Cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu có thể bùng phát sau 6 tháng do bốn mối đe dọa

Nguồn cung lương thực toàn cầu đang đối mặt với mối đe dọa nghiêm trọng từ sự kết hợp của xung đột địa chính trị, chi phí năng lượng tăng vọt, hạn hán lịch sử và hiện tượng El Niño mạnh mẽ. Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) cảnh báo một cuộc khủng hoảng có thể diễn ra trong 6 đến 12 tháng tới nếu chính phủ không hành động khẩn cấp. Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz, điểm nghẽn của khoảng 20% lượng dầu thế giới, đã làm tê liệt chuỗi cung ứng phân bón, trở thành chất xúc tác cốt lõi cho cú sốc tiềm tàng đối với sản xuất nông nghiệp.

"Trong trường hợp xấu nhất, điều này có nghĩa là năng suất thấp hơn và mất mùa trong vụ tới. Trong trường hợp tốt nhất, chi phí đầu vào cao hơn sẽ được tính vào giá thực phẩm vào năm tới," Carl Skau, phó giám đốc điều hành Chương trình Lương thực Thế giới, giải thích. Cảnh báo này cũng được Svein Tore Holsether, CEO của gã khổng lồ phân bón Yara, lặp lại khi ông cho biết vào tháng 5 rằng sự chậm trễ thương mại có thể làm tiêu tốn tới 10 tỉ bữa ăn mỗi tuần trên toàn cầu, với việc thiếu phân đạm có thể làm giảm năng suất cây trồng tới 50% trong vụ đầu tiên.

Tác động đã được nhìn thấy rõ ràng trong dữ liệu nông nghiệp hướng tới tương lai. Sản lượng lúa mì mùa đông của Mỹ dự kiến sẽ giảm 21% từ năm 2025 xuống còn 15,6 tỉ bushel, mức thấp nhất kể từ năm 1972, theo USDA. Cuộc khủng hoảng càng trầm trọng hơn do giá dầu diesel tăng vọt, với mức trung bình quốc gia là 5,5 USD/gallon và lên tới 7,43 USD ở trung tâm nông nghiệp California. Một cuộc khảo sát gần đây cho thấy 70% nông dân Mỹ không thể chi trả đủ lượng phân bón cần thiết cho vụ gieo trồng mùa xuân.

Sự hội tụ của các cú sốc cung diễn ra khi hiện tượng "Siêu El Niño" đang mạnh dần lên, điều này có thể tàn phá thêm hệ thống lương thực toàn cầu vốn đã mong manh. Siêu El Niño 1877-78 đã gây ra một nạn đói toàn cầu làm chết hơn 50 triệu người. FAO lưu ý rằng sự kiện sắp tới có thể gây ra những hậu quả thậm chí còn nghiêm trọng hơn bằng cách làm trầm trọng thêm áp lực từ tình trạng thiếu phân bón và hạn hán.

Phong tỏa Hormuz làm nghẽn nguồn cung phân bón

Việc đóng cửa eo biển Hormuz sau cuộc tấn công của Mỹ-Israel vào Iran là động lực chính của cuộc khủng hoảng, cắt đứt một động mạch quan trọng cho thương mại phân bón và năng lượng toàn cầu. Hai chất dinh dưỡng chính là nitơ và phốt phát đang bị đe dọa trực tiếp. Điều này có tác động trực tiếp đến năng suất cây trồng, với việc Ấn Độ đã ưu tiên cung cấp urê trong nước cho chính nông dân của mình.

Sự gián đoạn này đánh mạnh nhất vào các khu vực dễ bị tổn thương nhất thế giới. Châu Phi cận Sahara, nơi nhập khẩu khoảng 80% lượng phân bón, và các cường quốc nông nghiệp Mỹ Latinh như Brazil và Argentina, hiện đang nỗ lực tìm kiếm nguồn cung thay thế trước các vụ gieo trồng chính của họ.

Hạn hán và chi phí dầu Diesel bóp nghẹt nông dân Mỹ

Ngoài cú sốc phân bón, nông dân Mỹ đang phải chiến đấu với ba tháng đầu năm khô hạn nhất trong lịch sử. USDA báo cáo rằng hơn 32% diện tích lúa mì mùa đông đã bị bỏ hoang trước khi thu hoạch do điều kiện tồi tệ.

Áp lực tài chính là vô cùng lớn. Với việc dầu diesel cho máy móc chiếm một phần lớn chi phí đầu vào, việc giá tăng mạnh đang ép tỷ suất lợi nhuận của nông dân xuống mức không thể duy trì. Điều này trực tiếp chuyển thành chi phí sản xuất cao hơn, cuối cùng sẽ được chuyển sang cho người tiêu dùng.

'Siêu El Niño' đe dọa cú đòn cuối cùng

Các nhà khoa học khí hậu ngày càng lo ngại về cường độ của hiện tượng El Niño đang phát triển. Paul Roundy, giáo sư khoa học khí quyển tại Đại học Albany, hiện ước tính có 50% khả năng đây sẽ trở thành sự kiện El Niño mạnh nhất từng được ghi nhận.

Một sự kiện như vậy sẽ gây ra các kiểu thời tiết khắc nghiệt trên toàn cầu, từ hạn hán ở châu Á đến lũ lụt ở Nam Mỹ, gây thêm áp lực cho các khu vực nông nghiệp vốn đã suy yếu vì phân bón và cuộc khủng hoảng chi phí. Tiền lệ lịch sử của nạn đói 1877-78 là một lời cảnh báo đanh thép về tổn thất nhân mạng tiềm tàng nếu các cuộc khủng hoảng đa chiều này hội tụ và nối tiếp nhau.

Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.