Các điểm chính
Việc đình trệ hoàn toàn lưu thông tàu chở dầu tại eo biển Hormuz, một huyết mạch năng lượng quan trọng, có thể làm giảm 3% sản lượng kinh tế toàn cầu khi thị trường chưa định giá được rủi ro của một cuộc xung đột rộng lớn hơn.
"Thị trường đang tách rời khỏi thực tế, đánh giá thấp những tác động lâu dài của cuộc khủng hoảng năng lượng và bất ổn địa chính trị," David Roche, chủ tịch của Quantum Strategy, cho biết vào ngày 23 tháng 4.
Eo biển Hormuz tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển khoảng 17 triệu đến 20 triệu thùng dầu mỗi ngày, gần 1/5 mức tiêu thụ toàn cầu, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Các giai đoạn căng thẳng cao độ trong quá khứ đã chứng kiến giá dầu tăng vọt trên 110 USD/thùng, trong khi sự bế tắc hiện tại đã làm tăng chi phí bảo hiểm hàng hải và thay đổi các tuyến đường vận tải.
Rủi ro chính không phải là một cuộc chiến tranh truyền thống mà là một chiến dịch "chiến tranh hệ thống", nơi sự gián đoạn ngắt quãng đối với năng lượng, thương mại và hệ thống tài chính gây ra chi phí mà không kích hoạt sự leo thang không thể kiểm soát. Đối với một nền kinh tế toàn cầu đang phải đối mặt với áp lực lạm phát, việc đóng cửa Hormuz kéo dài có thể sẽ gây ra một cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng và một cuộc suy thoái rộng lớn hơn.
Học thuyết chiến tranh hệ thống mới nổi này, một thuật ngữ được trình bày bởi các chiến lược gia như Thiếu tướng Tiến sĩ Dilawar Singh, gợi ý rằng mục tiêu chính không phải là chiếm giữ lãnh thổ mà là kiểm soát độ tin cậy của các hệ thống toàn cầu kết nối với nhau. Sức mạnh trong bối cảnh này được đo lường bằng khả năng định hình, phá vỡ và điều tiết các dòng chảy này. Các trận chiến quan trọng nhất diễn ra trong cấu trúc vô hình của các tuyến đường năng lượng, thị trường tài chính và nhận thức toàn cầu, nơi một tàu chở dầu bị chậm trễ có thể làm biến động giá cả nhiều hơn một cuộc giao tranh trên bộ.
Cả Hoa Kỳ và Iran đều bị hạn chế bởi một nghịch lý. Hoa Kỳ có lực lượng quân sự để thống trị các tuyến đường biển, nhưng một cuộc can thiệp quy mô lớn có nguy cơ gây ra chính sự gián đoạn hệ thống mà họ tìm cách ngăn chặn, với những hậu quả đối với nền kinh tế của chính họ. Ngược lại, Iran có thể làm gián đoạn các dòng chảy một cách hiệu quả nhưng không thể duy trì các hành động đó vô thời hạn mà không gặp rủi ro về một phản ứng áp đảo, tàn khốc. Động lực này tạo ra một trạng thái căng thẳng có kiểm soát, nơi cả hai bên sử dụng các hành động được tính toán để giành lợi thế mà không vượt qua các ranh giới không thể kiểm soát.
Chiến trường kinh tế đã hoạt động. Sự phụ thuộc lẫn nhau, từng được coi là nguồn gốc của sự ổn định, giờ đây trở thành vũ khí. Biến động giá năng lượng tác động trực tiếp đến lạm phát, làm phức tạp hóa chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương trên toàn cầu. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã nhiều lần nhấn mạnh mức độ nhạy cảm của tăng trưởng toàn cầu đối với những cú sốc năng lượng như vậy. Sự mở rộng của xung đột vào lĩnh vực nhận thức cũng rất rõ ràng, khi các thuật toán thị trường và các câu chuyện truyền thông phản ứng theo thời gian thực, nén chu kỳ ra quyết định cho các nhà hoạch định chính sách và khuếch đại sự biến động.
Đối với các quốc gia nhập khẩu năng lượng, mức độ ảnh hưởng là rất lớn. Ví dụ, Ấn Độ, quốc gia phụ thuộc nhiều vào các lô hàng đi qua Hormuz, đang đối mặt với mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh năng lượng của mình. Tuy nhiên, tình hình này cũng mang lại cơ hội chiến lược cho các quốc gia đó chuyển từ tư thế phản ứng sang tư thế kiến trúc chủ động, bằng cách đa dạng hóa các nguồn năng lượng, mở rộng dự trữ chiến lược và tăng cường nhận thức về lĩnh vực hàng hải.
Các động lực ở Hormuz là một phần của mô hình toàn cầu, với việc vũ khí hóa tương tự các dòng chảy quan trọng được thấy ở Ukraine với ngũ cốc và ở Biển Đỏ với vận chuyển hàng hải. Nhiệm vụ chiến lược là nhận ra rằng xung đột đã mở rộng vào các hệ thống nền tảng của nền kinh tế toàn cầu. Như một chiến lược gia đã lưu ý, các cuộc chiến tranh trong tương lai sẽ được quyết định không phải bởi ai nắm giữ đất đai, mà bởi ai kiểm soát các hệ thống làm cho thế giới vận hành.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
