Công nghệ thang máy, vốn là nền tảng của phát triển đô thị trong gần 200 năm, đang đẩy lùi các giới hạn chiều dọc với những đổi mới có thể thấy các cabin thang máy di chuyển theo chiều ngang, tiềm năng tái định hình cảnh quan thành phố và các tòa nhà bên trong. Trong khi các tiến bộ ngày nay tập trung vào hiệu quả và tích hợp kỹ thuật số, các công ty đang khám phá các hệ thống đệm từ (maglev) có thể kết nối toàn bộ các khu đô thị, biến thang máy từ một tiện ích thành một mạng lưới giao thông cốt lõi.
Neil Green, Giám đốc kỹ thuật số của Otis Worldwide, cho biết: “Còn rất nhiều điều sắp tới”. Công ty được thành lập bởi Elisha Otis, người phát minh ra phanh an toàn thang máy, và hiện là một trong những nhà sản xuất thang máy lớn nhất cùng với các đối thủ như Kone và TK Elevator.
Ngành công nghiệp này phần lớn đã chuyển trọng tâm từ tốc độ thuần túy — vốn có thể gây khó chịu cho hành khách ở vận tốc trên 25 dặm một giờ — sang gia tốc mượt mà hơn, hiệu quả năng lượng và hệ thống điều phối thông minh hơn. Thang máy hiện đại sử dụng phần mềm và cảm biến để dự đoán lưu lượng, định vị cabin để giảm thời gian chờ và cho phép bảo trì phòng ngừa. Việc tích hợp với robot tự hành để giao hàng trong tòa nhà cũng đang trở thành hiện thực tại các khách sạn và bệnh viện.
Ngành công nghiệp thang máy toàn cầu tạo ra doanh thu hơn 80 tỷ USD mỗi năm, vận chuyển hàng trăm triệu người mỗi ngày. Đối với các nhà đầu tư, giá trị dài hạn nằm ở sự phát triển của công nghệ. Các công ty như Kone đang lắp đặt cáp composite sợi carbon tại Tháp Jeddah của Saudi Arabia, được thiết kế để trở thành tòa nhà cao nhất thế giới, nhằm vượt qua các giới hạn trọng lượng của cáp thép trong một hành trình liên tục. Công nghệ này mở ra cánh cửa cho những cấu trúc cao hơn nữa và các thiết kế kiến trúc đầy tham vọng hơn.
Từ Hơi nước đến Đệm từ
Hành trình của thang máy bắt đầu với động cơ hơi nước và dây thừng gai dầu, nhưng việc giới thiệu phanh an toàn của Elisha Otis vào năm 1853 đã biến vận tải đứng thành một lựa chọn khả thi và an toàn. Những tiến bộ tiếp theo như động cơ điện, cáp thép và đối trọng vào đầu những năm 1900 đã làm cho các tòa nhà chọc trời trở nên thực tế, tập trung lực lượng lao động vào các lõi đô thị đông đúc. Đến những năm 1970, các bộ điều khiển tự động đã khiến nhân viên vận hành thang máy trở nên lỗi thời, tăng hiệu quả và giảm chi phí lao động cho chủ sở hữu tòa nhà.
Tương lai là Chiều ngang
Nhìn về phía trước, thay đổi đáng kể nhất có thể đến từ công nghệ đệm từ. Công ty Ironlev của Ý đang đi tiên phong trong việc sử dụng đệm từ, vốn đã được sử dụng trong một số tuyến đường sắt cao tốc, để tạo ra các hệ thống thang máy không ma sát, yên tĩnh và không bị mài mòn. Trong khi các ứng dụng hiện tại vẫn sử dụng các giếng thang truyền thống, tiềm năng thực sự của công nghệ nằm ở việc thoát khỏi chúng hoàn toàn.
Về lý thuyết, các hệ thống đệm từ có thể cho phép các cabin thang máy di chuyển cả theo chiều dọc và chiều ngang, kết nối các tòa nhà và toàn bộ khuôn viên. Điều này sẽ cho phép các kiến trúc sư thiết kế các cấu trúc liên kết với nhau nơi dòng chuyển động chảy qua toàn bộ dự án, chứ không chỉ lên xuống trong một tòa tháp duy nhất. Luca Cesaretti, đồng sáng lập của Ironlev, cho biết: “Nếu bạn có thể kết nối giao thông dọc với giao thông ngang, các tòa nhà sẽ ngừng ở trạng thái tĩnh. Chúng trở thành một phần của một hệ thống lưu thông linh hoạt.” Sự chuyển dịch này có thể thay đổi cơ bản thiết kế tòa nhà và quy hoạch đô thị, tạo ra các thành phố tích hợp và dễ tiếp cận hơn.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.