Xung đột ở Trung Đông thể hiện một sự tái cấu trúc rủi ro địa chính trị đối với ngành năng lượng và nhựa toàn cầu, chứ không phải là một sự gián đoạn tạm thời.
Việc kích hoạt các hệ thống phòng không của Iran sau những leo thang gần đây đang đưa một mức bù rủi ro dai dẳng vào thị trường năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu Brent vượt ngưỡng 100 USD/thùng và đe dọa một sự thay đổi cấu trúc trong nền tảng chi phí cho ngành nhựa và hóa dầu trên toàn thế giới. Sự gián đoạn tại eo biển Hormuz, điểm nghẽn của 20% giao dịch dầu mỏ toàn cầu, đang buộc các bên phải đánh giá lại chiến lược về lỗ hổng chuỗi cung ứng vượt xa cả việc định giá dầu thô.
"Đối với các công ty Nhật Bản, việc thu mua dầu thô là ưu tiên hàng đầu, ngay cả khi giá cước vận tải và phí bảo hiểm tăng vọt gây ra chi phí cao hơn," Shunichi Kito, Chủ tịch Hiệp hội Dầu khí Nhật Bản, cho biết, nhấn mạnh sự xoay trục sang việc đảm bảo nguồn cung thay vì tối ưu hóa chi phí.
Phản ứng của thị trường đã diễn ra nhanh chóng và trên diện rộng. Giá polyme chuẩn đã tăng vọt ước tính khoảng 15 đến 25% kể từ khi xung đột bắt đầu, trong khi giá dầu Brent tương lai đã vượt mốc 100 USD lần đầu tiên kể từ năm 2022. Sự bất ổn cũng làm trì hoãn các dự án năng lượng tái tạo, với lượng nhập khẩu pin năng lượng mặt trời vào thị trường Vịnh Ba Tư giảm tới 90%, theo dữ liệu từ Rystad Energy.
Vấn đề cốt lõi là rủi ro về một môi trường giá dầu duy trì ở mức 100 đến 120 USD/thùng, một kịch bản mà các kế hoạch chi tiêu vốn doanh nghiệp và các thỏa thuận cung ứng dài hạn hiện phải coi là kịch bản cơ sở. Lệnh cấm vận dầu mỏ của Ả Rập năm 1973 và Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1990 đều tạo ra những sự xáo trộn về giá mà phải mất từ 18 đến 24 tháng mới bình thường hóa được, điều này cho thấy bất kỳ sự hạ nhiệt nào trong tương lai cũng sẽ không dẫn đến việc giảm giá nhanh chóng.
Ngành Hóa dầu đối mặt với Cú sốc Kép
Xung đột đã gây ra cú sốc kép cho lĩnh vực hóa dầu, làm gián đoạn cả việc sản xuất nguyên liệu và hậu cần vận chuyển. Iran là một trong năm nhà sản xuất ethylene hàng đầu thế giới, với công suất lắp đặt vượt quá 8 triệu tấn mỗi năm. Các lệnh trừng phạt và sự không chắc chắn về quân sự đã làm gián đoạn sản lượng này, thắt chặt sự cân bằng toàn cầu đối với polyethylene và polypropylene tại thời điểm nhu cầu vẫn đang ổn định.
Tác động đủ nghiêm trọng để nhiều công ty trong chuỗi giá trị phải viện dẫn các điều khoản bất khả kháng. Chandra Asri của Indonesia dẫn chứng những khó khăn trong việc tìm nguồn cung naphta, trong khi Mitsubishi Chemical và Mitsui Chemicals của Nhật Bản đã cắt giảm sản lượng. Điều này đã bóp nghẹt biên lợi nhuận của các nhà chuyển đổi trên toàn cầu, đặc biệt là ở châu Âu, nơi các công ty như INEOS và LyondellBasell được cho là đã cố gắng chuyển các mức tăng giá từ 400 đến 500 Euro mỗi tấn đối với polyethylene và polypropylene sang khách hàng.
Chi phí Hậu cần đưa vào một Mức bù Rủi ro Mới
Tác động của xung đột đối với hậu cần là một kẻ sát nhân thầm lặng đối với biên lợi nhuận. Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh bổ sung (AWRP) đối với các tàu chở dầu đi qua Vịnh Ba Tư, mặc dù đã giảm so với mức đỉnh, vẫn cao hơn gấp tám lần so với mức trước chiến tranh. Phí bảo hiểm thường là 0,1 đến 0,15% giá trị tàu đã tăng vọt lên tới 2,5% trước khi ổn định ở mức khoảng 1%, theo các nhà bảo hiểm hàng hải.
Tình trạng lạm phát chi phí này gây hại không cân xứng cho các nhà chuyển đổi và nhà tái chế quy mô nhỏ, những đơn vị thiếu quy mô để hấp thụ các khoản phụ phí, một động lực có khả năng thúc đẩy sự hợp nhất ngành. Nó cũng ảnh hưởng trực tiếp đến tính khả thi tài chính của các dự án mới. Các nhà thầu EPC hiện đang định giá lại các rủi ro về bất khả kháng và hậu cần vào các hồ sơ thầu mới cho hạ tầng năng lượng, khiến các quốc gia như Kuwait gặp khó khăn hơn trong việc tiến triển các dự án năng lượng mặt trời quy mô lớn, Rystad Energy lưu ý. Sự kết hợp giữa giá cước vận tải cao hơn, chi phí tăng 9% do Trung Quốc bãi bỏ hoàn thuế xuất khẩu VAT đối với các tấm pin năng lượng mặt trời và giá bạc tăng đang bóp nghẹt biên lợi nhuận của các dự án vốn đã vận hành với mức thầu thấp kỷ lục thế giới.
Những công ty sẽ vượt trội trong giai đoạn này không phải là những công ty có các nghiệp vụ phòng hộ tinh vi nhất, mà là những công ty coi rủi ro địa chính trị là một biến số chiến lược lâu dài. Các chuỗi cung ứng được xây dựng để ứng phó với xung đột này sẽ tồn tại trong cả một thế hệ.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
