Cuộc chạy đua toàn cầu về an ninh năng lượng đã đẩy xuất khẩu tấm pin mặt trời của Trung Quốc lên kỷ lục hàng tháng mới, thách thức những dự báo cho rằng các rào cản thương mại và tình trạng dư thừa nguồn cung sẽ làm chậm quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu.
"Các quốc gia không chỉ tập trung vào dầu mỏ; họ đang đảm bảo nguồn cung năng lượng đáng tin cậy hơn để tránh sự gián đoạn tiếp theo," một nhà phân tích tại tổ chức tư vấn năng lượng Ember cho biết. "Nỗi đau từ giá dầu và khí đốt tăng vọt đang được cảm nhận rõ rệt nhất ở các quốc gia đang phát triển, và họ đang chuyển động nhanh nhất để tìm kiếm các giải pháp thay thế."
Dữ liệu mới từ Ember cho thấy xuất khẩu điện mặt trời của Trung Quốc đã tăng gấp đôi chỉ trong một tháng, tăng lên mức kỷ lục 68 gigawatt vào tháng 3 khi 50 quốc gia khác nhau phá kỷ lục nhập khẩu tấm pin mặt trời của Trung Quốc. Nhu cầu đặc biệt cao ở các quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề bởi cuộc khủng hoảng dầu mỏ gần đây, với xuất khẩu pin và xe điện cũng tăng 38% trong cùng tháng.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), sự gia tăng các lô hàng công nghệ sạch sẽ đẩy nhanh quá trình chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch. Khi công suất điện mặt trời mới đi vào hoạt động, nó sẽ thay thế nguồn điện đắt đỏ hơn từ các nhà máy điện than và khí đốt, một xu hướng đã được nhìn thấy ở các thị trường như Pakistan, nơi lưới điện không ổn định đã thúc đẩy việc áp dụng điện mặt trời khổng lồ trong những năm gần đây.
Nhu cầu tăng vọt ở các quốc gia đang phát triển
Mặc dù các nhà phân tích đã dự đoán sự suy giảm đối với công nghệ sạch của Trung Quốc, nhưng nhu cầu từ các nền kinh tế đang phát triển đã tạo ra một làn sóng tăng trưởng mới. Trong tháng 3, nhu cầu đối với tấm pin mặt trời Trung Quốc trên khắp Châu Phi đã tăng 176% so với tháng trước để đạt 10 GW, trong khi nhu cầu ở Châu Á tăng lên 39 GW. Các nhà nhập khẩu hàng đầu là Ấn Độ với 11,3 GW và Indonesia với 6,2 GW — hai quốc gia vốn phụ thuộc nhiều vào than đá.
Xu hướng này diễn ra khi chi phí nhiên liệu và lưới điện tăng cao đang đẩy giá điện ở các quốc gia phát triển lên cao. Tại Hoa Kỳ, giá điện sinh hoạt trung bình hàng năm được dự báo sẽ tăng 5,1% vào năm 2026, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng (EIA). Nghiên cứu từ Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Berkeley cho thấy các bang có tỷ lệ thâm nhập năng lượng tái tạo cao hơn có giá điện thấp hơn. Giá trung bình ở các bang có hơn 33% năng lượng tái tạo là 15,5 cent/kWh vào năm 2025, thấp hơn 3 cent so với mức trung bình của các bang có ít hơn 33%.
Dư cung trở thành một đặc điểm
Sự thống trị của Trung Quốc trong sản xuất công nghệ sạch, nơi nước này nắm giữ hơn 70% thị phần toàn cầu về điện mặt trời, pin và xe điện, đã dẫn đến tình trạng dư thừa công suất đáng kể. Mặc dù điều này gây ra mối đe dọa cho các nhà sản xuất ở các quốc gia khác, nhưng nó lại là yếu tố chính thúc đẩy giảm chi phí toàn cầu.
Theo Định luật Wright, với mỗi lần sản lượng tích lũy tăng gấp đôi, chi phí trên mỗi đơn vị sẽ giảm theo một tỷ lệ có thể dự báo được. Các trung tâm sản xuất tập trung, quy mô lớn của Trung Quốc đã thúc đẩy hiệu ứng này, làm cho công nghệ mặt trời và pin rẻ hơn và dễ tiếp cận hơn trên toàn cầu. Điều này đang mở ra những khả năng mới cho việc điện khí hóa các ngành công nghiệp nặng, chẳng hạn như sử dụng lò hồ quang điện để luyện thép và bơm nhiệt nhiệt độ cao trong các nhà máy hóa chất, vốn trở nên khả thi hơn với nguồn điện tái tạo rẻ và dồi dào.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.