Nhật Bản hướng tới ngân sách quốc phòng 60 tỷ USD, chấm dứt lập trường hòa bình 80 năm

Ngân sách 60 tỷ USD của Nhật Bản chấm dứt các hạn chế quân sự thời hậu chiến

Sau chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử vào tháng 2, chính phủ của Thủ tướng Takaichi Sanae đang bắt tay vào định hình lại cơ bản lập trường quốc phòng của Nhật Bản. Chính quyền đã công bố chi tiết kế hoạch chi gần 60 tỷ USD cho quân sự trong năm tài chính tới, một con số đẩy ngân sách quốc phòng của Nhật Bản lần đầu tiên vượt mốc 9 nghìn tỷ yên. Khoản chi này đạt mục tiêu dài hạn là chi 2% GDP cho quốc phòng sớm hơn hai năm so với dự kiến, đánh dấu sự phá vỡ quyết định khỏi chủ nghĩa hòa bình theo hiến pháp kéo dài 80 năm.

Khoản tài trợ mới được dành để nâng cấp đáng kể năng lực. Nhật Bản đang phát triển các hệ thống phòng thủ không quân và hàng hải tiên tiến dựa trên máy bay không người lái cùng với vũ khí lượn siêu thanh được thiết kế để né tránh phòng thủ của đối phương và cung cấp khả năng phản công. Một phần lớn khoản đầu tư cũng sẽ được dùng để củng cố chuỗi đảo phía tây nam của Nhật Bản, kéo dài về phía Đài Loan, với các tên lửa, trạm radar và hệ thống tác chiến điện tử mới.

Áp lực từ Trung Quốc và yêu cầu của liên minh Mỹ thúc đẩy xây dựng quân sự

Sự thay đổi chính sách của Nhật Bản là phản ứng trực tiếp trước một môi trường an ninh ngày càng nghiêm trọng. Các tàu chiến và máy bay của Trung Quốc hiện tiến hành các cuộc xâm nhập gần như hàng ngày gần không phận và lãnh hải Nhật Bản, tạo ra điều mà các quan chức gọi là tình hình an ninh căng thẳng nhất mà Nhật Bản hiện đại từng đối mặt. Bắc Kinh đã phản ứng lại lập trường cứng rắn của Tokyo bằng các biện pháp cưỡng ép kinh tế, bao gồm hạn chế các chuyến bay du lịch và hạn chế các công ty Nhật Bản tiếp cận các khoáng sản đất hiếm quan trọng.

Đồng thời, động thái này phù hợp với yêu cầu từ lâu của Washington về việc các đồng minh phải tăng chi tiêu quốc phòng của chính họ. Xu hướng này mang tính toàn cầu, với các đồng minh NATO cũng cùng nhau đạt mục tiêu chi tiêu 2% GDP vào năm 2025 để đối phó với các mối đe dọa từ Nga. Chính quyền Trump đã thúc đẩy mục tiêu cao hơn nữa là 3,5% GDP, đặt các hành động của Nhật Bản hoàn toàn phù hợp với các mục tiêu chiến lược của Mỹ nhằm ngăn chặn sự gây hấn của Trung Quốc ở Thái Bình Dương, đặc biệt liên quan đến Đài Loan.

Công chúng ủng hộ chi tiêu bất chấp cảnh báo về 'bong bóng quốc phòng'

Việc mở rộng quân sự nhận được sự ủng hộ đáng kể trong nước, thách thức bản sắc hòa bình lâu đời của quốc gia. Một cuộc thăm dò năm 2025 cho thấy 54% công chúng đồng ý với việc tăng chi tiêu quốc phòng, trong khi một cuộc thăm dò khác cho thấy con số này là 62%, với sự ủng hộ mạnh mẽ nhất đến từ các thế hệ trẻ. Tâm lý này phản ánh niềm tin ngày càng tăng rằng Nhật Bản không thể chỉ dựa vào chiếc ô an ninh của Mỹ và phải có khả năng tự vệ.

Tuy nhiên, chiến lược này phải đối mặt với những lời chỉ trích gay gắt. Truyền thông nhà nước Trung Quốc đã gọi chính sách này là “bong bóng quốc phòng” được thiết kế để che đậy các vấn đề kinh tế trong nước, bao gồm tỷ lệ nợ công trên GDP vượt quá 260%. Để tài trợ cho việc mở rộng, chính phủ có kế hoạch áp dụng các loại thuế mới đối với doanh nghiệp, thuốc lá và thu nhập cá nhân. Các nhà phê bình cũng chỉ ra mối quan hệ sâu sắc giữa chính phủ và ngành công nghiệp, lưu ý rằng Mitsubishi Heavy Industries đã ký hợp đồng trị giá 1,68 nghìn tỷ yên vào năm 2023, làm dấy lên lo ngại về một tổ hợp công nghiệp-quân sự mới đang thu lợi từ căng thẳng khu vực.