Một báo cáo mới của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế lập luận rằng các sàn giao dịch tiền điện tử cung cấp các sản phẩm "kiếm tiền" lãi suất cao đang hoạt động như các ngân hàng bóng tối không được kiểm soát, gây rủi ro cho tiền gửi của người dùng.
Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đã cảnh báo trong một báo cáo mới dài 38 trang rằng nhiều sàn giao dịch tiền điện tử lớn nhất thế giới đang hoạt động như những "ngân hàng bóng tối" ít được kiểm soát, cung cấp các sản phẩm giống như tiền gửi cho người dùng lẻ mà không có các biện pháp bảo vệ người tiêu dùng, bảo hiểm hoặc sự minh bạch như yêu cầu đối với các tổ chức tài chính truyền thống.
"Cái trông giống như một sản phẩm tiết kiệm lãi suất cao, trên thực tế, là một khoản vay không có tài sản đảm bảo cho một ngân hàng bóng tối ít được kiểm soát," các tác giả báo cáo cho biết. Tài liệu này, không nhất thiết phản ánh quan điểm chính thức của BIS, đã nêu tên Binance, Bybit, Coinbase, Crypto.com, MEXC và OKX là những ví dụ về các "trung gian tài sản tiền điện tử đa chức năng" này.
Báo cáo nhấn mạnh sự tăng trưởng nhanh chóng của các sản phẩm "kiếm tiền" (earn) và tạo lợi nhuận, nơi tập hợp tài sản của khách hàng để cho vay, giao dịch và tạo lập thị trường. Báo cáo lập luận rằng các hoạt động này tạo ra rủi ro đáng kể, viện dẫn sự sụp đổ của Celsius Network và FTX là những ví dụ điển hình về việc người dùng mất tiền do nền tảng mất khả năng thanh toán và thiếu sự tách biệt giữa tài sản của khách hàng và công ty.
Cảnh báo từ tổ chức thuộc sở hữu của 63 ngân hàng trung ương này đã làm gia tăng áp lực quy định toàn cầu đối với ngành tiền điện tử, có khả năng đẩy nhanh nỗ lực thúc đẩy các khung pháp lý toàn diện như MiCA của Châu Âu. Đối với các nhà đầu tư, điều này nhấn mạnh rủi ro khả năng thanh toán vốn có trong các nền tảng nơi họ từ bỏ quyền kiểm soát tài sản của mình để đổi lấy lợi nhuận hứa hẹn, một động lực đã góp phần vào vụ flash crash ước tính trị giá 19 tỷ USD vào tháng 10 năm 2025.
## Chuyển đổi rủi ro không có quy tắc
Theo phân tích của BIS, các nền tảng tiền điện tử này đang tham gia vào việc "chuyển đổi rủi ro" bằng cách chấp nhận tài sản của khách hàng và sử dụng chúng để tài trợ cho các hoạt động đầu cơ. Mô hình kinh doanh này tạo ra các hình thức rủi ro tín dụng, thanh khoản và kỳ hạn mới mà khách hàng không được bồi thường. Trong nhiều trường hợp, người dùng từ bỏ quyền sở hữu hợp pháp đối với tài sản kỹ thuật số của họ cho nền tảng, khiến khiếu nại của họ trở thành một khoản nợ không có bảo đảm đối với bảng cân đối kế toán của trung gian.
"Các nền tảng này thực chất đang nhận tiền gửi và tái chế chúng vào các hoạt động rủi ro — nhưng không có các biện pháp bảo vệ giúp ngân hàng truyền thống ổn định," báo cáo nêu rõ. Cấu trúc này khiến người dùng trực tiếp đối mặt với khả năng thanh toán của nền tảng, một rủi ro đã trở thành hiện thực đối với khách hàng của các nền tảng FTX và Celsius Network đã sụp đổ.
## Lời kêu gọi phối hợp toàn cầu
Những phát hiện của báo cáo lặp lại tiếng nói ngày càng tăng của các nhà quản lý quốc tế kêu gọi giám sát nhất quán không gian tài sản kỹ thuật số. Tổng giám đốc BIS Pablo Hernandez de Cos gần đây đã gọi sự hợp tác quốc tế về stablecoin là "quan trọng", cảnh báo rằng các quy tắc phân mảnh có thể phá hoại tính toàn vẹn tài chính và tạo ra các lỗ hổng cho việc lạm dụng xuyên biên giới.
Quan điểm này cũng được chia sẻ bởi các bên tham gia trong ngành, những người coi một khung pháp lý toàn cầu là cần thiết cho sự trưởng thành. Đồng sáng lập CoinSwitch, Ashish Singhal, cho biết trong một cuộc phỏng vấn gần đây với Firstpost: "Tiền điện tử, về bản chất, là một loại tài sản toàn cầu. Không một quốc gia nào có thể quản lý nó hiệu quả một cách cô lập." Ông lưu ý rằng trong khi các khu vực pháp lý như Hoa Kỳ, Vương quốc Anh và Nhật Bản đang phát triển các quy tắc trong nước, thì cần có một hệ thống phân lớp với sự phối hợp toàn cầu để có khả năng tương tác xuyên biên giới liền mạch, tương tự như cách mạng lưới SWIFT hoạt động cho tài chính truyền thống.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
