Đà tăng 150% của AI gợi nhớ đến cú sụp đổ 47 tỷ USD của Peloton

Chỉ số Nasdaq đang thách thức ngưỡng 26.000 điểm, đánh dấu đà tăng khoảng 150% kể từ khi OpenAI ra mắt ChatGPT vào cuối năm 2022, khởi đầu cho cơn sốt chi tiêu cho trí tuệ nhân tạo. Các cổ phiếu công nghệ vốn hóa siêu lớn đã tăng gần 25% từ các mức thấp gần đây, trong khi chỉ số cổ phiếu bán dẫn đã tăng hơn 60% lên mức cao kỷ lục mới.

Jeffery Buchbinder, chiến lược gia trưởng về vốn cổ phần tại LPL Financial, cho biết: “Cuộc tranh luận về việc liệu AI có thực hiện được lời hứa như một công cụ tăng cường năng suất hay không sẽ không được giải quyết trong một sớm một chiều. Nhưng những gì chúng ta biết là chi tiêu lớn sẽ tiếp tục duy trì.”

Khoản chi tiêu đó đã khiến định giá tăng vọt. Nhưng đối với một số người, sự điên cuồng này gợi nhớ đến một “con cưng” khác của thị trường, người mà các giả định về nhu cầu vĩnh viễn đã chứng minh là ngắn ngủi: Peloton Interactive. Vốn hóa thị trường của công ty thể dục kết nối này đã giảm mạnh xuống còn khoảng 2,3 tỷ USD từ mức đỉnh gần 50 tỷ USD vào đầu năm 2021.

Câu hỏi cốt lõi đối với thị trường là liệu hàng nghìn tỷ USD đang được đầu tư vào AI có tạo ra lợi nhuận hay không, hay lĩnh vực này đang lặp lại sai lầm của Peloton là nhầm lẫn một sự bùng nổ tạm thời với một cao nguyên ổn định mới. Ông Buchbinder nói thêm: “Nếu tại một thời điểm nào đó, đề xuất giá trị từ việc áp dụng AI không đáp ứng được kỳ vọng, nhu cầu về năng lực tính toán sẽ chậm lại.”

Câu chuyện về hai bong bóng

Cổ phiếu của Peloton đã tăng 750% trong chín tháng trong thời kỳ đại dịch dựa trên giả định rằng nhu cầu đối với thiết bị tập thể dục cao cấp của họ sẽ tồn tại mãi mãi. Điều đó đã không xảy ra. Khi thế giới mở cửa trở lại, nhu cầu đó đã bốc hơi, để lại công ty chỉ còn là cái bóng của chính mình và là bài học cảnh giác cho các nhà đầu tư.

Thị trường AI hiện đang đặt một canh bạc tương tự, mặc dù lớn hơn. Các công ty hyperscale lớn nhất dự kiến sẽ chi 725 tỷ USD chỉ trong năm nay để xây dựng các trung tâm dữ liệu hỗ trợ AI. Vấn đề, theo một báo cáo gần đây của PwC, là gần 3/4 giá trị kinh tế của AI đang bị thâu tóm bởi chỉ 1/5 các công ty niêm yết, cho thấy khoảng cách ngày càng nới rộng giữa một vài công ty dẫn đầu về AI và đa số các doanh nghiệp vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm.

Một nghiên cứu khác từ Workday vào tháng 1 cho thấy trong số bảy giờ tăng thêm mỗi tuần từ năng suất AI, gần ba giờ đã bị mất cho việc chỉnh sửa và làm lại. Tỷ suất hoàn vốn vẫn còn xa vời đối với nhiều người, ngay cả khi chi tiêu đang tăng tốc.

Câu hỏi 7,6 nghìn tỷ USD

Các dự báo về chi tiêu vốn là những con số gây sửng sốt. Gartner kỳ vọng các công ty sẽ chi 2,5 nghìn tỷ USD cho AI trong năm nay, tăng lên 3,3 nghìn tỷ USD vào năm 2027. Goldman Sachs dự báo tổng chi tiêu lũy kế sẽ đạt gần 7,6 nghìn tỷ USD vào năm 2031 cho điện toán, trung tâm dữ liệu và năng lượng.

Khoản chi tiêu này đang thúc đẩy lợi nhuận của các nhà sản xuất chip như Nvidia và AMD, tạo ra một vòng tuần hoàn tự củng cố: chi tiêu thúc đẩy thu nhập của các công ty công nghệ, từ đó biện minh cho giá cổ phiếu cao hơn và chi tiêu nhiều hơn nữa. Thị trường đang trừng phạt bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy vòng tuần hoàn này chậm lại, như đã thấy khi Arm Holdings giảm giá mặc dù dự báo doanh thu chip tăng gần gấp đôi.

Động lực này tạo ra một sự mất kết nối nơi đầu tư từ phía cung được coi là nhu cầu đảm bảo trong tương lai. Nhưng như kinh nghiệm của Peloton cho thấy, khi nhu cầu giả định không thành hiện thực hoàn toàn, sự đảo chiều có thể diễn ra nhanh chóng và tàn khốc.

Bài học từ năm 2008

Đây không phải là lần đầu tiên thị trường chứng kiến giá tài sản tách rời khỏi giá trị cơ bản. Cuộc khủng hoảng nhà đất năm 2008 cung cấp một sự so sánh mạnh mẽ. Một dấu hiệu cảnh báo chính khi đó là sự phân kỳ của giá nhà so với giá thuê. Theo nghiên cứu về thời kỳ đó, tỷ lệ giá thuê nhà trên toàn quốc đã giảm xuống mức thấp kỷ lục 3,5% vào năm 2006, thấp hơn nhiều so với phạm vi lịch sử từ 5% đến 5,5%. Giá đã tăng nhanh hơn nhiều so với dòng tiền mà tài sản tạo ra.

Trong bong bóng nhà đất, việc mua đầu cơ diễn ra tràn lan, với các ngôi nhà đầu tư và nghỉ dưỡng chiếm 4/10 giao dịch vào năm 2005. Trong cơn sốt AI, sự đầu cơ nằm ở chi tiêu vốn, với các công ty chi hàng nghìn tỷ USD dựa trên kỳ vọng về năng suất tăng lên trong tương lai vốn vẫn chưa được hiện thực hóa rộng rãi. Giống như tín dụng dễ dãi đã thúc đẩy cơn sốt nhà đất, niềm tin vào sức mạnh biến đổi của AI đang thúc đẩy chu kỳ đầu tư hiện tại.

Bài học từ cả Peloton và cuộc khủng hoảng năm 2008 là hãy theo dõi khoảng cách giữa mức giá đang được trả và giá trị cơ bản đang được tạo ra. Khi khoảng cách đó được duy trì bởi một câu chuyện về tăng trưởng vô tận thay vì lợi nhuận có thể đo lường được, nó sẽ trở thành một bong bóng. Câu hỏi cho các nhà đầu tư là liệu khoản đặt cược 7,6 nghìn tỷ USD vào AI có khác biệt hay không.

Bài viết này chỉ dành cho mục đích thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.