Sự can thiệp của Bắc Kinh vào thương vụ Manus trị giá 2 tỷ USD đánh dấu một giai đoạn mới của việc 'rào chắn' công nghệ, với những tác động đáng kể đối với đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực AI tăng trưởng cao của Trung Quốc.
Trung Quốc đã chính thức chặn đề xuất mua lại startup AI agentic Manus trị giá 2 tỷ USD của Meta Platforms Inc., một động thái quyết liệt từ cơ quan hoạch định kinh tế hàng đầu của Bắc Kinh, làm leo thang sự đối đầu công nghệ Mỹ-Trung đang diễn ra và tạo ra một lớp rủi ro quy định mới cho các nhà đầu tư nước ngoài. Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia (NDRC) đã công bố lệnh cấm vào thứ Hai, ra lệnh cho tất cả các bên chấm dứt giao dịch được cho là đã gần hoàn tất.
Trong một tuyên bố, cơ quan hoạch định kinh tế hàng đầu của Trung Quốc, NDRC, cho biết họ sẽ cấm đầu tư nước ngoài vào dự án Manus và chỉ đạo tất cả các bên chấm dứt giao dịch. Cơ quan giám sát kinh tế này không đưa ra lời giải thích chi tiết cho quyết định của mình, vốn được đưa ra sau nhiều tháng xem xét kỹ lưỡng kể từ khi thương vụ được công bố vào tháng 12.
Việc đánh giá thương vụ bắt đầu vào tháng 1, khi Bộ Thương mại cho biết họ sẽ kiểm tra sự tuân thủ của thỏa thuận với các quy tắc về xuất khẩu công nghệ, đầu tư nước ngoài và an ninh quốc gia. Manus, một startup do người Trung Quốc sáng lập, đã trở nên nổi tiếng vào tháng 3 năm 2025 sau khi công bố cái mà họ mô tả là tác nhân AI đa năng đầu tiên trên thế giới có khả năng tự chủ hoàn thành các nhiệm vụ phức tạp, thu hút sự lo ngại từ các nhà phê bình trong nước về khả năng mất quyền sở hữu trí tuệ chiến lược vào tay đối thủ địa chính trị.
Quyết định này thực tế đã 'vũ khí hóa' khung kiểm soát xuất khẩu công nghệ năm 2020 của Trung Quốc, tạo ra sự bất ổn đáng kể cho các hoạt động M&A xuyên biên giới trong tương lai tại lĩnh vực công nghệ của nước này. Đối với các nhà đầu tư, động thái này làm nguội đi tâm lý thị trường bằng cách chứng minh sự sẵn sàng của Bắc Kinh trong việc hủy bỏ hồi tố các giao dịch gần như đã hoàn tất, một rủi ro có khả năng sẽ được định giá vào các tài sản công nghệ Trung Quốc. Hành động này báo hiệu một xu hướng tách rời công nghệ rộng lớn hơn, khiến các công ty như Alibaba gặp khó khăn hơn trong việc hợp tác quốc tế và có khả năng cản trở khả năng phát triển các mô hình AI có tính cạnh tranh toàn cầu của họ.
Tăng cường rà soát quy định
Sự can thiệp của Bắc Kinh nhấn mạnh việc siết chặt kiểm soát đối với các tài sản AI có giá trị cao, đặc biệt là những tài sản có ý nghĩa đối với an ninh quốc gia. Quyết định này tận dụng khung kiểm soát xuất khẩu công nghệ được mở rộng thiết lập vào năm 2020, cho phép các cơ quan quản lý có thẩm quyền rộng rãi để chặn các hoạt động chuyển giao công nghệ nhạy cảm ra nước ngoài, bao gồm một số thuật toán nhất định.
Trường hợp của Manus đóng vai trò là một ví dụ điển hình cho thẩm quyền này. Việc hủy bỏ thương vụ diễn ra trong bối cảnh căng thẳng công nghệ Mỹ-Trung leo thang, nơi Washington đã dần siết chặt các hạn chế đối với đầu tư của Mỹ vào các công ty AI và bán dẫn của Trung Quốc. Động thái của Bắc Kinh là một biện pháp đối phó trực tiếp, nhằm rào chắn sự đổi mới trong nước và ngăn chặn việc chuyển giao những gì họ coi là tài sản quan trọng về mặt chiến lược. Đối với Meta, bước lùi này làm nổi bật sự xích mích dai dẳng với chính quyền Trung Quốc, những người đã cấm nền tảng mạng xã hội chủ lực Facebook của họ kể từ năm 2009.
Hệ lụy thị trường và sự bất ổn của nhà đầu tư
Lệnh chặn này có khả năng gây ra tác động đóng băng đáng kể đối với hoạt động M&A nước ngoài trong lĩnh vực công nghệ của Trung Quốc. Hành động này làm tăng rủi ro quy định trong mắt các nhà đầu tư nước ngoài, những người hiện phải đối mặt với khả năng các giao dịch bị hủy bỏ vào phút chót bởi các nhà hoạch định nhà nước. Sự bất ổn này đã được phản ánh trong các thị trường ngách, nơi các nhà giao dịch đang đánh giá lại triển vọng của các công ty AI Trung Quốc.
Ví dụ, khối lượng giao dịch trên một thị trường dự đoán hỏi liệu 'Alibaba sẽ có mô hình AI tốt nhất vào tháng 4 năm 2026' đã giảm xuống mức 0, theo dữ liệu thị trường. Những người tham gia đang chờ đợi các tín hiệu rõ ràng hơn trước khi cam kết vốn, cho thấy môi trường quy định thắt chặt đã làm cho kết quả khả quan đối với AI Trung Quốc trở nên kém chắc chắn hơn. Việc thiếu thanh khoản cho thấy bất kỳ tin tức quan trọng nào, dù là tuyên bố chính sách từ Bắc Kinh hay tiến bộ AI mới từ một công ty như Alibaba hay Huawei, đều có thể gây ra những thay đổi nhanh chóng trong tâm lý. Đối với các công ty nước ngoài có mức độ rủi ro đầu tư đáng kể vào Trung Quốc, quyết định Manus là một tín hiệu tiêu cực làm phức tạp các chiến lược tăng trưởng trong tương lai.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
