Đà tăng của S&P 500 làm dấy lên tranh luận về bong bóng khi một lĩnh vực then chốt tụt hậu

Các tín hiệu mâu thuẫn trên thị trường chứng khoán Mỹ đang khiến các nhà đầu tư đặt câu hỏi về tính bền vững của đà tăng đã đẩy S&P 500 lên mức cao kỷ lục.

Chỉ số S&P 500 đã đạt mức cao kỷ lục trên 7.200 điểm, được thúc đẩy bởi đà tăng mạnh mẽ của các cổ phiếu công nghệ và bán dẫn, nhưng số lượng ngày càng tăng các chỉ báo mâu thuẫn đang thôi thúc các nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu thị trường có đang trong bong bóng hay không. Trong khi lợi nhuận doanh nghiệp bùng nổ và sự phấn khích đối với trí tuệ nhân tạo đã đẩy các chỉ số chính lên cao, thì sự yếu kém của lĩnh vực tài chính quan trọng và phần bù rủi ro vốn chủ sở hữu đang bị thu hẹp lại là những dấu hiệu cảnh báo tiềm ẩn.

"Nếu bạn đang ở phòng tập gym hoặc đang cắt tóc và mọi người đều bàn tán về việc 'Liệu chúng ta có đang trong bong bóng không', đó là một manh mối khá tốt cho thấy chúng ta có thể đang ở trong đó," Owen Lamont, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Acadian Asset Management, người đã viết nhiều về các thái cực của thị trường, cho biết. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng các thành phần cốt lõi khác của bong bóng, chẳng hạn như làn sóng phát hành cổ phiếu mới, vẫn chưa xuất hiện đầy đủ.

Sự tập trung của đà tăng vào một số ít lĩnh vực là rất rõ rệt. Cổ phiếu bán dẫn đã tăng hơn 38% trong tháng 4, tháng tốt nhất kể từ thời kỳ dot-com, trong khi Alphabet đã thêm 421 tỷ USD vốn hóa thị trường chỉ trong một ngày 30/4. Điều này đã đẩy hệ số giá trên thu nhập (P/E) dự phóng của S&P 500 lên 20,9 lần, cao hơn mức trung bình 5 năm và 10 năm lần lượt là 19,9 và 18,9. Tuy nhiên, cùng lúc đó, quỹ tài chính State Street Financial Select Sector SPDR Fund (XLF) đã giảm 6% trong năm, một sự phân kỳ thường xuất hiện trước các đợt suy thoái lớn của thị trường.

Câu hỏi then chốt đối với các nhà đầu tư là liệu thị trường có thể tiếp tục đi lên mà không có sự tham gia rộng rãi hơn hay không. Lĩnh vực tài chính tụt hậu và phần bù rủi ro vốn chủ sở hữu gần mức âm cho thấy một mức độ chủ quan mà theo lịch sử thường diễn ra trước khi thị trường căng thẳng. Hiện tại, lời khuyên chung là nên thận trọng, tập trung vào đa dạng hóa thay vì đặt cược tất tay vào hướng đi của thị trường.

Câu chuyện về hai thị trường

Môi trường thị trường hiện tại được đặc trưng bởi sự chia rẽ rõ rệt. Một bên, lĩnh vực công nghệ và AI đang trải qua thời kỳ bùng nổ gợi nhớ đến các đợt tăng giá trong quá khứ. Lợi nhuận mạnh mẽ từ các gã khổng lồ như Meta Platforms, với doanh thu tăng 33% so với cùng kỳ năm ngoái lên 56,31 tỷ USD trong quý 1 năm 2026, đã cung cấp nền tảng cơ bản cho đà tăng. Như đồng sáng lập Carlyle Group, David Rubenstein, đã lưu ý: "Có rất nhiều điều tốt đẹp đang diễn ra trong nền kinh tế Mỹ, nơi tăng trưởng khá ổn."

Ở phía bên kia, một trụ cột chính của nền kinh tế đang phát đi tín hiệu cảnh báo. Lĩnh vực tài chính từ trước đến nay luôn là chỉ báo dẫn dắt cho thị trường chung, vì các ngân hàng cung cấp thanh khoản cho tăng trưởng kinh tế. Hiện tại, quỹ ETF XLF không chỉ tụt hậu so với S&P 500 mà còn giao dịch dưới đường trung bình động 200 ngày, một chỉ báo kỹ thuật quan trọng của xu hướng giảm dài hạn. Theo nghiên cứu từ Brown Technical Insights, S&P 500 trong lịch sử thường kém hiệu quả trong những tháng sau khi đạt mức cao kỷ lục nếu XLF nằm dưới mức trung bình quan trọng này.

Tiền lệ lịch sử và các chỉ báo bong bóng

Đây không phải là lần đầu tiên ngành tài chính báo hiệu rắc rối phía trước. Trước khi bong bóng dot-com vỡ vào năm 2000 và cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, lĩnh vực tài chính đã bắt đầu kém hiệu quả hơn S&P 500 nhiều tháng trước khi thị trường chung đạt đỉnh. Sức mạnh tương đối của quỹ ETF XLF so với S&P 500 hiện đã chạm mức thấp kỷ lục, nghĩa là ngành tài chính đang kém hiệu quả nghiêm trọng hơn cả trong cuộc khủng hoảng năm 2008 hay đại dịch Covid-19.

Nhà quản lý danh mục đầu tư Owen Lamont xác định một số thành phần của bong bóng: giá cao, biến động cao, khối lượng giao dịch lớn, làn sóng phát hành cổ phiếu mới và sự lan truyền của "niềm tin bong bóng". Mặc dù giá chắc chắn đang ở mức cao, nhưng các nhà đầu tư cá nhân gần đây đã cho thấy xu hướng "mua khi giá giảm" (buy the dip) trước tin xấu, một hành vi ngược dòng thay vì tâm lý "mua khi giá tăng vọt" (buy the rip) cổ điển thường thấy trong bong bóng. Hơn nữa, trong khi các đợt IPO của các công ty công nghệ lớn như OpenAI đang được mong đợi, làn sóng phát hành cổ phiếu rầm rộ đặc trưng cho cơn sốt SPAC 2020-2021 vẫn chưa quay trở lại.

Phần bù rủi ro đang thu hẹp

Một nguyên nhân lo ngại khác là phần bù rủi ro vốn chủ sở hữu (ERP) đang giảm dần, đây là lợi nhuận bổ sung mà các nhà đầu tư kỳ vọng khi nắm giữ cổ phiếu thay vì trái phiếu không rủi ro. Với việc S&P 500 giao dịch gần mức cao kỷ lục và lợi suất trái phiếu nhích lên, ERP đang trên đà chuyển sang mức âm lần đầu tiên kể từ cuối năm 2024.

Theo Gina Martin Adams, chiến lược gia thị trường trưởng tại HB Wealth, ERP âm đã xuất hiện trước một số vụ sụp đổ lớn của thị trường, bao gồm Thứ Hai Đen tối năm 1987 và đỉnh điểm của bong bóng dot-com. Mặc dù bà lưu ý rằng chỉ báo này không phải là sự đảm bảo cho một đợt suy thoái, nhưng nó gợi ý rằng "lợi nhuận hàng năm trung bình thấp hơn một chút so với quá khứ gần đây". Phần bù thấp cho thấy các nhà đầu tư không được đền bù cho rủi ro bổ sung mà họ đang gánh chịu trên thị trường chứng khoán, một "dây bẫy" tiềm tàng nếu nó chuyển sang mức âm.

Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.