Indonesia rút lại đề xuất thu phí eo biển Malacca sau 24 giờ tranh luận

Đề xuất của Indonesia về việc đánh thuế các tàu đi qua eo biển Malacca đã nhanh chóng được rút lại sau khi vấp phải sự phản đối ngay lập tức từ các quốc gia đồng quản lý là Singapore và Malaysia, một động thái làm nổi bật sự nhạy cảm cực độ xung quanh các điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới. Sự việc kéo dài chưa đầy 24 giờ này đã tạo ra một lớp bất ổn mới cho chuỗi cung ứng toàn cầu vốn đang phải vật lộn với những gián đoạn ở Biển Đỏ và eo biển Hormuz.

"Duy trì tự do hàng hải ở eo biển Malacca là lợi ích chiến lược chung của cả ba quốc gia ven biển," Bộ trưởng Ngoại giao Singapore Vivian Balakrishnan phát biểu vào ngày 22 tháng 4, trực tiếp bác bỏ đề xuất này. "Chúng tôi sẽ không ủng hộ bất kỳ nỗ lực nào nhằm hạn chế việc qua lại."

Tranh cãi bắt đầu vào ngày 22 tháng 4 khi Bộ trưởng Tài chính Indonesia Purbaya gợi ý tại một hội thảo rằng Jakarta có thể học theo động thái gần đây của Iran trong việc thu phí qua eo biển Hormuz. Đề xuất này đã làm rung chuyển thị trường hàng hóa và vận tải biển, vì eo biển Malacca xử lý khoảng 40% thương mại toàn cầu và hơn 23 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, chủ yếu dành cho các nền kinh tế châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc. Dữ liệu cho thấy lưu lượng tàu bè qua eo biển đang ở mức cao kỷ lục, với số lượt quá cảnh tăng 8,72% vào năm 2025 để lần đầu tiên vượt qua 100.000 tàu mỗi năm.

Việc rút lại đề xuất nhanh chóng nhấn mạnh các phức tạp về pháp lý và địa chính trị của việc thu phí các eo biển quốc tế. Theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), các quốc gia ven biển không thể đơn phương áp đặt phí qua lại đối với các eo biển quốc tế. Mặc dù họ có thể quy định về an toàn và ô nhiễm, tự do hàng hải cho các tàu thương mại và quân sự vẫn là một nguyên tắc cốt lõi. Sự phản đối nhanh chóng từ Singapore và Malaysia, những quốc gia cùng quản lý eo biển với Indonesia, đã thể hiện một mặt trận thống nhất để giữ vững chuẩn mực quốc tế này.

Một giải pháp đi tìm một vấn đề không tồn tại

Các nhà phân tích đã nhanh chóng bác bỏ đề xuất của Indonesia vì cho rằng nó không khả thi và dựa trên sự so sánh sai lầm với eo biển Hormuz. Việc thu phí của Iran không được luật pháp quốc tế công nhận và bị hầu hết các quốc gia hàng hải coi là một hình thức tống tiền được hỗ trợ bởi đe dọa quân sự, chứ không phải là một tiền lệ pháp lý. Ngược lại, eo biển Malacca được điều chỉnh bởi một khuôn khổ hợp tác lâu đời giữa ba quốc gia ven biển, những nước đã đầu tư mạnh mẽ vào việc đảm bảo an toàn và an ninh hàng hải.

"Không có lý do gì để eo biển Malacca phải đối mặt với tình huống tương tự như Hormuz," Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia Khaled Nordin khẳng định chắc chắn, cam kết duy trì sự lưu thông tự do của eo biển. Sau làn sóng phản đối, Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Sugiyono đã chính thức rút lại ý tưởng này, trấn an các đối tác khu vực rằng sẽ không có khoản phí nào như vậy được thực hiện. Tuy nhiên, sự việc này có thể để lại tác động lâu dài, có khả năng làm tăng phí bảo hiểm rủi ro cho các công ty bảo hiểm và thúc đẩy các quốc gia xem xét kỹ lưỡng hơn tính bảo mật của chuỗi cung ứng của họ.

Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.