Iran Thề Sẽ Tung Đòn Đánh 'Quyết Định' Khi Hoa Kỳ Gia Hạn Lệnh Ngừng Bắn Thêm 48 Giờ

Lệnh ngừng bắn mong manh giữa Hoa Kỳ và Iran đang ở thế ngàn cân treo sợi tóc sau khi Tổng thống Donald Trump gia hạn thỏa thuận đình chiến, một động thái mà Tehran đã đáp trả bằng những lời đe dọa về một phản ứng quân sự quyết định, khiến giá dầu tăng vọt hơn 5% và làm rúng động thị trường chứng khoán toàn cầu.

"Các lực lượng vũ trang đang ở trạng thái sẵn sàng 100% để nổ súng," người phát ngôn của Trụ sở Trung ương Khatam al-Anbiya của Iran cảnh báo vào ngày 22 tháng 4. "Trong trường hợp có bất kỳ hành động xâm lược nào, Iran sẽ ngay lập tức tấn công các mục tiêu đã định với lực lượng hùng hậu, mang đến cho Hoa Kỳ và Israel một bài học khắc nghiệt hơn bất kỳ bài học nào trước đây."

Những lời lẽ sắc bén này được đưa ra sau thông báo gia hạn ngừng bắn của ông Trump, một động thái mà ông cho là được các nhà hòa giải Pakistan yêu cầu do chính phủ Iran đang bị "rạn nứt nghiêm trọng". Tuy nhiên, việc gia hạn đi kèm với sự tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran bởi hải quân Hoa Kỳ, một điểm gây tranh cãi lớn. Sự bế tắc đã đẩy dầu Brent, chuẩn quốc tế, tăng 5,6% chốt phiên ở mức 95,48 USD/thùng, trong khi chỉ số S&P 500 giảm 0,6%.

Tình hình này khiến nền kinh tế toàn cầu dễ bị tổn thương trước một viễn cảnh "xung đột đóng băng" kéo dài, một kịch bản mà các hành động thù địch cấp độ thấp vẫn tiếp diễn mà không có một thỏa thuận hòa bình toàn diện. Điều này có thể đồng nghĩa với sự biến động liên tục trên thị trường năng lượng, các đợt bùng phát quân sự định kỳ và một cuộc chạy đua vũ trang tiềm tàng ở Trung Đông, tương tự như các cuộc đối đầu kéo dài hàng thập kỷ trên Bán đảo Triều Tiên và giữa Ấn Độ và Pakistan.

Lệnh ngừng bắn dưới áp lực

Lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần, vốn sắp hết hạn, đã bị hoen ố bởi các hành động leo thang từ cả hai phía. Hải quân Hoa Kỳ đã bắt giữ một tàu chở hàng mang cờ Iran, chiếc Touska, vào Chủ nhật, với việc Tổng thống Trump tuyên bố con tàu đã bị dừng lại bằng cách "thổi một lỗ vào buồng máy". Iran lên án việc bắt giữ này là một hành động "hải tặc hàng hải" và vi phạm lệnh ngừng bắn.

Tehran đã khẳng định rằng họ sẽ không tham gia vào các cuộc đàm phán hòa bình tiếp theo, vốn dự kiến do Phó Tổng thống Hoa Kỳ JD Vance dẫn đầu tại Pakistan, cho đến khi Hoa Kỳ dỡ bỏ lệnh phong tỏa eo biển Hormuz. Eo biển này là một điểm nghẽn quan trọng đối với năng lượng toàn cầu, với khoảng một phần năm nguồn cung dầu của thế giới đi qua đây. Chủ tịch quốc hội Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, tuyên bố eo biển sẽ vẫn đóng cửa chừng nào lệnh phong tỏa còn hiệu lực.

"Chúng tôi không chấp nhận các cuộc đàm phán dưới bóng đen của các mối đe dọa," ông Ghalibaf nói. "Trong hai tuần qua, chúng tôi đã chuẩn bị để tiết lộ những quân bài mới trên chiến trường."

Đổi lại, Hoa Kỳ cáo buộc Iran vi phạm thỏa thuận đình chiến bằng cách quấy rối các tàu của Pháp và Anh tại eo biển. Sự bế tắc liên tục và tư thế quân sự đã làm mờ đi hy vọng về một giải pháp ngoại giao nhanh chóng.

Một bối cảnh rạn nứt

Xung đột đã phơi bày và khuếch đại sự chia rẽ sâu sắc trong nội bộ Iran và cộng đồng kiều bào của nước này. Trong khi chính phủ Iran thể hiện một mặt trận thống nhất chống lại sự xâm lược của nước ngoài, cuộc chiến đã tạo ra một cái cớ cho một cuộc đàn áp nghiêm khắc đối với những người bất đồng chính kiến trong nước. Theo Sara Hassani, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Providence, cuộc chiến đã gây ra "thảm họa" cho những người bất đồng chính kiến, dẫn đến các cuộc đột kích, bắt giữ và hành quyết dưới vỏ bọc an ninh quốc gia. Một đợt mất internet chưa từng có, hiện đã bước sang ngày thứ 50, đã tiếp tục bóp nghẹt khả năng tổ chức và liên lạc của các nhà hoạt động.

Cộng đồng kiều bào Iran vẫn bị rạn nứt về mặt chính trị, mặc dù thống nhất trong mối quan tâm dành cho người thân ở quê nhà. Trong khi một bộ phận nhỏ những người theo chủ nghĩa quân chủ ủng hộ sự can thiệp quân sự của nước ngoài, bà Hassani lưu ý rằng đa số kiều bào phản đối chiến tranh, hiểu rằng "việc ném bom không tạo ra sự giải phóng".

Tình hình này có những nét tương đồng với cuộc khủng hoảng hạt nhân Triều Tiên kéo dài. Cũng như với Triều Tiên, cuộc xung đột với Iran tập trung vào việc ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, việc chính quyền Trump sẵn sàng sử dụng vũ lực quân sự trực tiếp trong trường hợp của Iran, so với cách tiếp cận ngoại giao với Bình Nhưỡng, đánh dấu một sự chuyển dịch đáng kể làm tăng nguy cơ lây lan xung đột toàn cầu.

Hệ lụy kinh tế và sự lo ngại của thị trường

Sự hỗn loạn địa chính trị đang tạo ra những rào cản kinh tế đáng kể. Giá dầu vẫn biến động, với giá dầu thô WTI tương lai tăng lên 91,80 USD/thùng. Sự gia tăng này có tác động trực tiếp đến người tiêu dùng, với mức giá xăng trung bình toàn quốc của AAA tại Hoa Kỳ ở mức 4,042 USD/gallon. Tại các bang như South Carolina, giá đã gần đạt mức 3,70 USD và Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright đã cảnh báo rằng giá có thể không giảm xuống dưới 3 USD/gallon cho đến năm 2027.

Chi phí năng lượng duy trì ở mức cao đang gây áp lực lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp và chi tiêu của người tiêu dùng. Cổ phiếu của các công ty có sự phụ thuộc cao vào nhiên liệu đã bị ảnh hưởng, với United Airlines giảm 2,8% và American Airlines giảm 4,2%. Mặc dù thị trường chung đã thể hiện sự phục hồi, được thúc đẩy bởi báo cáo lợi nhuận doanh nghiệp quý I khả quan, nhưng rủi ro địa chính trị tiếp diễn đe dọa sẽ làm chệch hướng sự phục hồi này.

Saudi Arabia, nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới, đã tăng sản lượng dầu thô lên 10,882 triệu thùng mỗi ngày vào tháng Hai, mức cao nhất kể từ tháng 10 năm 2022, trong một động thái rõ ràng nhằm lấp đầy kho lưu trữ ở nước ngoài trước khi xung đột xảy ra. Tuy nhiên, sự gián đoạn tại eo biển Hormuz hạn chế khả năng đưa lượng dầu thô đó ra thị trường, giữ cho nguồn cung toàn cầu luôn ở mức thắt chặt.

Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.