UAE rời OPEC sau 59 năm, chấm dứt kỷ nguyên quản lý sự khan hiếm

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã chính thức rời OPEC vào ngày 1 tháng 5 sau 59 năm, một động thái làm yếu đi sự kiểm soát của liên minh này đối với nguồn cung toàn cầu và báo hiệu một sự thay đổi chiến lược từ một trong ba quốc gia xuất khẩu dầu hàng đầu thế giới: ưu tiên khối lượng sản xuất thay vì quản lý sự khan hiếm.

"UAE đang chuẩn bị cho một thế giới mà nhu cầu dầu mỏ đang suy giảm, và quyền lực của OPEC trong việc duy trì sự kiểm soát và kỷ luật sẽ yếu đi," Kingsmill Bond, chiến lược gia năng lượng tại tổ chức tư vấn Ember Future, nói với Al Jazeera.

Việc rời đi giải phóng UAE khỏi hạn ngạch OPEC là 3,2 triệu thùng mỗi ngày (bpd), cho phép quốc gia này sử dụng toàn bộ công suất gần 4,85 triệu bpd và mục tiêu đạt 5 triệu bpd vào năm 2027. Động thái này diễn ra khi tỷ trọng của OPEC trong sản lượng dầu thô toàn cầu đã giảm từ hơn 50% vào năm 1973 xuống còn 36,7% vào năm 2025, với các nhà sản xuất ngoài OPEC như Mỹ đang tăng thị phần.

Trong khi các tác động tức thời đến giá cả bị giảm nhẹ bởi những gián đoạn địa chính trị tại eo biển Hormuz, việc UAE rời đi tạo ra một sự gia tăng nguồn cung dài hạn có tính chất gây áp lực giảm giá (bearish). Điều này thách thức chiến lược cắt giảm sản lượng của Ả Rập Xê-út nhằm giữ giá cao và có thể buộc các nhà sản xuất dầu phải bước vào một kỷ nguyên cạnh tranh mới khi quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu tăng tốc.

Chiến lược cho Nhu cầu Đạt đỉnh

Đằng sau ngôn ngữ ngoại giao về lợi ích quốc gia là một tính toán rõ ràng: kỷ nguyên nhu cầu dầu mỏ liên tục tăng trưởng đang kết thúc. Công ty dầu mỏ quốc gia của UAE, Adnoc, đang đẩy nhanh sự tăng trưởng với các dự án trị giá 55 tỷ USD trong giai đoạn 2026-2028, một dấu hiệu rõ ràng cho thấy họ dự định hiện thực hóa giá trị trữ lượng của mình ngay bây giờ. Điều này trái ngược hoàn toàn với chiến lược cốt lõi của OPEC, do Ả Rập Xê-út dẫn đầu, là quản lý sự khan hiếm để hỗ trợ giá.

"Họ rõ ràng đang chuẩn bị cho giai đoạn sau chiến tranh, bởi vì hiện tại chúng ta đã đạt đến đỉnh điểm nhu cầu dầu mỏ và đang bước vào một môi trường mới—họ muốn thoát khỏi những hạn chế của OPEC," Bond nói. Sự thất vọng của UAE đối với hạn ngạch sản xuất khiến sản lượng của họ thấp hơn nhiều so với công suất thực tế đã là một vấn đề tồn tại từ lâu. Đối với Ebtesam Al Ketbi, chủ tịch Trung tâm Chính sách Emirates, việc rời OPEC đánh dấu sự chuyển đổi từ "cam kết dựa trên hạn ngạch tập thể sang sự linh hoạt chủ quyền trong quản lý sản xuất."

Sự xoay trục này không chỉ về dầu mỏ. Abu Dhabi đã hoàn thành Nhà máy hạt nhân Barakah, cung cấp khoảng 1/4 lượng điện nội địa, và công ty năng lượng tái tạo Masdar của họ là nhà đầu tư lớn vào các dự án năng lượng sạch toàn cầu. Điều này đại diện cho một chính sách chuyển đổi nhất quán: tích cực hiện thực hóa giá trị tài nguyên hydrocarbon hiện nay để tài trợ cho cơ sở hạ tầng của ngày mai.

Địa chính trị và Thực tế Thị trường

Phản ứng tức thời của thị trường đối với việc UAE rời đi đã bị lu mờ bởi cuộc xung đột ở Vịnh Ba Tư, vốn đã hạn chế lưu lượng tàu dầu đi qua eo biển Hormuz. Với các tuyến đường cung ứng bị hạn chế, dầu thô WTI vẫn ở mức cao, dao động trong mô hình tam giác trên các biểu đồ kỹ thuật thay vì bứt phá. Zorrays Junaid của Alchemy Markets viết: "Địa chính trị—chứ không phải chính sách OPEC—vẫn đang nắm quyền kiểm soát."

Tuy nhiên, các nhà phân tích thấy một sự chuyển dịch giảm giá rõ ràng trong trung hạn. "Sự phối hợp ít hơn thường có nghĩa là cạnh tranh nhiều hơn—và nhiều dầu hơn sẽ tràn ra thị trường," Junaid nói thêm. Sự ra đi của một nhà sản xuất lớn từ thời kỳ sáng lập là một đòn giáng mạnh vào uy tín và quyền ấn định giá của liên minh. Charles-Henry Monchau, CIO của ngân hàng tư nhân Thụy Sĩ Syz Group, cho biết: "OPEC sẽ tiếp tục, nhưng với khả năng ấn định giá thấp hơn đáng kể."

Trong cuộc họp đầu tiên kể từ khi UAE rời đi, các thành viên OPEC+ còn lại, bao gồm cả Nga, đã đồng ý tăng sản lượng khiêm tốn ở mức 188.000 thùng/ngày từ tháng 6 để "hỗ trợ sự ổn định của thị trường dầu mỏ." Tuy nhiên, việc mất đi gần 5 triệu bpd công suất của UAE khỏi các nỗ lực phối hợp của nhóm sẽ thay đổi căn bản bức tranh nguồn cung trong dài hạn.

Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.