Vàng vượt qua Trái phiếu Kho bạc Mỹ, chiếm 27% dự trữ ngân hàng trung ương năm 2025

Lần đầu tiên sau ba thập kỷ, các ngân hàng trung ương nắm giữ vàng nhiều hơn Trái phiếu Kho bạc Mỹ, đánh dấu sự thay đổi mang tính cấu trúc trong cách thế giới lưu trữ dự trữ.

Các ngân hàng trung ương toàn cầu đã đưa vàng vượt qua Trái phiếu Kho bạc Mỹ với tư cách là tài sản dự trữ lần đầu tiên kể từ năm 1996, phân bổ 27% lượng nắm giữ vào vàng thỏi so với 22% vào trái phiếu chính phủ, theo một báo cáo của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) công bố trong tuần này.

"Không phải ngẫu nhiên mà Ba Lan, quốc gia có chung biên giới với Nga và coi trọng tư cách thành viên NATO, lại là một trong những nước mua vàng lớn nhất," ông Barry Eichengreen, giáo sư kinh tế tại Đại học California, Berkeley, cho biết.

Ba Lan đã mua khoảng 100 tấn vàng trong năm 2025, cùng với Kazakhstan, Brazil, Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ nằm trong số những nhà mua hàng đầu. Kể từ khi Nga xâm lược Ukraine vào năm 2022, Trung Quốc đã tích lũy 350 tấn, Ba Lan 320 tấn, Thổ Nhĩ Kỳ 220 tấn và Ấn Độ 130 tấn, theo ECB. Sự dịch chuyển này tăng tốc sau khi Mỹ và các đồng minh đóng băng tài sản ngoại hối của Nga vào năm 2022, một động thái báo hiệu rằng các tài sản định danh bằng đồng đô la có thể bị vũ khí hóa.

Việc tái cân bằng này kéo theo những hệ lụy đối với chi phí vay của Mỹ và vị thế đồng tiền dự trữ của đồng đô la. Các tài sản định danh bằng đồng đô la vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong dự trữ toàn cầu ở mức 42%, nhưng xu hướng đang chống lại Trái phiếu Kho bạc. Nếu các ngân hàng trung ương tiếp tục đa dạng hóa với tốc độ hiện tại, Mỹ có thể phải đối mặt với chi phí huy động vốn cao hơn trên khoản nợ công gần 36 nghìn tỷ USD, với thâm hụt ngân sách ở mức gần 6% tổng sản phẩm quốc nội.

Dữ liệu của ECB cho thấy tỷ trọng của vàng đã tăng bảy điểm phần trăm từ 20% trong năm 2024, trong khi Trái phiếu Kho bạc giảm ba điểm từ 25%. Một phần của sự dịch chuyển này phản ánh sự tăng giá mạnh của kim loại này — vàng đã tăng khoảng 60% trong năm ngoái sau đợt tăng 30% vào năm 2024 — nhưng các ngân hàng trung ương cũng đã mua 850 tấn trong năm 2025, kéo dài đợt mua ròng bắt đầu từ năm 2022.

Lần cuối cùng thế giới chứng kiến một sự tái cân bằng tương tự là vào cuối những năm 1960 và đầu những năm 1970, khi các chính phủ nước ngoài ngày càng cảm thấy bất an khi nắm giữ đồng đô la trong bối cảnh Washington theo đuổi các chính sách tài khóa mở rộng liên quan đến Chiến tranh Việt Nam và chi tiêu nội địa. Kỷ nguyên đó lên đến đỉnh điểm với quyết định vào tháng 8 năm 1971 của Tổng thống Richard Nixon về việc chấm dứt khả năng chuyển đổi của đồng đô la sang vàng ở mức 35 USD một ounce, một sự đổ vỡ đã định hình lại trật tự tiền tệ toàn cầu.

Địa chính trị, Không Chỉ Là Lý Thuyết Danh Mục Đầu tư

Sự dịch chuyển hiện tại được thúc đẩy ít bởi các cân nhắc về lợi suất mà nhiều hơn bởi chiến lược địa chính trị. Khảo sát của ECB cho thấy 70% ngân hàng trung ương xác định địa chính trị là rủi ro lớn nhất mà họ phải đối mặt trong năm nay. Thâm hụt ngân sách Mỹ, các chính sách thuế quan và căng thẳng trong nội bộ liên minh NATO đều đã góp phần vào việc định giá lại các tài sản bằng đồng đô la.

"Kể từ Chiến tranh Lạnh, Mỹ đã cung cấp một chiếc ô hạt nhân cho các quốc gia khác, và các quốc gia này đáp lại bằng cách nắm giữ một tỷ trọng không tương xứng dự trữ của họ bằng đồng đô la và chứng khoán Kho bạc," Eichengreen nói. Thỏa thuận ngầm đó dường như kém chắc chắn hơn.

Người mua vàng lớn nhất trong năm 2025 thực ra không phải là một ngân hàng trung ương nào. Tether, tổ chức phát hành stablecoin, đã mua hơn 100 tấn, chỉ ra tiền điện tử như một giải pháp thay thế tiềm năng khác cho đồng đô la trong các giao dịch quốc tế.

Những Con Số Không Thể Hiện

Các con số tiêu đề đã phóng đại mức độ đa dạng hóa có chủ đích. Nếu các tính toán dự trữ năm 2025 được điều chỉnh theo giá vàng năm 2023, tỷ trọng của vàng sẽ giảm xuống còn 16%, ECB lưu ý. Sự gia tăng từ 20% lên 27% phần lớn phản ánh sự tăng giá của kim loại này chứ không phải hoạt động mua chủ động. Tuy nhiên, xu hướng là rõ ràng: các ngân hàng trung ương đang giảm sự phụ thuộc vào tài sản bằng đồng đô la ở biên, và quá trình đó không có chất xúc tác nào trong ngắn hạn để đảo ngược.

Các nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục mua cổ phiếu Mỹ ở mức kỷ lục — lượng nắm giữ đạt 19,86 nghìn tỷ USD tính đến tháng 6 năm 2025, dữ liệu từ Kho bạc Mỹ cho thấy. Nhưng phân bổ dự trữ và hành vi đầu tư là hai điều khác nhau. Các ngân hàng trung ương ưu tiên an toàn và thanh khoản hơn lợi nhuận, và vàng mang lại thứ mà Trái phiếu Kho bạc không thể: tính trung lập chính trị.

Đối với các nhà đầu tư, thông điệp là sự thống trị của đồng đô la không còn chỉ được đánh giá bằng tính thanh khoản và lợi suất. Nó được đánh giá bằng lòng tin. Và lòng tin, một khi đã được định giá lại, hiếm khi được phục hồi một cách nhanh chóng.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.