Trong một lời cảnh báo đanh thép, Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva lập luận rằng sự thụ động ngày càng tăng của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến một bối cảnh toàn cầu hỗn loạn, tiếp tay cho các xung đột đẩy chi tiêu quân sự lên tới 2,7 nghìn tỷ USD và để lại một vệt dài tàn phá kinh tế.
"Sử dụng quyền phủ quyết vừa làm lá chắn vừa làm vũ khí, các thành viên thường trực hành động mà không dựa trên Hiến chương LHQ," Tổng thống da Silva viết trong một bài bình luận ngày 31 tháng 3 trên tờ Wall Street Journal. "Họ đùa giỡn với số phận của hàng triệu người, để lại dấu vết của cái chết và sự hủy diệt."
Tổng thống nhấn mạnh rằng thế giới đang chứng kiến số lượng xung đột vũ trang cao nhất kể từ Thế chiến II, hấp thụ các nguồn lực đáng lẽ có thể dùng để chống lại nạn đói và biến đổi khí hậu. Ông trích dẫn nghiên cứu công bố trên tờ Lancet cho thấy các lệnh trừng phạt đơn phương là nguyên nhân gây ra trung bình khoảng nửa triệu ca tử vong mỗi năm kể từ những năm 1970. Sự sụp đổ của luật pháp quốc tế này tác động trực tiếp đến các thị trường toàn cầu thông qua giá dầu biến động, các cuộc phong tỏa thương mại như ở eo biển Hormuz và lạm phát dai dẳng.
Sự thất bại của an ninh tập thể có nguy cơ thay thế một hệ thống không hoàn thiện bằng cái mà da Silva gọi là "thực tế tàn khốc của sự bất an lan rộng." Sự thay đổi này đánh dấu một giai đoạn mới đầy nguy hiểm của toàn cầu hóa, nơi các mô hình thương mại và vốn ngày càng phản ánh các liên minh địa chính trị thay vì các lợi ích kinh tế chung, theo phân tích từ Foreign Affairs. Nếu không có lực lượng ổn định của thương mại chung, các đối thủ địa chính trị đang gia tăng cường độ, để lại nền kinh tế toàn cầu phải chịu những thiệt hại ngoài ý muốn.
Luận điểm về sự phân mảnh
Tầm nhìn vĩ đại về toàn cầu hóa như một lực lượng kinh tế thống nhất đã bị rạn nứt. Việc không tạo ra được những lợi ích công bằng đã thúc đẩy phản ứng chính trị ở các nền dân chủ phương Tây, dẫn đến các chính sách bảo hộ và chiến tranh thương mại làm căng thẳng các quan hệ quốc tế. Mối quan hệ Mỹ-Trung là minh chứng cho sự thay đổi này, chuyển từ cùng có lợi sau khi Trung Quốc gia nhập WTO năm 2001 sang cạnh tranh kinh tế và địa chính trị trực tiếp. "Cú sốc Trung Quốc", dẫn đến việc mất hơn hai triệu việc làm tại Mỹ từ năm 1999 đến 2011, đã làm xói mòn sự ủng hộ chính trị đối với thương mại mở, đỉnh điểm là các biện pháp thuế quan leo thang và hạn chế công nghệ từ Washington bị Bắc Kinh đáp trả. Kết quả là, các tập đoàn đa quốc gia không còn là lực lượng ổn định mạnh mẽ và thay vào đó đang chuyển sang hoạt động "friend-shoring" để phù hợp với các khối địa chính trị, làm sâu sắc thêm sự phân mảnh toàn cầu.
Sự lây lan kinh tế lan rộng
Sự bất ổn này không chỉ giới hạn trong sự đối đầu giữa các cường quốc. Tại Romania, Thủ tướng Ilie Bolojan và Thống đốc Ngân hàng Trung ương Mugur Isărescu đều cảnh báo rằng một cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông có thể gây ra một sự suy giảm kinh tế nhẹ, viện dẫn giá năng lượng tăng và niềm tin tiêu dùng mong manh. Các cảnh báo được đưa ra khi căng thẳng xung quanh việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz—một điểm nghẽn của khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu—tiếp tục âm ỉ. Một đề xuất do Bahrain dẫn đầu tại LHQ về việc sử dụng vũ lực quân sự để bảo vệ tuyến đường thủy đã vấp phải sự phản đối từ Trung Quốc và Nga, làm nổi bật sự bế tắc ngoại giao mà Tổng thống da Silva lên án. Trong khi đó, tại CHDC Congo, một cuộc khủng hoảng hiến pháp đang nảy sinh trong bối cảnh xung đột căng thẳng về nguồn tài nguyên khoáng sản khổng lồ, vốn rất quan trọng cho đồ điện tử toàn cầu và công nghệ năng lượng sạch, cho thấy các xung đột địa phương hiện có hậu quả kinh tế sâu rộng như thế nào.
Con đường khôi phục sự ổn định vẫn còn mịt mờ. Lời kêu gọi của Tổng thống da Silva về một "Liên Hợp Quốc cải tổ" có khả năng hành động thay vì chỉ là một "khán giả thuần túy" đang phải đối mặt với những rào cản chính trị to lớn. Khi các nỗ lực ngoại giao bị đình trệ và các cường quốc ngày càng chọn hành động đơn phương, nền kinh tế toàn cầu đang chuẩn bị cho một thời kỳ mà như da Silva đã viết, "sự hỗn loạn sẽ chiếm ưu thế."
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
Edgen Stock·Mar 31 2026, 09:17