh hàng hải và quản lý mạng lưới vận tải theo cách phù hợp nhất," Mohammad Amin-Nejad, đại sứ Iran tại Pháp, cho biết trong một tuyên bố công khai.

Eo biển này là một động mạch quan trọng đối với nền kinh tế toàn cầu, vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu thô và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới trước khi xung đột xảy ra. Kể từ khi Iran bắt đầu hạn chế việc đi lại để đáp trả cuộc tấn công của Mỹ-Israel, giá dầu toàn cầu vẫn biến động, cả Mỹ và Trung Quốc đều tham gia vào các cuộc đàm phán cấp cao để đảm bảo eo biển vẫn mở cửa.

Việc chính thức hóa một khoản phí đại diện cho một sự leo thang đáng kể, có khả năng thêm một phần bù rủi ro vĩnh viễn vào giá dầu và mang lại cho Tehran đòn bẩy đáng kể. Điều này xảy ra khi các cuộc đàm phán hòa bình với Mỹ vẫn bế tắc về chương trình hạt nhân của Iran và kho dự trữ uranium làm giàu lên mức 60%, với bất kỳ thỏa thuận nào cũng được các nhà phân tích coi là mong manh.

Một Khoản Phí Mới Cho Thương Mại Toàn Cầu

Động thái của Tehran nhằm tạo ra một cơ chế thu phí vĩnh viễn diễn ra sau nhiều tháng căng thẳng gia tăng và các hành động quân sự lẻ tẻ ở Vùng Vịnh. Iran đã đóng cửa đường thủy vào cuối tháng Hai sau các cuộc tấn công của Mỹ-Israel, khiến Washington phải áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran vào tháng Tư. Theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ, các lực lượng của họ đã chuyển hướng 70 tàu thương mại và vô hiệu hóa 4 tàu khác để thực thi lệnh phong tỏa.

Trong khi một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời đã có hiệu lực kể từ ngày 8 tháng 4, tình hình vẫn còn biến động. Những ngày gần đây, một tàu treo cờ Ấn Độ bị chìm do nghi ngờ bị tấn công bằng máy bay không người lái và một tàu khác bị bắt giữ và lái về phía Iran, theo Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh.

Iran đã thành lập cái gọi là "Cơ quan Quản lý Eo biển Vùng Vịnh Ba Tư" để quản lý việc quá cảnh, yêu cầu các tàu nộp thông tin chi tiết về hàng hóa và quyền sở hữu để xin giấy phép. Trong khi hầu hết giao thông đã bị tạm dừng, một số tàu đã được phép đi qua theo các thỏa thuận đặc biệt. Vào thứ Tư, khoảng 30 tàu, bao gồm một tàu chở dầu của Trung Quốc, đã đi qua eo biển sau khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thảo luận vấn đề này với Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Điểm Nghẽn Kỹ Thuật Số

Tham vọng của Tehran có thể không chỉ giới hạn ở vận tải hàng hải. Các nhà lập pháp Iran cũng đã thảo luận về kế hoạch thu phí hàng năm đối với các công ty công nghệ như Google, Meta và Microsoft cho năm tuyến cáp quang biển chính chạy qua Eo biển Hormuz. Những tuyến cáp này mang theo ước tính 99% lưu lượng internet quốc tế, kết nối châu Âu với các thị trường trọng điểm ở Ấn Độ, Vùng Vịnh và Đông Nam Á.

"Eo biển Hormuz không chỉ là một điểm nghẽn năng lượng," Mostafa Ahmed, một nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Al Habtoor, nói với TIME. "Đây là một trong những nút thắt kỹ thuật số quan trọng nhất thế giới."

Mặc dù Iran vẫn chưa thông qua luật, nhưng các phương tiện truyền thông liên kết với nhà nước đã lập luận rằng họ có quyền chủ quyền để áp phí đối với các tuyến cáp trong lãnh hải của mình. Bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể gây ra hiệu ứng dây chuyền đối với nền kinh tế toàn cầu, tác động đến mọi thứ từ giao dịch tài chính và điện toán đám mây đến các khoản đầu tư cơ sở hạ tầng AI trị giá hàng tỷ đô la đang được các quốc gia Vùng Vịnh như UAE và Ả Rập Xê Út thực hiện. Động thái này lặp lại chiến lược về vận tải biển, tạo ra một mối đe dọa kép đối với cả thương mại toàn cầu vật lý và kỹ thuật số.

Bài viết này chỉ dành cho mục đích thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.