Key Takeaways:
Những cáo buộc mới cho thấy chính phủ Qatar có thể đã gây ảnh hưởng đến động thái của Tòa án Hình sự Quốc tế năm 2024 trong việc ban hành lệnh bắt giữ các nhà lãnh đạo Israel, một diễn biến gây ra rủi ro địa chính trị đáng kể cho thị trường toàn cầu.
Một lời khai của nhân chứng nộp cho Cục Điều tra Liên bang Hoa Kỳ (FBI) cáo buộc chính phủ Qatar đã hứa sẽ "chăm sóc" công tố viên Tòa án Hình sự Quốc tế Karim Khan để đổi lấy việc ban hành lệnh bắt giữ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, đe dọa làm bùng phát căng thẳng ở Trung Đông và gây ra biến động mới cho thị trường năng lượng.
"Anh ấy kiểu như, 'Tôi muốn ban hành lệnh bắt giữ, nhưng tôi khiếp sợ khi làm việc đó.' Và họ nói, 'nếu anh làm điều đó, chúng tôi sẽ chăm sóc anh'," quản lý của một chiến dịch tình báo được nghe thấy trong bản ghi âm ngày 5 tháng 8, theo lời khai của nhân chứng được Wall Street Journal xem xét. Luật sư của ông Khan đã phủ nhận các cáo buộc, tuyên bố khách hàng của mình "không được đề nghị hoặc nhận (và sẽ không tìm kiếm hoặc chấp nhận) bất kỳ 'lời hứa' nào từ bất kỳ quốc gia nào."
Bằng chứng mới, bao gồm các đoạn ghi âm, dựa trên các báo cáo về một chiến dịch tình báo tư nhân được cho là có liên quan đến Qatar nhằm vào những người cáo buộc ông Khan và những người chỉ trích nội bộ ICC. Tin tức này đã khiến giá dầu thô Brent tương lai tăng 0,5% trong các giao dịch sớm do lo ngại về sự bất ổn mới ở khu vực giàu năng lượng, trong khi vàng, một tài sản trú ẩn an toàn truyền thống, đã tăng 0,3%.
Các khiếu nại này đặt tòa án tội phạm chiến tranh hàng đầu thế giới vào trung tâm của một cơn bão địa chính trị, có khả năng làm suy giảm tính hợp pháp của tòa án và tạo ra những hậu quả ngoại giao không lường trước được. Đối với các nhà đầu tư, rủi ro chính là một Trung Đông mất ổn định có thể đe dọa các điểm nghẽn năng lượng quan trọng, gợi nhớ đến mức tăng vọt 15% của giá dầu trong các đợt leo thang tương tự vào năm 2019. Cơ quan quản lý của ICC, hiện đang theo đuổi các thủ tục kỷ luật chống lại Khan vì các cáo buộc sai phạm riêng biệt, giờ đây phải quyết định các bước tiếp theo trước cuộc họp tháng 6.
Các cáo buộc bắt nguồn từ một nhân chứng quen thuộc với chiến dịch tình báo tư nhân được thực hiện bởi các công ty bao gồm Highgate và Elicius Intelligence. Theo tuyên bố, chiến dịch này tìm cách bôi nhọ một luật sư cấp dưới của ICC, người đã cáo buộc Khan tấn công tình dục. Đại sứ quán Qatar tại Washington đã nhắc lại một tuyên bố trước đó gọi các cáo buộc là "vô căn cứ".
Các bản ghi âm được cho là đã ghi lại cảnh các nhà điều tra thảo luận về "quốc gia khách hàng" của họ, được gọi là "quốc gia Q", với hai nguồn tin nói với Journal rằng Qatar là khách hàng cuối cùng. Chiến dịch này cũng được cho là đã nhắm vào Tom Lynch, quan chức cấp cao của ICC, người đầu tiên báo cáo cáo buộc tấn công, và Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ Lindsey Graham.
Diễn biến này làm gia tăng áp lực lên Khan, người đã tự nguyện nghỉ phép vào tháng 5 năm 2025 sau khi các cáo buộc tấn công được công khai. Một cuộc điều tra của Liên Hợp Quốc đã tìm thấy "cơ sở thực tế" cho các khiếu nại, mặc dù một hội đồng do ICC ủy nhiệm sau đó đã xác định bằng chứng không đáp ứng tiêu chuẩn "vượt quá sự nghi ngờ hợp lý" cần thiết cho các vụ án hình sự. Tuy nhiên, các nhà quản lý của tòa án đã bỏ phiếu trong tháng này để thúc đẩy các thủ tục kỷ luật.
Cuộc tranh cãi làm tăng thêm hàng loạt thách thức cho ICC, cơ quan vốn đã phải đối mặt với sự chỉ trích vì tập trung vào một số quốc gia trong khi được cho là phớt lờ các hành vi lạm dụng của những quốc gia khác. Tổ chức nhân quyền Amnesty International đã cảnh báo trong một báo cáo gần đây về một "trật tự thế giới 'săn mồi'", nơi các nhà lãnh đạo quyền lực thúc đẩy các cuộc khủng hoảng và phá hoại các hệ thống bảo vệ toàn cầu được xây dựng trong 80 năm qua.
Quyết định năm 2024 tìm kiếm lệnh bắt giữ cho cả các nhà lãnh đạo Hamas và các nhà lãnh đạo được bầu cử dân chủ của Israel bị nhiều người coi là một sự đánh đồng sai lầm, phớt lờ bản chất của cuộc xâm lược ban đầu của Hamas. Động thái này đã gây sốc cho nhiều nhân viên của ông Khan và làm đảo lộn lịch trình điều tra của chính ông, theo Journal.
Đối với gia đình các nạn nhân trong các vụ án khác, chẳng hạn như cuộc chiến ma túy ở Philippines, tòa án vẫn là một con đường quan trọng, dù chậm chạp, để đòi lại công lý. Phòng Phúc thẩm của ICC gần đây đã khẳng định quyền tài phán của mình đối với một vụ án liên quan đến cựu Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte, một phán quyết được các luật sư của nạn nhân hoan nghênh là "chiến thắng cho quyền... được biết sự thật và công lý của họ". Tuy nhiên, những cáo buộc chống lại công tố viên trưởng có nguy cơ làm hoen ố danh tiếng của tòa án và khả năng hoạt động như một trọng tài vô tư của luật pháp quốc tế.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
