Muse Spark của Meta đạt 52 điểm trên chỉ số AI, hiệu suất gần gấp ba Llama 4

Sau một năm vắng bóng trên ranh giới nghiên cứu AI, Meta đã quay trở lại với một mô hình độc quyền giúp thiết lập lại vị thế là một đối thủ hàng đầu.

Meta Platforms Inc. vào thứ Tư đã ra mắt Muse Spark, một mô hình trí tuệ nhân tạo độc quyền cho thấy bước nhảy vọt về hiệu suất gần gấp ba lần so với phiên bản tiền nhiệm và báo hiệu một sự thay đổi chiến lược lớn khỏi nguồn gốc mã nguồn mở của công ty. Mô hình mới này, sản phẩm đầu tiên từ Phòng thí nghiệm Siêu trí tuệ (Superintelligence Labs) mới thành lập của Meta, nhằm đưa công ty trở lại cuộc cạnh tranh trực tiếp với các hệ thống từ OpenAI, Google và Anthropic sau khi phiên bản hàng đầu trước đó, Llama 4, không đạt được kỳ vọng.

“Đây là mô hình mạnh mẽ nhất mà Meta từng phát hành,” Alexandr Wang, Giám đốc AI của Meta, cho biết trong một bài đăng trên X, mạng xã hội được cộng đồng học máy ưa chuộng. Wang lưu ý rằng mô hình này hỗ trợ “sử dụng công cụ, chuỗi tư duy hình ảnh & điều phối đa tác nhân,” định vị nó là nền tảng cho một “siêu trí tuệ cá nhân.”

sự ra mắt này đánh dấu một sự trở lại về mặt thống kê cho Meta, vốn đã vắng mặt trong nhóm hiệu suất AI hàng đầu hơn một năm qua. Theo Chỉ số Trí tuệ Phân tích Nhân tạo v4.0 (Artificial Analysis Intelligence Index), Muse Spark đã đạt số điểm 52, một cải thiện đáng kể so với mức 18 điểm của Llama 4 Maverick vào năm 2025. Số điểm mới này đưa Muse Spark vào top 5 mô hình toàn cầu, chỉ đứng sau Gemini 3.1 Pro Preview và GPT-5.4 (cả hai cùng đạt 57 điểm), và Claude Opus 4.6 với 53 điểm.

Đối với các nhà đầu tư, việc phát hành này báo hiệu rằng cuộc đại tu trị giá hàng tỷ đô la của Meta đối với bộ phận AI, bao gồm khoản đầu tư 14,3 tỷ USD để sở hữu 49% cổ phần tại công ty dán nhãn dữ liệu ScaleAI, đang bắt đầu mang lại kết quả. Tuy nhiên, việc chuyển sang mô hình độc quyền làm dấy lên những câu hỏi về tương lai của dòng họ Llama mã nguồn mở phổ biến, vốn đã thúc đẩy hơn một triệu lượt tải xuống hàng ngày và giúp các doanh nghiệp giảm chi phí ước tính khoảng 88% so với các API độc quyền.

Quay trở lại hiệu suất tiên phong

Các tiêu chuẩn nội bộ của Meta, được chứng thực bởi cuộc kiểm toán độc lập từ Artificial Analysis, cho thấy thế mạnh của Muse Spark trong suy luận đa phương thức, đặc biệt là nơi thông tin hình ảnh và logic giao nhau. Trong tiêu chuẩn suy luận CharXiv để hiểu hình ảnh, Muse Spark đạt 86,4 điểm, vượt xa mức 82,8 của GPT-5.4 và 80,2 của Gemini 3.1 Pro. Mô hình này cũng đạt 80,5% trong tiêu chuẩn thị giác MMMU Pro, trở thành mô hình thị giác có năng lực thứ hai trên thị trường, chỉ bị vượt qua bởi Gemini 3.1 Pro Preview.

Hiệu quả của mô hình là một yếu tố then chốt khác. Muse Spark chỉ sử dụng 58 triệu token đầu ra để hoàn thành tiêu chuẩn Chỉ số Trí tuệ, ít hơn một nửa so với 157 triệu token của Claude Opus 4.6 và 120 triệu của GPT-5.4. Meta cho rằng điều này là nhờ một quy trình được gọi là “nén tư duy” (thought compression), quy trình này phạt mô hình vì thời gian suy nghĩ quá mức trong quá trình đào tạo, buộc nó phải tìm ra các con đường suy luận hiệu quả hơn.

Từ người dẫn đầu mã nguồn mở đến đối thủ cạnh tranh độc quyền

Quyết định ra mắt Muse Spark dưới dạng một mô hình độc quyền, chỉ giới hạn trong các ứng dụng của Meta và bản xem trước API riêng tư, đánh dấu một bước khởi đầu quan trọng. Dòng Llama, đặc biệt là Llama 2 và 3, đã trở thành cơ sở hạ tầng nền tảng cho hàng nghìn nhà phát triển và doanh nghiệp, tạo ra một hệ sinh thái toàn cầu. Mặc dù người phát ngôn của Meta tuyên bố rằng các mô hình Llama hiện có vẫn sẽ khả dụng, nhưng công ty không bình luận về việc phát triển mã nguồn mở trong tương lai.

Sự thay đổi này diễn ra khi bối cảnh trọng số mở (open-weight) ngày càng trở nên cạnh tranh. Các mô hình Trung Quốc từ Alibaba và Zhipu AI bắt đầu vượt qua Llama 4 trên một số tiêu chuẩn vào cuối năm 2025, làm xói mòn vị thế dẫn đầu của Meta trong không gian mà họ từng thống trị. Mặc dù Wang đã ám chỉ về kế hoạch “mở mã nguồn cho các phiên bản tương lai”, nhưng việc phát hành độc quyền ban đầu cho thấy Meta đang ưu tiên hiệu suất và khả năng kiểm soát khi quay trở lại cuộc đua AI tiên phong. Cổ phiếu của công ty, đang giao dịch ở tỷ số P/E dự phóng là 24, vẫn chưa phản ánh đầy đủ doanh thu tiềm năng từ một mô hình độc quyền cạnh tranh, trong khi các nhà phân tích đang theo dõi sát sao để xem liệu Muse Spark có thể chuyển đổi các chiến thắng trên bảng xếp hạng thành các lợi thế sản phẩm hữu hình hay không.

Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.