Cuộc gặp gỡ đầy rủi ro giữa lãnh đạo đối lập Đài Loan Trịnh Lệ Văn với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhằm mục đích xoa dịu căng thẳng, tuy nhiên nó lại phủ bóng đen lên ngân sách quốc phòng 40 tỷ USD đang bị đình trệ và triển vọng bán vũ khí của Mỹ.
ĐÀI BẮC, Đài Loan (AP) — Cuộc gặp của lãnh đạo đối lập Đài Loan Trịnh Lệ Văn với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh tuần này tạo thêm một lớp bất định mới vào mối quan hệ tam giác đầy biến động Mỹ-Trung-Đài, với những tác động đáng kể đối với ngân sách quốc phòng 40 tỷ USD của Đài Loan đang chờ xử lý và cổ phiếu của các nhà thầu quốc phòng lớn của Mỹ. Chuyến thăm mà bà Trịnh gọi là “hành trình vì hòa bình”, là chuyến thăm đầu tiên của một lãnh đạo Quốc dân đảng (KMT) Đài Loan trong một thập kỷ và diễn ra chỉ một tháng trước hội nghị thượng đỉnh theo lịch trình giữa ông Tập và Tổng thống Mỹ Donald Trump.
"Bắc Kinh muốn sử dụng cuộc gặp này để định hình lại các lựa chọn chính sách cho Đài Bắc và Washington," Amanda Hsiao, giám đốc Trung Quốc tại Eurasia Group cho biết. "Bắc Kinh sẽ sử dụng cuộc gặp để khắc họa mình như một người kiến tạo hòa bình đối với Washington, với hy vọng thuyết phục ông Trump rằng việc bày tỏ sự cởi mở với thống nhất hòa bình hoặc trì hoãn bán vũ khí cho Đài Loan lâu hơn sẽ có lợi cho việc kiểm soát căng thẳng."
Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh các hoạt động quân sự gia tăng và cuộc chiến lập pháp đầy tranh cãi ở Đài Bắc. Trung Quốc đã tăng cường các cuộc tập trận quân sự quanh hòn đảo, trong khi cơ quan lập pháp do KMT kiểm soát đã chặn ngân sách quốc phòng đặc biệt trị giá 40 tỷ USD do Đảng Dân chủ Tiến bộ (DPP) cầm quyền đề xuất. Ngân sách này rất quan trọng để tài trợ cho việc mua vũ khí từ Mỹ, bao gồm một gói thầu lớn trị giá 11 tỷ USD được chính quyền Trump phê duyệt năm ngoái bao gồm tên lửa tầm trung và máy bay không người lái.
Đối với các nhà đầu tư, cuộc gặp đưa ra một biến số mới vào phí bảo hiểm rủi ro địa chính trị cho cổ phiếu quốc phòng và khu vực. Kết quả có thể ảnh hưởng đến các cuộc đàm phán của Tổng thống Trump với ông Tập, có khả năng làm thay đổi tốc độ và quy mô bán vũ khí của Mỹ cho Đài Loan trong tương lai. Sự chậm trễ hoặc cắt giảm trong các đợt bán này sẽ tác động trực tiếp đến sổ đơn hàng của các công ty quốc phòng hàng đầu của Mỹ vốn đã được hưởng lợi từ căng thẳng gia tăng trong khu vực.
Một Hành Trình Vì Hòa Bình
Trước khi rời Đài Bắc, bà Trịnh, người trở thành chủ tịch KMT vào tháng 11 năm 2025, đã nhấn mạnh nhu cầu đối thoại để ngăn ngừa xung đột. "Nếu bạn thực sự yêu Đài Loan, bạn sẽ nắm bắt mọi cơ hội và mọi khả năng để ngăn Đài Loan bị chiến tranh tàn phá," bà nói với các phóng viên. "Giữ gìn hòa bình là giữ gìn Đài Loan." KMT, bên ủng hộ mối quan hệ chặt chẽ hơn với Bắc Kinh, chấp nhận nguyên tắc "một Trung Quốc", mặc dù với cách giải thích khác với Đảng Cộng sản. Quan điểm này cho phép đối thoại trực tiếp với Bắc Kinh, nơi từ chối tiếp xúc với Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức, người mà họ dán nhãn là kẻ ly khai.
Chuyến thăm đã vấp phải những phản ứng trái chiều ở Đài Loan. Những người ủng hộ đã tập trung tại sân bay để tiễn bà Trịnh, trong khi những người phản đối đã biểu tình phản đối việc can dự với Bắc Kinh. Sự hoài nghi từ chính quyền Đài Loan là rất rõ ràng. Chiu Chui-cheng, bộ trưởng Hội đồng Lục địa của Đài Loan, tuyên bố rằng mặc dù hòa bình là một lý tưởng, nó không nên là một "mơ tưởng", và nhắc nhở bà Trịnh rằng bà không được phép đàm phán thay mặt cho chính phủ.
Tính Toán Chiến Lược Của Bắc Kinh
Từ góc độ của Trung Quốc, việc tiếp đón bà Trịnh phục vụ nhiều mục đích chiến lược. Nó cho phép Bắc Kinh thể hiện hình ảnh là một tác nhân hợp lý sẵn sàng đối thoại, tương phản với lập trường cứng rắn chống lại DPP. Bằng cách nâng cao vị thế của bà Trịnh, ông Tập có thể đang nhìn xa tới cuộc bầu cử tổng thống năm 2028 của Đài Loan, hy vọng ngăn cản DPP nắm quyền trong 16 năm. "Ông Tập đang nhìn xa hơn ông Lại, tới cuộc bầu cử tổng thống năm 2028 của Đài Loan," David Sacks, một nghiên cứu viên chuyên về châu Á tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại cho biết.
Cuộc gặp cũng là một thông điệp trực tiếp gửi tới Washington. Bằng cách can dự với một nhân vật chính trị thân Bắc Kinh từ Đài Loan, Trung Quốc nhằm chỉ ra rằng có những con đường thay thế để quản lý quan hệ eo biển mà không chỉ dựa vào sự răn đe quân sự do Mỹ cung cấp. Câu chuyện này có thể được tận dụng trong hội nghị thượng đỉnh sắp tới với Tổng thống Trump, người trước đó đã gợi ý rằng ông sẽ sẵn sàng thảo luận về việc bán vũ khí của Mỹ cho Đài Loan với ông Tập.
Cổ Phiếu Quốc Phòng Mỹ Lo Lắng
Các hoạt động diễn tập địa chính trị có những hậu quả hữu hình đối với thị trường, đặc biệt là đối với lĩnh vực quốc phòng của Mỹ. Sự phản đối của KMT đã làm đình trệ ngân sách quốc phòng đặc biệt trị giá 40 tỷ USD, vốn dành tới 30 tỷ USD để mua sắm vũ khí từ Mỹ. Số phận của ngân sách này đang được theo dõi chặt chẽ tại Washington, với hai phái đoàn quốc hội gần đây đã đến thăm Đài Bắc để vận động cho việc thông qua ngân sách này. "Khi các bạn thông qua ngân sách đặc biệt tại Viện Lập pháp, đó là một tín hiệu gửi đến Trung Quốc và phần còn lại của thế giới rằng Đài Loan nghiêm túc về hòa bình thông qua sức mạnh," Thượng nghị sĩ Jim Banks (Cộng hòa, Indiana) nói với Tổng thống Lại.
Sự không chắc chắn về ngân sách này và việc bán vũ khí trong tương lai ảnh hưởng trực tiếp đến các công ty như Lockheed Martin (LMT), Northrop Grumman (NOC), Raytheon (RTX) và General Dynamics (GD). Các công ty này là những nhà cung cấp phần cứng quân sự chính mà Đài Loan tìm cách mua để củng cố khả năng phòng thủ của mình. Bất kỳ nhận thức nào về việc Mỹ giảm bớt sự hỗ trợ hoặc sự trì hoãn kéo dài trong chi tiêu quốc phòng của Đài Loan đều có thể dẫn đến việc đánh giá lại các cổ phiếu này, vốn đã được hưởng lợi từ kỳ vọng về các đợt bán vũ khí liên tục. Tình hình làm nổi bật mối liên kết chặt chẽ giữa các sự kiện địa chính trị và hiệu suất thị trường, nơi một chuyến thăm ngoại giao duy nhất có thể gây ra những gợn sóng khắp các thị trường chứng khoán toàn cầu.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
