JPMorgan: Iran đối mặt với việc ngừng sản xuất dầu trong 15 ngày do lệnh phong tỏa của Mỹ

Theo một phân tích mới từ JPMorgan Chase & Co., lệnh phong tỏa hải quân toàn diện của Mỹ sẽ buộc Iran phải bắt đầu ngừng sản xuất dầu trong khoảng 15 ngày và dừng gần như toàn bộ 1,9 triệu thùng xuất khẩu hàng ngày trong vòng một tháng, thiết lập một mốc thời gian rõ ràng và khẩn cấp cho cuộc đối đầu đang leo thang. Dầu Brent được giao dịch ở mức 87 USD/thùng vào tối thứ Ba.

"Trong kịch bản 'phong tỏa xuất khẩu toàn diện', Iran sẽ buộc phải bắt đầu cắt giảm sản lượng dầu thô trong khoảng 15 ngày và hoàn tất việc ngừng hoạt động hoàn toàn khoảng 1,9 triệu thùng xuất khẩu mỗi ngày vào khoảng ngày thứ 30," Natasha Kaneva, trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa toàn cầu của JPMorgan, đã viết trong một báo cáo gửi khách hàng. Mô hình của ngân hàng cho thấy xuất khẩu của Iran có thể hoàn toàn ngừng trệ trước ngày 20 tháng 5.

Phân tích dựa trên khả năng lưu trữ trên đất liền còn lại của Iran khoảng 40 triệu thùng, với tốc độ xuất khẩu hàng ngày là 1,8 triệu thùng, sẽ được lấp đầy trong khoảng 22 ngày. Thêm 8 triệu thùng công suất trên các tàu chở dầu hiện đang bị kẹt bên trong eo biển Hormuz có thể kéo dài thời gian đó lên 26 ngày trước khi việc cắt giảm sản lượng trở nên không thể tránh khỏi để ngăn chặn thiệt hại không thể đảo ngược cho các mỏ dầu.

Dự báo cung cấp một thời hạn cụ thể cho thế bế tắc đã làm chao đảo thị trường. Tổng thống Donald J. Trump đã đề nghị một "lệnh ngừng bắn có sức nặng" — gia hạn lệnh tạm dừng các cuộc tấn công quân sự trong khi đồng thời ra lệnh thực thi lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran với "sức sống mới và có tính hủy diệt". Đối với các nhà giao dịch dầu mỏ, điều này tạo ra một môi trường cực kỳ bất định, nơi ngoại giao và chiến tranh kinh tế đang trên đà va chạm.

### Lệnh Ngừng Bắn Có Sức Nặng

Chính sách hai hướng của chính quyền Trump đã trở nên rõ ràng vào thứ Ba khi Tổng thống tuyên bố "gia hạn vô thời hạn" lệnh ngừng bắn chỉ vài giờ trước thời hạn nửa đêm, trích dẫn yêu cầu từ Pakistan để cho phép một "đề xuất đàm phán thống nhất" từ ban lãnh đạo "rạn nứt nghiêm trọng" của Tehran.

Tuy nhiên, Lầu Năm Góc ngay lập tức chứng minh sự nghiêm túc của lệnh phong tỏa, xác nhận rằng các lực lượng Hoa Kỳ đã lên tàu và thu giữ M/T Tifani, một tàu chở dầu không quốc tịch ở Vịnh Bengal từ lâu bị nghi ngờ là một phần của "đội tàu bóng ma" của Iran. Việc thu giữ con tàu, được báo cáo là chở hơn một triệu thùng dầu thô bất hợp pháp, diễn ra sau khi vô hiệu hóa và bắt giữ tàu chở hàng treo cờ Iran Touska vài ngày trước đó.

"Hải quân Hoa Kỳ sẽ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran," Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết trong một tuyên bố. "Bất kỳ tàu hoặc trung gian nào tham gia vào việc tạo điều kiện cho các dòng chảy đó đều có nguy cơ bị Hoa Kỳ trừng phạt."

### Sự hỗn loạn của thị trường và mức chênh lệch 15 USD

Phản ứng của thị trường được mô tả là bất thường. Giá dầu kỳ hạn ban đầu giảm trước tin tức ngừng bắn trước khi đảo chiều mạnh mẽ khi các chi tiết về lệnh phong tỏa đang diễn ra và việc thu giữ tàu chở dầu xuất hiện. Sự biến động phản ánh sự chia rẽ cơ bản trên thị trường toàn cầu.

Mức chênh lệch giữa dầu Brent, chuẩn toàn cầu, và dầu West Texas Intermediate (WTI) đã tăng vọt lên 15 USD/thùng. Khoảng cách này làm nổi bật cách sản lượng kỷ lục ở Bắc Mỹ đang giữ cho nguồn cung nội địa của Mỹ ổn định, trong khi thị trường toàn cầu đang chao đảo vì sự biến mất của các thùng dầu Iran và mức phí rủi ro dai dẳng đối với bất kỳ tàu chở dầu nào đi qua eo biển Hormuz. Đối với người tiêu dùng Mỹ, tác động đang được cảm nhận tại các trạm xăng, với Cơ quan Thông tin Năng lượng (EIA) dự báo mức trung bình toàn quốc cho xăng sẽ đạt 4,30 USD/gallon trong tháng này.

Tổng thống Trump bày tỏ sự ngạc nhiên khi tác động thị trường không nghiêm trọng hơn. "Tôi nghĩ giá dầu sẽ cao hơn nhiều," ông nói với CNBC, gợi ý giá có thể ở mức 200 USD/thùng thay vì khoảng 90 USD như hiện tại.

Tuy nhiên, các nhà phân tích thị trường cảnh báo về cái nhìn lạc quan này. Goldman Sachs lập luận rằng đợt tăng giá thị trường chứng khoán gần đây là một canh bạc đầu cơ vào một giải pháp ngoại giao, không phải là dấu hiệu cho thấy nguy hiểm kinh tế đã qua đi. Các nhà giao dịch trái phiếu, họ lưu ý, đang định giá sự gia tăng lạm phát là kết quả trực tiếp của chi phí năng lượng cao hơn. Sebastian Barrack, giám đốc hàng hóa tại Citadel, đã phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Toàn cầu về Hàng hóa của FT rằng các bài đăng trên mạng xã hội của chính tổng thống đã trở thành động lực chính thúc đẩy sự biến động, với việc công ty ông duy trì một màn hình riêng chỉ để theo dõi các dòng trạng thái của Trump.

### Góc nhìn từ Tehran

Đối với Iran, lệnh phong tỏa đại diện cho một mối đe dọa kinh tế trực tiếp và nghiêm trọng. Với dầu và khí đốt chiếm hơn 80% tổng doanh thu xuất khẩu, một lệnh phong tỏa toàn diện sẽ làm tê liệt nền kinh tế. Tổ chức Bảo vệ các Nền dân chủ (FDD) ước tính tổn thất doanh thu hàng ngày của Iran vào khoảng 435 triệu USD.

Mặc dù sự phụ thuộc của Iran vào nhập khẩu xăng dầu đã giảm mạnh kể từ khi nhà máy lọc dầu Persian Gulf Star đi vào hoạt động năm 2017, nhưng việc mất doanh thu xuất khẩu dầu thô tạo ra một thách thức sống còn đối với chế độ. Đáp lại, Tehran đã đe dọa sẽ trả đũa bằng cách sử dụng các đồng minh Houthi ở Yemen để đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb — một điểm nghẽn quan trọng cho xuất khẩu dầu của Saudi Arabia hiện đang đi vòng qua Hormuz.

Sanam Vakil, giám đốc chương trình Trung Đông và Bắc Phi tại Chatham House, cho biết cuộc đối đầu hiện là một "thử nghiệm về ý chí và sức bền". Mặc dù lệnh phong tỏa gây ra "áp lực to lớn", bà lưu ý rằng "về mặt tâm lý, Iran có thể cầm cự lâu hơn Trump", gợi ý rằng chế độ sẵn sàng vượt qua cơn bão với cái giá là sự hy sinh của người dân.

Thế giới hiện đang theo dõi khi cửa sổ 15 ngày do JPMorgan xác định bắt đầu khép lại. Liệu áp lực kinh tế sẽ buộc phải có một bước đột phá ngoại giao hay kích hoạt một cuộc xung đột rộng lớn hơn vẫn là câu hỏi quan trọng, chưa có lời giải đáp cho các thị trường năng lượng toàn cầu.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.