Quỹ Tiền tệ Quốc tế cảnh báo rằng khả năng phục hồi của thị trường đối với xung đột Trung Đông là mong manh, với một cuộc chiến kéo dài đe dọa khuếch đại các rủi ro hệ thống trong toàn bộ hệ thống tài chính toàn cầu.
Phản ứng bình tĩnh của hệ thống tài chính toàn cầu trước cuộc chiến Trung Đông không nên được đánh giá qua vẻ bề ngoài, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho biết hôm thứ Ba, cảnh báo rằng một cuộc xung đột kéo dài vẫn có thể gây ra tình trạng hỗn loạn thị trường nghiêm trọng. Trong khi giá cổ phiếu giảm và giá dầu tăng vọt, phản ứng này vẫn diễn ra có trật tự, một đặc điểm của các thị trường có khả năng phục hồi, IMF lưu ý trong báo cáo Ổn định Tài chính Toàn cầu mới nhất. Quỹ cho rằng sự ổn định này là nhờ bảng cân đối kế toán lành mạnh của hộ gia đình và doanh nghiệp cùng lĩnh vực ngân hàng có vốn hóa tốt, nhưng cảnh báo rằng các lỗ hổng tiềm ẩn có thể khuếch đại các cú sốc.
"Rủi ro ổn định tài chính toàn cầu đang ở mức cao," báo cáo cho biết, dẫn chứng cuộc chiến đang diễn ra, áp lực lạm phát tiềm ẩn và các điều kiện tài chính thắt chặt là những mối đe dọa chính. "Hệ thống tài chính toàn cầu đang đối mặt với nhiều kênh mà qua đó sự hỗn loạn thị trường có thể leo thang thành bất ổn tài chính." Cảnh báo của IMF được đưa ra khi các nhà hoạch định chính sách tập trung cho các cuộc họp mùa xuân thường niên, với Chỉ số Biến động Cboe (VIX) giao dịch cao hơn một chút và giá dầu thô Brent dao động trên 90 USD/thùng.
Báo cáo nhấn mạnh ba lỗ hổng cụ thể có thể đóng vai trò là kênh truyền dẫn căng thẳng tài chính. Thứ nhất, mức nợ trên GDP tăng cao đang gây ra những biến động lớn hơn trong lợi suất trái phiếu, điều này có thể làm thắt chặt thị trường vốn. Thứ hai, sự gia tăng mạnh trong các vụ vỡ nợ tín dụng tư nhân có thể lan rộng sang thị trường tín dụng doanh nghiệp rộng lớn hơn, với tỷ lệ vỡ nợ có khả năng tăng gấp đôi hoặc gấp ba. Thứ ba, báo cáo lưu ý đến cấu trúc "tài chính vòng tròn" trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo đang bùng nổ, nơi các nhà phát triển, nhà sản xuất chip và nhà tài trợ có mối liên kết chặt chẽ, làm tăng nguy cơ lan tỏa hệ thống từ sự thất bại của một công ty duy nhất.
"Thời gian kéo dài của cuộc xung đột hiện tại là không thể dự đoán trước và vẫn có thể gây ra căng thẳng thông qua các kênh chưa lộ diện hoàn toàn," IMF viết. Quỹ thúc giục các nhà hoạch định chính sách giám sát chặt chẽ các lỗ hổng này và sẵn sàng can thiệp để đảm bảo ổn định tài chính. Trong khi cảnh báo chống lại việc thắt chặt tiền tệ sớm, IMF khuyên các ngân hàng trung ương chuẩn bị hành động để ngăn chặn bất kỳ tác động dây chuyền lạm phát nào từ cuộc xung đột, một tín hiệu cho thấy lộ trình lãi suất vẫn phụ thuộc vào dữ liệu và nghiêng về lập trường diều hâu nếu áp lực địa chính trị leo thang.
Tài chính liên kết của AI gây ra rủi ro hệ thống
Một lo ngại chính được IMF nêu ra là cấu trúc tài chính độc đáo làm nền tảng cho sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo. Báo cáo lưu ý rằng các nhà phát triển AI và các nhà sản xuất chip cung cấp cho họ cũng đang đóng vai trò là "khách hàng, nhà đầu tư và nhà tài trợ" của nhau. Điều này tạo ra một dòng vốn vòng tròn, dù thúc đẩy tăng trưởng nhanh chóng nhưng cũng tích tụ rủi ro hệ thống.
“Sự liên kết chặt chẽ hơn do các cấu trúc tài chính vòng tròn như vậy làm tăng mối lo ngại về sự lan tỏa hệ thống nếu một cú sốc bất lợi ảnh hưởng đến dù chỉ một thực thể duy nhất,” báo cáo nêu rõ. Sự leo thang ở Trung Đông hoặc sự suy thoái kinh tế vĩ mô mạnh mẽ có thể làm gián đoạn hệ sinh thái mong manh này, đè nặng lên đầu tư và có khả năng kích hoạt một chuỗi vỡ nợ. IMF cảnh báo rằng các cú sốc nghiêm trọng có thể đẩy tỷ lệ vỡ nợ trong lĩnh vực tín dụng tư nhân, vốn tham gia sâu vào việc tài trợ cho các dự án này, lên gấp hai đến ba lần mức gần đây.
Các nhà đầu tư phi ngân hàng khuếch đại biến động
Báo cáo cũng chỉ ra vai trò ngày càng tăng của các định chế tài chính phi ngân hàng, chẳng hạn như quỹ đầu cơ và các quỹ ETF đòn bẩy, như một tác nhân khuếch đại biến động. Các nhà đầu tư này nhạy cảm hơn với những thay đổi trong tâm lý rủi ro toàn cầu và có thể bị buộc phải bán nhanh các vị thế trong thời gian thị trường đi xuống, làm trầm trọng thêm các đợt biến động giá.
Các thị trường mới nổi đặc biệt dễ bị tổn thương, vì dòng vốn của họ ngày càng bị chi phối bởi các bên chơi phi ngân hàng này. Một sự kiện "né tránh rủi ro" do xung đột Trung Đông kích hoạt có thể dẫn đến dòng vốn chảy ra đáng kể từ các nền kinh tế này, thắt chặt các điều kiện tài chính và gây mất ổn định thị trường. Phân tích của IMF đóng vai trò như một cảnh báo chính thức đối với các ngân hàng trung ương và các cơ quan quản lý để chuẩn bị cho các kịch bản như vậy và đảm bảo họ có các công cụ để duy trì trật tự thị trường.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
