Giá trung bình xăng không chì tại Mỹ đã chạm mức 4,02 USD vào thứ Ba, tăng 1,05 USD chỉ trong năm tuần, khi xung đột tại Iran gây ra cú sốc năng lượng đáng kể nhất kể từ năm 2022 và làm dấy lên những lo ngại mới về lạm phát.
"Nếu tình hình tiếp diễn, chúng ta có thể thấy chi phí đầu vào tăng trên diện rộng từ thực phẩm, logistics đến tiện ích, tạo ra những cơn gió ngược tiềm tàng về chi phí cao hơn và nhu cầu suy giảm thêm vào cuối năm nay," Saxon Moseley, người đứng đầu mảng giải trí và khách sạn tại công ty tư vấn RSM UK, cho biết trong một tuyên bố.
Mức tăng này, đợt leo dốc trong 5 tuần nhanh nhất kể từ cơn bão Katrina năm 2005, đang tạo ra hiệu ứng gợn sóng trên khắp các thị trường. Các tàu chở dầu đang đổi hướng quanh eo biển Hormuz, một hành lang năng lượng quan trọng xử lý 21% thương mại dầu mỏ toàn cầu, trong khi việc đóng cửa không phận làm phức tạp dòng hàng hóa, thắt chặt nguồn cung mọi thứ từ dược phẩm Ấn Độ đến rượu vang Ý.
Cú sốc này đang buộc các ngân hàng trung ương toàn cầu phải chuyển sang lập trường diều hâu, khi họ hiện coi chi phí năng lượng dai dẳng là một mối đe dọa lạm phát lớn. Các nhà giao dịch đã loại bỏ khả năng cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong năm nay và hiện đang đặt cược vào việc tăng lãi suất từ Ngân hàng Trung ương Anh và Ngân hàng Trung ương Châu Âu.
### G7 Hành động để Ổn định Thị trường
Phản ứng trước sự biến động, Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu (G7) đã phát tín hiệu sẵn sàng thực hiện "tất cả các biện pháp cần thiết" để ổn định thị trường dầu mỏ. Sau các cuộc thảo luận khẩn cấp, G7 đang xem xét việc phối hợp giải phóng kho dự trữ dầu khẩn cấp thông qua Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) để giảm áp lực giá cả. Các quốc gia riêng lẻ cũng đang triển khai các biện pháp của riêng mình, với việc Nhật Bản sử dụng nguồn lực tài chính để quản lý sự gia tăng giá cả và các quốc gia châu Âu tung ra các khoản trợ cấp để bảo vệ người tiêu dùng khỏi tác động tức thời.
### Chuỗi Cung ứng Dưới Áp lực
Ngoài trạm xăng, tác động của xung đột đang lan rộng qua ngành logistics toàn cầu. Hãng vận tải Đức Hapag-Lloyd ước tính sự gián đoạn đang gây tốn kém từ 40 triệu đến 50 triệu USD mỗi tuần do giá nhiên liệu cao hơn và việc thay đổi lộ trình. Xung đột cũng làm gián đoạn việc vận chuyển kỹ sư và phụ tùng thay thế, làm chậm quá trình bảo trì tàu và giảm hiệu quả vận chuyển, theo Condition Monitoring Technologies. Áp lực đang được cảm nhận trên khắp các ngành công nghiệp, với các nhà sản xuất phim Ấn Độ trì hoãn phát hành do thị trường vùng Vịnh suy yếu và nông dân Ý đối mặt với sức ép từ chi phí dầu diesel và phân bón cao hơn. Điều này đã dẫn đến một số nhà phân tích dự đoán một sự thay đổi chiến lược trong chiến lược doanh nghiệp. Mark Russo của Savills lưu ý rằng áp lực chi phí kéo dài có thể thúc đẩy các công ty giảm khoảng cách vận chuyển và tăng nhu cầu về không gian logistics đô thị và lấp đầy trên khắp Bắc Mỹ.
### Áp lực lên Người Tiêu dùng
Mặc dù việc giá xăng nhảy vọt lên mức 4 USD có ý nghĩa quan trọng về mặt tâm lý, nhưng tác động tài chính trực tiếp của nó ít nghiêm trọng hơn so với các cú sốc trong quá khứ. Nhờ thu nhập cao hơn và xe cộ tiết kiệm nhiên liệu hơn, chi tiêu của người tiêu dùng cho xăng dầu chỉ chiếm 1,5% thu nhập cá nhân vào năm ngoái, so với mức 2,8% vào năm 2008 khi giá đã điều chỉnh theo lạm phát chạm mức 6,17 USD, theo Bộ Thương mại. Tuy nhiên, tốc độ tăng giá đang làm xói mòn sức mua của hộ gia đình. Các nhà kinh tế tại Citigroup ước tính rằng mức tăng 20% giá nhiên liệu gần đây có thể khiến người Mỹ tốn thêm 6 tỷ USD mỗi tháng, nhanh chóng bù đắp vào lớp đệm tài chính từ các khoản hoàn thuế lớn hơn trong năm nay.
Nếu cuộc chiến cường độ cao tiếp diễn và eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa, mô hình của Bloomberg Economics dự báo giá dầu ở mức gần 110 USD một thùng, kết quả này sẽ làm giảm GDP của Anh và khu vực đồng euro khoảng 0,5 điểm phần trăm trong khi đẩy lạm phát lên 1 điểm phần trăm. Một cuộc xung đột kéo dài ba tháng có thể khiến dầu tiếp cận mức 170 USD một thùng, gần như làm tăng gấp đôi thiệt hại kinh tế. Cuộc khủng hoảng cũng làm nổi bật sự phụ thuộc liên tục của nền kinh tế toàn cầu vào các nguồn năng lượng truyền thống. Rob Mortimer của Fuelre4m cho biết: "Việc chuyển đổi năng lượng vẫn chưa thay thế hệ thống hiện tại, nó đang được xếp chồng lên trên hệ thống đó."
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
Edgen Stock·Apr 01 2026, 09:10