Các điểm chính:
Cú sốc cung kép từ Qatar và Nga đã làm giảm khoảng 40% nguồn cung heli toàn cầu, khiến giá giao ngay tại thị trường nội địa Trung Quốc tăng vọt 175% chỉ trong một tuần và đe dọa tạo ra một nút thắt cổ chai nghiêm trọng cho ngành chip AI toàn cầu.
Theo báo cáo từ Guojin Securities, giá heli đã tăng 358,33% kể từ đầu năm đến nay, với phần lớn mức tăng diễn ra trong tuần qua. Cuộc khủng hoảng bắt nguồn từ hai sự kiện diễn ra gần như đồng thời: cơ sở cốt lõi tại Thành phố Công nghiệp Ras Laffan của Qatar (chiếm khoảng 30% nguồn cung toàn cầu) bị phá hủy vào tháng 3, và thông báo ngày 14 tháng 4 của Nga về việc kiểm soát xuất khẩu tạm thời cho đến năm 2027, điều này trên thực tế đã đóng băng thêm 8% đến 9% công suất toàn cầu.
"Hai sự kiện này đã cắt đứt hoặc đóng băng khoảng 40% nguồn cung heli của thế giới chỉ trong sáu tuần", các nhà phân tích tại Tianfeng Securities cho biết. Họ lưu ý rằng việc Nga tạm dừng xuất khẩu ảnh hưởng đến cả các hợp đồng dài hạn và người dùng trên thị trường giao ngay tại Trung Quốc, quốc gia vốn phụ thuộc vào Qatar cho hơn 60% lượng heli nhập khẩu. Tình trạng khan hiếm nguồn cung càng trở nên trầm trọng hơn do việc bảo trì nhà máy kéo dài ở Úc và lượng hàng cập cảng giảm 35% do cuộc khủng hoảng Biển Đỏ, đẩy lượng tồn kho thương mại toàn cầu xuống mức thấp nhất kể từ năm 2008.
Sự tăng giá đột ngột này gây ra rủi ro hệ thống cho chuỗi cung ứng bán dẫn tiên tiến. Heli là môi chất làm mát không thể thay thế trong quy trình quang khắc EUV (cực tím cực xa), quy trình thiết yếu để sản xuất chip ở các nút quy trình tiên tiến 7nm, 5nm và thấp hơn. Những con chip tiên tiến này là nền tảng cho các phần cứng hiệu suất cao như GPU của Nvidia và các bộ xử lý dành riêng cho AI khác.
Tác động chính của việc thiếu hụt heli đối với các nhà máy sản xuất chip là làm giảm tỷ lệ thành phẩm (yield). Quy trình khắc khô phụ thuộc rất lớn vào chất lượng và nguồn cung heli ổn định; bất kỳ sự gián đoạn nào cũng ảnh hưởng không cân xứng đến các nút quy trình tiên tiến nhất.
Các nhà phân tích trong ngành cảnh báo rằng sự sụt giảm tỷ lệ thành phẩm này đóng vai trò như một đợt cắt giảm công suất "vô hình". Việc tỷ lệ thành phẩm tại dây chuyền sản xuất 3nm của TSMC hoặc Samsung giảm vài điểm phần trăm có thể hạn chế trực tiếp nguồn cung các loại chip AI tiên tiến nhất thế giới. Với việc heli loại EUV (độ tinh khiết 99,9999%) hiện đang trong tình trạng thiếu hụt toàn cầu, một số nhà máy chip có lượng tồn kho thấp có thể buộc phải cắt giảm sản xuất. Thời điểm này là rất quan trọng khi các nhà máy mới từ các công ty như Rapidus ở Nhật Bản và TSMC ở Arizona dự kiến đi vào hoạt động, vốn yêu cầu lượng lớn khí đặc chủng để chứng nhận thiết bị và tăng tốc quy trình.
Tình trạng này tương tự như các áp lực chuỗi cung ứng khác đang ảnh hưởng đến ngành công nghệ. Một cuộc xung đột song song tại Iran đã làm gián đoạn việc sản xuất các loại nhựa quan trọng được sử dụng trong bảng mạch in, khiến giá tăng vọt 40% trong tháng 4, theo Goldman Sachs. Với việc lệnh ngừng bắn ở Trung Đông được mô tả là mong manh và các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Nga được duy trì, các nhà phân tích dự báo giá heli sẽ tiếp tục ở mức cao, bộc lộ sự tổn thương cực độ của cơn sốt phần cứng AI trước các cú sốc địa chính trị trên thị trường hàng hóa.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
