Sự mở rộng nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một cuộc khủng hoảng tài nguyên nghiêm trọng và chưa được đánh giá đúng mức, vượt xa phạm vi của silicon. Một báo cáo mới của Bank of America đã xác định cơ hội đầu tư trị giá 5,5 nghìn tỷ USD vào các "nhà hỗ trợ vật lý" của AI mà thị trường vẫn chưa định giá hết.
Báo cáo của Bank of America cho biết: "Giá trị đang chuyển dịch lên chuỗi giá trị AI, từ các nhà thiết kế chip và phần mềm sang các nhà cung cấp điện, nước và kim loại chiến lược". Vấn đề cốt lõi đã chuyển từ chi phí tài nguyên sang thời điểm sẵn có của chúng, tạo ra sự thiếu hụt mang tính cấu trúc trong mọi thứ, từ máy biến áp điện đến các kim loại hiếm cần thiết cho phần cứng tiên tiến.
Đến năm 2030, các trung tâm dữ liệu toàn cầu dự kiến sẽ tiêu thụ gần 950 terawatt giờ điện, nhiều hơn toàn bộ quốc gia Nhật Bản và tiêu tốn hơn 1,2 nghìn tỷ lít nước hàng năm. Báo cáo nhấn mạnh rằng các thành phần quan trọng như máy biến áp điện lớn hiện có thời gian giao hàng từ hai đến bốn năm, với giá tăng tới 80% kể từ năm 2020, biến cơ sở hạ tầng thành nút thắt cổ chai chính cho sự phát triển của AI.
Việc định giá lại mang tính cấu trúc đối với các nguồn lực vật lý này đang tạo ra cơ hội lớn cho các nhà đầu tư vào các công ty cung cấp năng lượng ổn định, cơ sở hạ tầng điện, hệ thống làm mát và kim loại chiến lược. Bank of America đã xác định được 67 cổ phiếu được xếp hạng "nên mua" trong các lĩnh vực này, đại diện cho tổng vốn hóa thị trường khoảng 5,5 nghìn tỷ USD.
Lưới điện gần đạt đến giới hạn
Thách thức cốt lõi đối với việc xây dựng AI không còn là tạo ra đủ điện mà là phân phối nó một cách đáng tin cậy đến đúng địa điểm. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo mức tiêu thụ điện của trung tâm dữ liệu sẽ tăng gần gấp đôi từ 485 TWh vào năm 2025 lên 950 TWh vào năm 2030, đóng góp hơn 20% nhu cầu điện mới ở các nền kinh tế phát triển. Riêng tại Hoa Kỳ, các trung tâm dữ liệu có thể chiếm 12% tổng lượng điện sử dụng vào năm 2028.
Sự gia tăng này đang va chạm với một lưới điện được xây dựng cho nhu cầu không đổi, vì các kế hoạch tài nguyên của các tiện ích đang chậm hơn nhiều năm so với đường cong nhu cầu. Nút thắt cổ chai nằm ở khâu truyền tải, với các dự án cao áp phải đối mặt với chu kỳ phê duyệt từ 7 đến 10 năm, một sự không khớp hoàn toàn với vài quý cần thiết để triển khai vốn kỹ thuật số. Điều này đã dẫn đến việc các công ty lớn như Microsoft, Google và Amazon tự trở thành những người mua năng lượng lớn, ký kết các thỏa thuận mua bán dài hạn đối với năng lượng hạt nhân và năng lượng tái tạo để đảm bảo nguồn cung.
Dấu chân nước ẩn giấu của AI
Nước đang nổi lên như một rào cản di chuyển nhanh hơn năng lượng. Một truy vấn AI dài 100 từ tiêu tốn khoảng nửa lít nước để làm mát và Bank of America dự báo lượng nước sử dụng của các trung tâm dữ liệu toàn cầu sẽ đạt 1,2 nghìn tỷ lít vào năm 2030, tương đương với nguồn cung cấp nước uống hàng năm của Thành phố New York. Vấn đề này càng trầm trọng hơn do yếu tố địa lý, với 2/3 số trung tâm dữ liệu mới của Hoa Kỳ kể từ năm 2022 được xây dựng ở các khu vực vốn đã đối mặt với tình trạng căng thẳng về nước cao, theo báo cáo.
Dấu chân nước phần lớn là vô hình, với khoảng 75% lượng nước tiêu thụ của trung tâm dữ liệu diễn ra bên ngoài tại các nhà máy điện cung cấp điện cho trung tâm đó. Để ứng phó, các công ty đang chuyển sang công nghệ. Microsoft đã bắt buộc làm mát bằng chất lỏng vòng kín cho tất cả các trung tâm dữ liệu mới, một hệ thống có thể cắt giảm lượng nước sử dụng lên đến 90% và hiệu quả gấp 3.000 lần so với làm mát bằng không khí truyền thống.
Cuộc tranh giành kim loại và máy biến áp
Đối với việc xây dựng trung tâm dữ liệu, vấn đề cấp bách nhất là thời gian chứ không phải chi phí. Mỗi megawatt công suất trung tâm dữ liệu yêu cầu từ 60 đến 75 tấn kim loại, chủ yếu là đồng và nhôm. Mặc dù kim loại chiếm ít hơn 5% chi phí vốn, nhưng sự khan hiếm của chúng đang gây ra sự chậm trễ đáng kể cho dự án. Báo cáo nhấn mạnh mức thâm hụt cấu trúc 6 triệu tấn đồng vào năm 2030, với nhu cầu AI chiếm 2% mức tiêu thụ toàn cầu.
Giá các kim loại hiếm thiết yếu đã tăng vọt kể từ năm 2023, với gali tăng 798% lên 2.246 USD/kg và gecmani tăng 514% lên 8.597 USD/kg. Những vật liệu này đại diện cho những điểm nghẽn không thể thay thế trong chuỗi cung ứng phần cứng, nơi sự thiếu hụt trực tiếp làm hạn chế sản xuất chip AI và hạn chế tiềm năng triển khai năng lượng tính toán mới.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
