Key Takeaways:
Nỗ lực của Giáo hoàng Leo XIV nhằm môi giới hòa bình cho cuộc chiến Iran đang tạo ra một mặt trận mới trong cuộc xung đột, đặt Vatican trực tiếp đối đầu với Nhà Trắng và chia rẽ khối 53 triệu cử tri Công giáo hùng hậu tại Hoa Kỳ. Lời kêu gọi hạ nhiệt căng thẳng của Giáo hoàng vào tháng 4 năm 2026 đã vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ Tổng thống Trump, tạo thêm một chiều hướng biến động mới cho cuộc khủng hoảng địa chính trị vốn đã gây ra những chấn động trên thị trường năng lượng và chứng khoán.
"Với tư cách là một mục tử, tôi không thể ủng hộ chiến tranh," Leo nói và tiết lộ rằng ông luôn mang theo bức ảnh một đứa trẻ Lebanon bị thiệt mạng trong một cuộc xung đột gần đây. Đáp lại, Tổng thống Trump đã cáo buộc giáo hoàng là "chiều lòng phe Tả cực đoan" trên nền tảng Truth Social của mình, một động thái gây ra sự chỉ trích ngay cả từ những người ủng hộ ông.
Cuộc tranh chấp công khai này diễn ra sau một giai đoạn căng thẳng leo thang giữa Hoa Kỳ và Iran. Giáo hoàng đã thúc giục người Công giáo Hoa Kỳ vận động Quốc hội vì hòa bình, một sự can thiệp đáng kể vào chính trị nội bộ Hoa Kỳ. Sự ủng hộ của người Công giáo dành cho ông Trump, vốn ở mức 56% trong cuộc bầu cử năm 2024, đã có dấu hiệu suy giảm, với chuyên gia dữ liệu Ryan Burge của Đại học Washington lưu ý rằng số phiếu bầu đang "trở lại mức 50/50". Xung đột đã góp phần tạo ra tâm lý né tránh rủi ro trên thị trường, với việc các nhà đầu tư cảnh giác về khả năng gián đoạn đối với 21% thương mại dầu mỏ toàn cầu đi qua eo biển Hormuz.
Cuộc đối đầu này là thử thách lớn nhất trong triều đại giáo hoàng của Leo và là một thách thức đáng kể đối với Tổng thống Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Câu hỏi then chốt là liệu "quyền lực mềm" của Giáo hoàng có thể ảnh hưởng đến lập trường cứng rắn của chính quyền Hoa Kỳ hay không, tương tự như cách thẩm quyền đạo đức của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã góp phần vào sự sụp đổ của chủ nghĩa Cộng sản ở Ba Lan. Với việc Vatican đang tích cực cố gắng hòa giải, thế giới đang theo dõi để xem liệu cuộc đụng độ ý chí giữa hai nhà lãnh đạo toàn cầu này sẽ dẫn đến một giải pháp hòa bình hay một cuộc xung đột sâu sắc và biến động hơn.
Rạn nứt giữa Nhà Trắng và Vatican đã bộc lộ những chia rẽ sâu sắc trong cộng đồng Công giáo Hoa Kỳ. Trong khi nhiều người Công giáo bảo thủ từng là cử tri Cộng hòa đáng tin cậy, thì cuộc tấn công trực tiếp của ông Trump vào Giáo hoàng đã chứng tỏ là một bước đi quá xa đối với một số người. CatholicVote, một nhóm vận động chính trị trước đây từng ủng hộ tổng thống, đã lên án là "bàng bổ" một hình ảnh mà ông Trump đăng tải mô tả mình như một nhân vật giống Chúa Kitô. Hiệp hội Hiệp sĩ Columbus, một tổ chức giáo dân có ảnh hưởng, cũng chỉ trích những lời lẽ của tổng thống.
Cáo buộc của Phó Tổng thống JD Vance rằng Giáo hoàng đang phớt lờ lý thuyết "chiến tranh chính nghĩa" đã nhanh chóng bị các giáo sĩ cấp cao bác bỏ. Cuộc tranh luận nội bộ này đe dọa làm xói mòn sự nắm giữ của đảng Cộng hòa đối với một nhóm nhân khẩu học quan trọng. Các giám mục Hoa Kỳ trước đó đã đụng độ với chính quyền về các chính sách nhập cư, đặc biệt là các cuộc đột kích ảnh hưởng đến cộng đồng Công giáo gốc Tây Ban Nha. Lời kêu gọi của Giáo hoàng giờ đây mang cuộc tranh luận về cuộc chiến Iran trực tiếp vào các giáo xứ trên khắp Hoa Kỳ.
Vatican có lịch sử lâu đời về ngoại giao thầm lặng, hậu trường, nhưng thách thức công khai của Giáo hoàng Leo đánh dấu một việc sử dụng bục giảng giáo hoàng quyết đoán hơn. Chiến lược này mang lại cả cơ hội và rủi ro. Sự hòa giải thành công của giáo hội giữa Hoa Kỳ và Cuba vào năm 2014 là một ví dụ gần đây về ảnh hưởng tiềm tàng của nó. Tuy nhiên, một nỗ lực tương tự nhằm môi giới một thỏa thuận để Nicolás Maduro của Venezuela đi lưu vong đã bị chính quyền Trump phớt lờ.
Hiện nay, Vatican được cho là đang cố gắng hòa giải giữa Washington và Havana một lần nữa, thúc giục hạ nhiệt căng thẳng. "Chúng tôi làm những gì có thể với tư cách là một quốc gia nhỏ bé, chủ yếu là không công khai và với sự thận trọng lớn," Hồng y Michael Czerny, một quan chức cấp cao của Vatican cho biết. Sự thành công hay thất bại của những nỗ lực này dưới bóng đen của cuộc khủng hoảng Iran sẽ là một thử nghiệm quan trọng về sự phù hợp địa chính trị của Vatican trong một thế giới ngày càng được xác định bởi sự cạnh tranh của các cường quốc.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
