BIS cảnh báo 4 rủi ro từ nợ công và cơn sốt đầu tư AI đe dọa ổn định toàn cầu

Ngân hàng Thanh toán Quốc tế hôm Chủ nhật đã cảnh báo rằng bốn điểm áp lực đồng thời — từ nợ công kỷ lục đến cơn sốt đầu tư AI quá nóng — có nguy cơ khuếch đại lẫn nhau và đe dọa sự ổn định tài chính toàn cầu.

BIS, ngân hàng trung ương của các ngân hàng trung ương, đã xác định bốn điểm áp lực trong báo cáo thường niên công bố hôm Chủ nhật: lạm phát tái bùng phát liên quan đến xung đột Trung Đông, cơn sốt đầu tư trí tuệ nhân tạo quá nóng, thị trường tài chính mong manh và nợ công ở mức kỷ lục.

"Các hành động chính sách phải củng cố lẫn nhau để tránh tình trạng giằng co đối với nền kinh tế toàn cầu," Tổng Giám đốc BIS Pablo Hernandez de Cos cho biết. "Cuối cùng, thành công phụ thuộc vào nền tảng tài khóa và tài chính vững chắc."

Báo cáo cảnh báo rằng các gián đoạn nguồn cung thường xuyên hơn có thể củng cố kỳ vọng lạm phát cao hơn trong các hộ gia đình và doanh nghiệp. Thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa Mỹ và Iran cùng việc mở lại eo biển Hormuz là "tin tốt" giúp tránh các kịch bản cực đoan, ông de Cos nói, mặc dù thị trường dầu mỏ sẽ cần thời gian để bình thường hóa. Về AI, BIS chỉ ra rằng các nút thắt nguồn cung và sự cạnh tranh khốc liệt có thể dẫn đến tình trạng đầu tư quá mức từng thấy trong các chu kỳ bùng nổ và suy thoái trước đây, với việc WSJ đưa tin rằng BIS cho rằng sự cạnh tranh khốc liệt đang đẩy chi tiêu đầu tư AI lên mức có thể khiến một số nền kinh tế rơi vào suy thoái.

Nợ công ở mức kỷ lục, ngày càng được tài trợ bởi các trung gian phi ngân hàng như quỹ phòng hộ, đã tạo ra thứ mà BIS gọi là "mối liên kết mới về ổn định tài chính - chủ quyền" có thể gây ra sự sụt giảm mạnh hơn trong giá trị trái phiếu chính phủ và thắt chặt nhanh chóng các điều kiện tài chính. "Thực tế là ngày nay nợ đang ở mức cao và được tài trợ thông qua các trung gian tài chính phi ngân hàng," ông de Cos nói.

Vấn đề nan giải của đầu tư AI

BIS cho biết sự bùng nổ chi tiêu vốn liên quan đến AI trên toàn cầu đã hỗ trợ tăng trưởng thông qua kỳ vọng về năng suất tăng, nhưng sự không chắc chắn về độ bền của khoản chi tiêu đó đang gia tăng. Định giá tài sản cao và các dấu hiệu tự mãn của nhà đầu tư đã khiến thị trường trái phiếu cốt lõi trở nên mong manh hơn, trong khi việc tài trợ cho cơn sốt AI ngày càng phụ thuộc vào nợ và các cấu trúc tài trợ phức tạp trong chuỗi cung ứng.

Đối với các ngân hàng trung ương, AI đặt ra những câu hỏi cơ bản về cách nền kinh tế có thể vận hành, mặc dù ông de Cos nói rằng sẽ là "không khôn ngoan" nếu đưa ra các chỉ dẫn cụ thể về cách họ nên phản ứng. BIS kêu gọi tăng cường giám sát ngoài lĩnh vực ngân hàng, cảnh báo rằng các bên chơi phi ngân hàng trên thị trường trái phiếu và các khoản đầu tư AI cần có sự quản lý đầy đủ để hấp thụ các rủi ro mà họ đảm nhận.

Lời kêu gọi kỷ luật tài khóa

BIS thúc giục các chính phủ giảm mức nợ để bảo toàn dư địa chính sách cho các ngân hàng trung ương trong các cú sốc kinh tế trong tương lai. Phó Tổng Giám đốc Andrea Maechler cho biết các ngân hàng trung ương phải có khả năng "thực hiện nhiệm vụ của mình với sự độc lập hoàn toàn" để bảo vệ sự ổn định giá cả, đồng thời nói thêm rằng "các ngân hàng trung ương biết rằng họ có thể phải đưa ra những quyết định khó khăn mà sẽ không nhận được sự ủng hộ chính trị vào thời điểm cần thực hiện."

Báo cáo cũng nhấn mạnh rằng định giá tài sản cao và khẩu vị rủi ro hung hăng trên thị trường tài chính "có thể đảo chiều đột ngột." Mỗi điểm áp lực đều có thể kiểm soát được riêng lẻ, bà Maechler nói, nhưng "xét tổng thể, chúng có nguy cơ khuếch đại lẫn nhau và đe dọa sự ổn định tài chính."

"Các nhà hoạch định chính sách phải hành động ngay," ông de Cos nói. "Sự chậm trễ sẽ chỉ khiến các điều chỉnh cần thiết trở nên tốn kém hơn."

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.