Xung đột ngày càng sâu sắc ở Trung Đông đã đẩy giá dầu lên mức cao nhất trong 4 năm, buộc các nhà giao dịch và ngân hàng trung ương phải đánh giá lại triển vọng toàn cầu khi sự gián đoạn này làm tắc nghẽn một động mạch quan trọng của nền kinh tế thế giới.
“Thị trường không còn chỉ định giá các thùng dầu; nó đang định giá khả năng tiếp cận, độ tin cậy và rủi ro địa chính trị,” Lars Hansen, Trưởng bộ phận Nghiên cứu tại The Gold & Silver Club cho biết. “Đây là lý do tại sao cuộc chiến Iran không còn chỉ là câu chuyện năng lượng. Nó đang trở thành một câu chuyện về mọi thứ. Hormuz càng bị suy yếu lâu, cú sốc càng chuyển dịch từ màn hình dầu sang kệ siêu thị, chi phí nhà máy và các quyết định của ngân hàng trung ương.”
Dầu thô Brent giao tháng 7 đã tăng 5,8% để ổn định ở mức 110,44 USD/thùng, sau khi đạt đỉnh 111,84 USD trong phiên giao dịch. Động thái này diễn ra sau khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy lịch sử vận chuyển khoảng 20% dòng chảy dầu mỏ toàn cầu, để đáp trả cuộc phong tỏa của Hoa Kỳ. Sự gia tăng đột ngột này đã làm rung chuyển các thị trường rộng lớn hơn, với Chỉ số Trung bình Công nghiệp Dow Jones giảm 0,6% trong khi các nhà giao dịch tháo chạy tìm nơi an toàn, đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc 10 năm lên 4,41%.
Cú sốc dầu mỏ hiện đe dọa làm đảo lộn bối cảnh kinh tế toàn cầu, trì hoãn chu kỳ cắt giảm lãi suất của ngân hàng trung ương vốn được mong đợi rộng rãi. Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ đã tạm dừng các kế hoạch nới lỏng trong tuần này, viện dẫn rủi ro lạm phát. Trên thị trường trái phiếu, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn hai năm, vốn nhạy cảm với chính sách của Fed, đã tăng 9 điểm cơ bản lên 3,93% khi các nhà giao dịch loại bỏ khả năng cắt giảm lãi suất cho năm 2026. Cơ quan Năng lượng Quốc tế đã gọi tình hình này là “cú sốc năng lượng tồi tệ nhất thế giới từng thấy”.
Một làn sóng chấn động kinh tế đang lan rộng
Sự tăng giá không chỉ dừng lại ở dầu thô. Vấn đề thực sự có thể nằm ở các sản phẩm tinh chế như dầu diesel, xăng và nhiên liệu phản lực, nơi công suất lọc dầu eo hẹp khiến nguồn cung khó thay thế hơn. Điều này dẫn trực tiếp đến chi phí vận chuyển cao hơn, từ đó làm tăng giá thực phẩm, vật liệu xây dựng và hàng tiêu dùng.
Tác động đã có thể thấy rõ trong dữ liệu lạm phát toàn cầu. Đức và Tây Ban Nha chứng kiến giá tiêu dùng đạt mức cao nhất trong nhiều năm, với lạm phát của Đức đạt 2,9% vào tháng 4. Cơ quan nghiên cứu kinh tế hàng đầu của Vương quốc Anh đã nâng dự báo lạm phát năm 2026 lên mức trung bình 3%, với đỉnh dự kiến là 4,1% vào tháng 1 năm 2027. Quỹ Tiền tệ Quốc tế đã từ bỏ dự báo tăng trưởng toàn cầu duy nhất của mình, thay vào đó trình bày ba kịch bản dựa trên sự gián đoạn ở Hormuz, với mức tăng trưởng dao động từ mức cơ sở 3,1% xuống còn 2% nếu cuộc khủng hoảng kéo dài.
Từ khan hiếm năng lượng đến cú sốc chính sách
Sự gia tăng năng lượng kéo dài đang buộc các nhà hoạch định chính sách, những người đã chuẩn bị cho một thế giới lạm phát giảm bớt, phải thực hiện một cuộc đánh giá lại đầy đau đớn. Lần cuối cùng thế giới đối mặt với những cú sốc dầu mỏ ở mức độ này, vào năm 1973 và 1979-80, nó đã buộc phải thay đổi cơ cấu kinh tế ở các cường quốc sản xuất như Nhật Bản và Hàn Quốc.
Hiện tại, áp lực đang đè nặng lên các chuỗi cung ứng toàn cầu ngoài năng lượng. Dữ liệu từ GSC Commodity Intelligence cho thấy giá Lưu huỳnh và Axit Sunfuric tăng vọt, những đầu vào quan trọng cho sản xuất đồng, niken và kim loại pin, khi dòng chảy phân bón và hóa chất công nghiệp từ Vùng Vịnh bị gián đoạn. Điều này làm nổi bật cách sự khan hiếm năng lượng đang nhanh chóng trở thành một câu chuyện rộng lớn hơn về khan hiếm lương thực, khan hiếm kim loại và lạm phát dai dẳng.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
