Chủ nhân giải Nobel kêu gọi các quốc gia vùng Vịnh ngăn chặn tối hậu thư 48 giờ của Trump đối với Iran

Một cựu quan chức giám sát hạt nhân hàng đầu đang thực hiện nỗ lực ngoại giao cuối cùng khi thời hạn 48 giờ đang cận kề tại Vùng Vịnh.

Cựu Tổng giám đốc IAEA Mohamed ElBaradei vào ngày 5 tháng 4 đã thúc giục các quốc gia vùng Vịnh và Liên Hợp Quốc can thiệp vào căng thẳng Mỹ-Iran đang leo thang, gọi Tổng thống Donald Trump là một "kẻ điên" sau khi ông đưa ra tối hậu thư 48 giờ để Iran mở lại eo biển Hormuz hoặc đối mặt với hành động quân sự. Yêu cầu này, hết hạn vào thứ Hai, đe dọa đẩy khu vực vào một cuộc xung đột với những hậu quả nghiêm trọng đối với nền kinh tế toàn cầu.

"Gửi các chính phủ vùng Vịnh: Xin hãy một lần nữa nỗ lực hết sức để ngăn chặn kẻ điên này biến khu vực thành một biển lửa," ElBaradei, một người đoạt giải Nobel Hòa bình, viết trên mạng xã hội.

Lời cảnh báo gay gắt này được đưa ra khi thị trường dầu mỏ vẫn đang trong tình trạng căng thẳng về một cuộc đối đầu quân sự toàn diện tiềm tàng. Eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy hẹp mà qua đó khoảng một phần năm nguồn cung dầu của thế giới đi qua, đã chứng kiến sự gián đoạn đáng kể, đẩy giá năng lượng toàn cầu lên cao trong bối lo ngại về một cuộc chiến rộng lớn hơn. Trump đã nhiều lần đe dọa sẽ tấn công lưới điện của Iran nếu các yêu cầu của ông về vận chuyển không bị cản trở không được đáp ứng.

Lời kêu gọi của ElBaradei nhấn mạnh những rủi ro cấp bách của một cuộc xung đột có thể vượt xa các cuộc chiến tranh khu vực trước đây, có khả năng gây ra một cuộc suy thoái toàn cầu. Với tối hậu thư hết hạn vào thứ Hai, các hợp đồng dầu tương lai sẵn sàng cho một phiên mở cửa biến động khi các nhà giao dịch chuẩn bị cho kết quả của cuộc đối đầu đầy rủi ro này.

Đếm ngược đến xung đột

Tối hậu thư của Tổng thống Trump là đỉnh điểm của nhiều tuần leo thang hùng biện và dàn trận quân sự. Thời hạn đã được gia hạn hai lần, với việc Trump ban đầu đặt thời hạn 48 giờ vào ngày 21 tháng 3 trước khi lùi lại. Vào thứ Bảy, ông đã nhắc lại lời đe dọa trên nền tảng Truth Social của mình, tuyên bố: "Thời gian sắp hết — 48 giờ trước khi mọi địa ngục sẽ trút xuống họ." Mối đe dọa này nhắm mục tiêu cụ thể vào cơ sở hạ tầng điện của Iran, bao gồm cả các nhà máy điện, như một mục tiêu chính.

Chiến dịch gây áp lực của Mỹ có liên quan đến một cuộc xung đột rộng lớn hơn, trong đó các lực lượng Mỹ và Israel đã phát động một chiến dịch ném bom vào cuối tháng Hai nhằm vào các chương trình tên lửa đạn đạo và hạt nhân của Iran. Đáp lại, Iran đã phong tỏa hiệu quả eo biển Hormuz và phát động các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái trong khu vực.

Các kênh ngoại giao rạn nứt

Trong khi Mỹ yêu cầu mở lại hoàn toàn eo biển, Iran đã phát đi tín hiệu về một lập trường sắc thái hơn. Ali Mousavi, đại sứ Iran tại Anh, tuyên bố rằng Tehran sẽ tiếp tục làm việc với Tổ chức Hàng hải Quốc tế về an toàn và các tàu không liên quan đến kẻ thù của Iran có thể đi qua nếu họ phối hợp với các cơ quan chức năng Iran. Tuy nhiên, lập trường này xung đột trực tiếp với yêu cầu của Trump về việc đi qua ngay lập tức và vô điều kiện.

Thêm một lớp phức tạp khác, một quan chức quốc phòng cấp cao của Israel tiết lộ rằng Israel đã sẵn sàng tấn công các cơ sở năng lượng của Iran và đang chờ sự chấp thuận từ Hoa Kỳ. Điều này diễn ra sau một tuyên bố từ Thủ tướng Benjamin Netanyahu, người đã thề sẽ tiếp tục tấn công ngành công nghiệp nặng của Iran để làm tê liệt khả năng gây chiến của nước này.

Sự bế tắc ngoại giao khiến nền kinh tế toàn cầu dễ bị tổn thương. Việc đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz sẽ gây ra một cú sốc dầu mỏ nghiêm trọng, có khả năng đẩy giá dầu thô vào vùng lãnh thổ chưa được khám phá và dẫn đến một cuộc tháo chạy sang các tài sản trú ẩn an toàn như vàng và đồng đô la Mỹ. Rủi ro địa chính trị gia tăng dự kiến sẽ phủ một bóng đen dài lên thị trường chứng khoán toàn cầu.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.