Hợp đồng quốc phòng mang tính bước ngoặt này báo hiệu một sự thay đổi quan trọng trong chính sách an ninh hậu chiến của Nhật Bản, với những tác động lớn đối với động lực khu vực và thị trường vũ khí toàn cầu.
Nhật Bản đã hoàn tất thỏa thuận lịch sử trị giá 10 tỷ AUD (7 tỷ USD) để cung cấp cho Úc 11 tàu chiến tiên tiến, đây là hợp đồng xuất khẩu quốc phòng lớn nhất của nước này kể từ khi dỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí vào năm 2014 và là một động thái nhằm đối phó với ảnh hưởng của Trung Quốc ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Thỏa thuận được ký kết tại Melbourne bởi bộ trưởng quốc phòng hai nước, đánh dấu một bước đi quyết định trong việc Nhật Bản rời xa chủ nghĩa hòa bình hậu chiến và củng cố liên minh chiến lược ngày càng sâu sắc giữa Tokyo và Canberra. Thỏa thuận này đã tác động ngay lập tức đến thị trường, với cổ phiếu của nhà thầu chính Mitsubishi Heavy Industries tăng gần 4% sau tin tức này.
"Thỏa thuận này tái khẳng định cam kết chung đối với việc bàn giao thành công các tàu chiến này," Bộ trưởng Quốc phòng Úc Richard Marles cho biết khi cùng ký kết thỏa thuận với người đồng cấp Nhật Bản, Shinjiro Koizumi. Bộ Quốc phòng Nhật Bản cũng xác nhận quan điểm này, tuyên bố hai quốc gia sẽ "thắt chặt hơn nữa quan hệ quốc phòng song phương."
Theo hợp đồng, Mitsubishi Heavy Industries ban đầu sẽ đóng ba tàu hộ tống lớp Mogami nâng cấp tại Nhật Bản để bàn giao bắt đầu từ năm 2029. Việc sản xuất sau đó sẽ chuyển sang Tây Úc cho tám tàu tiếp theo, một động thái nhằm thúc đẩy ngành đóng tàu nội địa của Úc tại xưởng đóng tàu Henderson gần Perth. Những tàu hộ tống đa năng này được thiết kế cho một loạt các nhiệm vụ, bao gồm tác chiến chống ngầm, chiến đấu mặt nước và phòng không, trang bị cho Hải quân Hoàng gia Úc để bảo vệ các tuyến đường thương mại hàng hải quan trọng.
Thỏa thuận này củng cố nỗ lực của Nhật Bản trong việc tạo dựng các mối quan hệ an ninh ngoài liên minh truyền thống với Hoa Kỳ, một sự thay đổi chiến lược nhằm tạo ra một đối trọng khu vực trước sự bành trướng quân sự của Trung Quốc. Đối với Úc, đây là một phần quan trọng của cuộc mở rộng hải quân lớn sau một đánh giá chiến lược năm 2024 kêu gọi một hạm đội tàu mặt nước lớn hơn và có khả năng gây sát thương cao hơn. Tuy nhiên, thỏa thuận đã vấp phải sự chỉ trích từ Bắc Kinh, với chuyên gia quân sự Trung Quốc Song Zhongping nói với Global Times rằng Nhật Bản đang "quá tự tin" và gây rủi ro cho sự ổn định khu vực.
Kỷ nguyên mới cho xuất khẩu quốc phòng Nhật Bản
Thương vụ bán tàu hộ tống là kết quả quan trọng nhất từ quyết định năm 2014 của Nhật Bản nhằm chấm dứt lệnh cấm xuất khẩu quân sự tự áp đặt kéo dài hàng thập kỷ. Sự thay đổi chính sách này cho phép chuyển giao thiết bị quốc phòng khi nó phục vụ mục đích thúc đẩy hòa bình và hợp tác quốc tế, hoặc phù hợp với lợi ích an ninh của Nhật Bản. Thỏa thuận với Úc, một "đồng minh thân cận", là thử nghiệm lớn đầu tiên của học thuyết mới này, mở ra một dòng doanh thu mới tiềm năng lớn cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản. Tổng chi phí chương trình cho 11 tàu hộ tống dự kiến nằm trong khoảng 15-20 tỷ AUD trong thập kỷ tới.
Tác động khu vực và tính toán chiến lược
Cả Úc và Nhật Bản đều đặt thỏa thuận trong bối cảnh đảm bảo một "Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở." Việc triển khai các tàu hộ tống tiên tiến này nhằm mục đích đảm bảo các hướng tiếp cận hàng hải ở Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, nơi sự hiện diện hải quân của Trung Quốc đã tăng trưởng đáng kể. Động thái này là một phần của mạng lưới đối tác an ninh rộng lớn hơn trong khu vực, bao gồm hiệp ước AUKUS giữa Úc, Anh và Hoa Kỳ. Các chuyên gia Trung Quốc cảnh báo rằng những thỏa thuận như vậy có nguy cơ làm gia tăng cuộc chạy đua vũ trang khu vực, coi quan hệ Nhật - Úc chặt chẽ hơn là một "bước đi liều lĩnh và tự hại" nhằm kiềm chế Trung Quốc.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
