Nhu cầu tăng vọt do AI thúc đẩy đã kéo giãn khoảng cách giá trên mỗi gigabyte giữa bộ nhớ flash NAND hiệu suất cao và ổ đĩa cứng (HDD) dung lượng lớn lên hơn 20 lần, tuy nhiên các nhà sản xuất lớn như Western Digital và Seagate vẫn đang duy trì kỷ luật sản xuất nghiêm ngặt, một động thái giúp củng cố biên lợi nhuận thay vì mở rộng tổng nguồn cung.
"Khoảng cách giá trên mỗi gigabyte giữa NAND và HDD hiện nay là khoảng 20 đến 25 lần," Robert Soderbery, cựu phó chủ tịch điều hành Western Digital, người từng điều hành mảng flash SanDisk, cho biết tại một cuộc thảo luận của Bernstein Research gần đây. Ông lưu ý rằng con số này cao hơn nhiều so với mức chênh lệch 2 đến 3 lần cần thiết để các nhà cung cấp đám mây quy mô lớn (hyperscale) chấp nhận thay thế HDD bằng NAND dựa trên tổng chi phí sở hữu (TCO).
Sự hạn chế nguồn cung đã mang lại kết quả. Western Digital (NASDAQ: WDC) gần đây đã báo cáo biên lợi nhuận gộp lần đầu tiên vượt mức 50%, với doanh thu tăng 45,5% so với cùng kỳ năm ngoái lên 3,34 tỷ USD trong quý gần nhất. Công ty dự báo biên lợi nhuận sẽ mở rộng thêm lên khoảng 51% đến 52% trong quý hiện tại, phản ánh nhu cầu mãnh liệt đối với NAND thế hệ thứ 7 đến thứ 9 mới nhất, vốn chỉ chiếm 30-35% tổng công suất của toàn ngành.
Đối với các nhà đầu tư, kỷ luật cung ứng phối hợp từ thế độc quyền của Western Digital và Seagate (NASDAQ: STX) trong mảng HDD, cùng với các nhà sản xuất NAND đang thiếu vốn sau nhiều năm thua lỗ, báo hiệu một thời kỳ duy trì quyền kiểm soát giá cả. Động lực này đang buộc các nhà vận hành trung tâm dữ liệu AI phải suy nghĩ lại về kiến trúc lưu trữ, có khả năng làm chậm quá trình chuyển đổi từ HDD sang NAND và tạo ra một môi trường lợi nhuận cao, bền vững cho các nhà cung cấp lưu trữ hiện tại.
Nhu cầu AI tạo ra thị trường lưu trữ hai tầng
Sự gia tăng của các khối lượng công việc AI đã làm thay đổi mô hình lưu trữ trung tâm dữ liệu. Các kiến trúc truyền thống sử dụng một lượng nhỏ SSD doanh nghiệp để tính toán nhanh và một lượng lớn HDD nearline để lưu trữ hàng loạt. Tuy nhiên, giai đoạn tiền xử lý dữ liệu trong AI — các tác vụ như vector hóa và tạo embedding — đòi hỏi lưu trữ hiệu suất cao mà HDD không thể cung cấp. Điều này dẫn đến nhu cầu bùng nổ cho SSD doanh nghiệp dung lượng lớn, với thị phần của NAND trong các triển khai lưu trữ AI mới lên tới 60 đến 70%, theo Soderbery.
Nhu cầu này không dành cho mọi loại NAND. Nó tập trung cao độ vào các nút quy trình thế hệ thứ 7 đến thứ 9 mới nhất, cần thiết cho hiệu suất và dung lượng mà các mô hình AI yêu cầu. Các nút tiên tiến này chỉ chiếm khoảng 30 đến 35% tổng công suất sản xuất của ngành, là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự gia tăng giá cả gần đây.
Kỷ luật sản xuất: Bài học từ chu kỳ đau đớn
Bất chấp giá cả tăng vọt, các nhà sản xuất NAND không vội vã xây dựng các nhà máy mới. Ngành công nghiệp vẫn đang phục hồi sau một đợt suy thoái tàn khốc kéo dài nhiều năm, để lại cho các nhà sản xuất những vết sẹo tài chính sâu sắc và sự miễn cưỡng trong việc cam kết các khoản chi tiêu vốn lớn. Một dây chuyền sản xuất mới mất khoảng 15 tháng để đi vào hoạt động, một rủi ro đáng kể nếu nhu cầu biến động.
"Quy tắc số một của thế độc quyền nhóm là bạn không tăng công suất cho đến khi đạt được mục tiêu lợi nhuận," Soderbery tuyên bố khi đề cập đến thị trường HDD do Western Digital và Seagate thống trị. Các công ty này đang tích cực duy trì kỷ luật cung ứng để tránh lặp lại các vấn đề dư thừa công suất đã ám ảnh họ trong thập kỷ qua. Cổ phiếu của Western Digital đã được đền đáp cho chiến lược này, tăng vọt hơn 890% trong năm qua khi biên lợi nhuận và dòng tiền mở rộng đáng kể.
Hào nước 150 tỷ USD bảo vệ HDD
Mối đe dọa dài hạn về việc NAND thay thế hoàn toàn HDD có vẻ đã bị thổi phồng quá mức từ quan điểm kinh tế. Soderbery ước tính rằng để NAND trở thành một sự thay thế thực sự trên cơ sở tổng chi phí sở hữu, ngành công nghiệp sẽ cần đầu tư khoảng 150 tỷ USD chi phí vốn để đưa chi phí xuống mức chênh lệch giá 2-3 lần so với HDD.
Đồng thời, đường cong giảm chi phí cho NAND đang đi ngang khi công nghệ chuyển từ xếp chồng 2D sang 3D, nơi việc thêm nhiều lớp mang lại lợi nhuận giảm dần. Ngược lại, các công nghệ HDD mới như Ghi từ tính hỗ trợ nhiệt (HAMR) đang đẩy nhanh việc giảm chi phí cho ổ cứng. Điều này cho thấy điểm giao kinh tế nơi NAND thay thế HDD hàng loạt vẫn còn "rất xa vời", theo Soderbery. Hiện tại, thị trường đang chấp nhận một thực tế mới nơi các nhà sản xuất lưu trữ, chứ không phải người tiêu dùng, nắm giữ quyền định giá.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
