14 Milyon Varillik Arz Şokuna Rağmen Petrol Neden Varil Başına 150 Dolar Değil?

İran çatışmasının kısa süreceğine dair spekülasyonlar petrol fiyatlarını baskı altında tutuyor, ancak azalan küresel envanterler bir arz darboğazının kapıda olduğunu gösteriyor.

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatmasının ardından yaşanan günlük 14 milyon varillik tarihi arz kesintisine rağmen, Batı Teksas tipi (WTI) ham petrol analist tahminlerinin inatla altında kalarak varil başına 110 dolar civarında işlem görmeye devam ediyor. Fiyat son iki haftada yüzde 20 artmış olsa da, tarihin en büyük petrol arz şoku sonrasında pek çok kişinin kesin gözüyle baktığı 150 dolar ve üzeri tahminlerin oldukça uzağında.

RBC Capital Markets küresel emtia stratejisi başkanı ve eski CIA analisti Helima Croft, "Beyaz Saray'ın piyasanın bir kısmını savaşın yakında biteceğine ikna etmede çok başarılı olduğunu düşünüyorum" dedi.

Enerji Bilgi İdaresi'ne göre geçen hafta ABD ham petrol stokları 6,2 milyon varil gerilerken, benzin ve damıtılmış ürün stokları da keskin bir düşüş gösterdi; ancak fiyatlardaki bu nispeten sakin seyir devam ediyor. Piyasanın bu tepkisizliği, 2022'de Rusya'dan gelebilecek (ancak gerçekleşmeyen) günlük 3 milyon varillik bir kayıp tehdidinin piyasaları sarsarak fiyatı varil başına 120 dolara taşıdığı dönemle tam bir tezat oluşturuyor.

Fiyatları kontrol altında tutan temel faktör, siyasi söylemlerle beslenen ve gerilimin hızla düşeceğine dair bahis oynayan piyasa algısıdır. Ancak, küresel arz tamponları azalırken analistler, fiziksel piyasadaki ciddi arz sıkıntısı gerçeğinin tam olarak fiyatlanmadığı ve bunun önümüzdeki aylarda potansiyel bir fiyat sıçramasına zemin hazırladığı konusunda uyarıyorlar.

Bir Sıçramamanın Anatomisi

Mevcut petrol fiyatının arkasındaki matematik yatırımcıları şaşırtıyor. Hürmüz'ün kapanmasından kaynaklanan günlük 14 milyon varillik açık normal şartlarda fiyatları uçurmalıydı; hatta bazı analistler 200 doların üzerini bekliyordu. Bunun yerine, mevcut arz tamponları ve önemli talep daralmasının birleşimi şoku geçici olarak emdi.

JPMorgan'a göre çatışmadan önce petrol piyasası arz fazlası durumundaydı ve tankerlerde ile depolarda yaklaşık 580 milyon varil ham petrol stoklanmıştı. Bu durum, stratejik rezervlerden yapılan salınımlarla birleşerek günlük arz açığının yaklaşık 8 milyon varillik kısmını kapattı.

Aynı zamanda, JPMorgan'a göre talep günlük en az 4,3 milyon varil düştü; bu, 2009 küresel finans krizi sırasında görülenden daha büyük bir düşüş. Bu talep daralması sadece fiyata duyarlı tüketicilerden değil, aynı zamanda petrol ve yakıtın fiziksel olarak tükenmesi nedeniyle fabrika kapatmak ve tüketimi azaltmak zorunda kalan Orta Doğu ve Asya'daki koca bölgelerden kaynaklanıyor.

Spekülasyon Etkisi

Bu faktörlere rağmen rakamlar günlük 14 milyon varillik açığı tam olarak açıklamıyor. Piyasa analistlerine göre eksik parça spekülasyondur. Ham petrol kontratlarındaki açık pozisyonların yaklaşık yüzde 11'ini temsil eden spekülatif yatırımcılar, çatışmanın hızla sona ereceğine dair büyük bahisler oynuyorlar.

Bu görüş, eski ABD Başkanı Donald Trump'ın çatışmaların "sona erdiğini" duyurduğu ve ham petrol fiyatlarındaki düşüşle eş zamanlı gelen son açıklaması gibi siyasi beyanlarla teşvik edildi. Bu siyasi manevra, şimdilik piyasa fiyatı ile fiziksel gerçeklik arasında bir kopukluk yarattı.

Bu gerçeklik kendini hissettirmeye başlıyor. Analistlere göre envanter şok emicileri hızla tükeniyor ve sadece birkaç aylık tampon kaldı. Kpler'in baş petrol analisti Matt Smith, "Kesin olan bir şey var ki küresel bir arz darboğazı yaklaşıyor ve bu henüz tam olarak fiyatlanmış değil" dedi. Yaklaşan bu kıtlık, yakıt fiyatlarından plastik maliyetine kadar her şeyi etkileyerek küresel ekonomide bir şok dalgası yaratma tehdidi taşıyor. Ortaya çıkan enflasyon endişeleri ve "riskten kaçış" (risk-off) algısı, yatırımcıların sermayelerini daha güvenli limanlara taşımasıyla Bitcoin gibi oynak varlıklar üzerinde de aşağı yönlü baskı oluşturuyor.

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.