Các nhà phân tích thị trường chứng khoán đang gióng lên hồi chuông cảnh báo mạnh mẽ nhất về định giá AI, với những lời cảnh báo từ Jamie Dimon của JPMorgan và Masayoshi Son của SoftBank cùng hội tụ vào một thông điệp duy nhất: đà tăng đã bước vào vùng nguy hiểm.
Các nhà phân tích thị trường chứng khoán đang gióng lên hồi chuông cảnh báo mạnh mẽ nhất về định giá AI, với những lời cảnh báo từ Jamie Dimon của JPMorgan và Masayoshi Son của SoftBank cùng hội tụ vào một thông điệp duy nhất: đà tăng đã bước vào vùng nguy hiểm.
Đà tăng của S&P 500 nhờ AI đang bị so sánh với thời kỳ dot-com sau khi Giám đốc điều hành JPMorgan Chase Jamie Dimon gọi thị trường là "quá hưng phấn" và người sáng lập SoftBank Group Corp. Masayoshi Son tuyên bố cơn sốt AI "lớn gấp 50 lần" cuộc cách mạng internet cuối những năm 1990.
"Tôi thực sự cho rằng thị trường đang quá hưng phấn," Dimon phát biểu ngày 29/5 tại Diễn đàn Kinh tế Quốc gia Reagan. "Tôi đã từng thấy điều này trước đây. Tất nhiên, sự hưng phấn có thể kéo dài trong một thời gian dài, và điều đó không hẳn là xấu."
Dimon chỉ ra việc Micron Technology Inc. tăng vọt lên định giá 1.000 tỷ USD chỉ trong 48 ngày giao dịch — mức tăng gấp đôi nhanh nhất từ 500 tỷ USD từ trước đến nay — như bằng chứng về bong bóng. Ông cảnh báo lạm phát có thể "dễ dàng chạm" 4% trong năm nay, điều này sẽ đẩy lợi suất trái phiếu lên cao và gây áp lực lên định giá cổ phiếu. Chênh lệch tín dụng đang ở mức thấp nhất trong lịch sử, ông nói, tạo ra sự mong manh nếu "có điều gì đó sai sót."
Những lời cảnh báo được đưa ra khi 5 công ty AI lớn nhất hiện chiếm 30% chỉ số S&P 500, mức tập trung cao nhất trong nửa thế kỷ. Một cuộc khảo sát của Bank of America cuối năm 2025 cho thấy 54% nhà quản lý quỹ toàn cầu đã coi cổ phiếu AI đang ở trong vùng bong bóng. Với chỉ số Nasdaq Composite gần mức kỷ lục và NVIDIA Corp. nắm giữ vốn hóa thị trường 4.300 tỷ USD, khoảng cách giữa cảm nhận thị trường và tốc độ thay đổi tiềm ẩn hiếm khi nào rộng như hiện tại.
Ba Dấu Hiệu Cảnh Báo Khiến Các Nhà Phân Tích Lo Ngại
Dấu hiệu đầu tiên là sự tập trung định giá. Năm công ty AI lớn nhất — NVIDIA, Microsoft Corp., Alphabet Inc., Amazon.com Inc. và Apple Inc. — hiện chiếm 30% chỉ số S&P 500, mức tập trung chỉ số chưa từng thấy kể từ những năm 1960. Lần cuối cùng thị trường tập trung cao độ như vậy, cuộc khủng hoảng dot-com đã xóa sổ 78% giá trị Nasdaq Composite từ đỉnh tháng 3/2000 xuống đáy tháng 10/2002.
Dấu hiệu thứ hai là tốc độ tạo ra của cải. Việc Micron tăng từ 500 tỷ USD lên 1.000 tỷ USD trong 48 ngày giao dịch là mức tăng gấp đôi nhanh nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán, theo dữ liệu do Bloomberg tổng hợp. Việc Son mô tả cuộc cách mạng AI "lớn gấp 50 lần" thời kỳ dot-com, được CNBC phát sóng tại Paris hôm thứ Hai, cho thấy quy mô dòng vốn đổ vào lĩnh vực này. SoftBank thông báo đang đầu tư 75 tỷ euro (87 tỷ USD) để xây dựng 5 gigawatt công suất trung tâm dữ liệu AI tại Pháp.
Dấu hiệu thứ ba là sự khác biệt giữa sự hưng phấn và định giá rủi ro. Chênh lệch tín dụng đang ở gần mức thấp nhất trong nhiều năm, đồng nghĩa với việc các nhà đầu tư đang yêu cầu mức bù đắp tối thiểu cho rủi ro vỡ nợ. Dimon mô tả điều này "thực sự là một rủi ro" bởi vì chênh lệch thấp có thể mở rộng nhanh chóng trong kịch bản sốc, khuếch đại biến động trên các lớp tài sản cùng lúc. Chỉ số VIX, dù hiện đang ở mức thấp, nhưng trong lịch sử đã từng tăng vọt từ dưới 15 lên trên 35 chỉ trong vài tuần trong các giai đoạn thắt chặt tương tự.
Điều Gì Tiếp Theo Phụ Thuộc Vào Lợi Nhuận, Không Phải Sự Cường Điệu
Sự khác biệt quan trọng giữa cơn sốt AI hiện tại và bong bóng dot-com là các công ty hàng đầu có doanh thu thực tế. OpenAI có 800 triệu người dùng hoạt động hàng tuần. Anthropic dự báo 70 tỷ USD doanh thu định kỳ hàng năm vào năm 2028. Microsoft, Google và Amazon là những doanh nghiệp có lợi nhuận cao với các khoản đầu tư AI được tài trợ bởi dòng tiền hoạt động, không phải vốn đầu cơ.
Nghiên cứu học thuật từ MIT Sloan và Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ cho thấy tính kinh tế của AI mạnh mẽ ủng hộ sự tập trung — điện toán, dữ liệu và nhân tài kỹ thuật đều thể hiện tính kinh tế theo quy mô khổng lồ, tạo ra lực hấp dẫn tự nhiên hướng tới một số ít nền tảng thống trị. Theo các nhà phân tích, rủi ro không phải là sự sụp đổ hoàn toàn mà là giai đoạn hợp nhất nhanh chóng dự kiến diễn ra từ năm 2027 đến 2030, nơi các lớp bọc mô hình không có sự khác biệt — những sản phẩm là giao diện mỏng được xây dựng trên nền tảng mô hình gốc của người khác — sẽ bị quét sạch.
Chính ngân hàng của Dimon đang thể hiện sự tin tưởng vào nền kinh tế cơ bản. JPMorgan dự kiến phí ngân hàng đầu tư sẽ tăng ít nhất 10% trong quý II, được hỗ trợ bởi hoạt động giao dịch mạnh mẽ hơn. Các thương vụ mua bán và sáp nhập đang gia tăng. Doanh nghiệp Mỹ đang chi tiêu, tuyển dụng và theo đuổi các kế hoạch mở rộng.
Câu hỏi dành cho nhà đầu tư là liệu những tín hiệu kinh tế thực tế đó có thể tiếp tục hỗ trợ các định giá vốn đã phản ánh nhiều năm tăng trưởng trong tương lai hay không. Thông điệp của Dimon không phải là lời kêu gọi bán tháo. Đó là lời cảnh báo rằng các điều kiện tạo ra lợi nhuận cũng đang tạo ra sự mong manh — và việc chưa có một đợt điều chỉnh nào cho đến nay không có nghĩa là rủi ro đã giảm bớt.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
