ABD ve İran, Savaşa 48 Saat Kala Görüşmelere Yeniden Başladı

ABD ve İranlı müzakereciler, ikinci tur görüşmeler için İslamabad'a gidiyor. Bölgeyi yeniden açık bir çatışmaya sürükleme riski taşıyan askeri ve retorik tehditlerin artmasıyla, iki haftalık kırılgan ateşkesin sona ermesine 48 saatten az bir süre kaldı.

Tahran merkezli uluslararası ilişkiler analisti Seyed Mojtaba Jalalzadeh Al Jazeera'ya yaptığı açıklamada, "Bu boşluk ikili bir müzakere stratejisini yansıtıyor. Kamuoyu önünde İran, iç meşruiyetini korumak ve kozunu artırmak için sert bir tutum sergiliyor; gizli düzeyde ise İslamabad'a bir ekip göndererek diplomasiyi terk etmediğinin sinyalini veriyor" dedi.

Diplomatik hareketlilik, gerilimin hızla tırmanmasının ardından geldi. ABD Başkanı Donald Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance, damadı Jared Kushner ve özel temsilci Steve Witkoff liderliğindeki müzakerecilerinin yolda olduğunu duyururken, aynı zamanda bir anlaşmaya varılmaması halinde "İran'daki her bir enerji santralini ve her bir köprüyü yerle bir etmekle" tehdit etti. Bu tehdidi, ABD Donanması'nın Umman Körfezi'nde İran bayraklı kargo gemisi Touska'ya el koyması izledi. Buna yanıt olarak Brent petrol vadeli işlemleri, erken Asya ticaretinde %6,9 artışla varil başına 96,59 dolara yükselerek piyasanın görüşmelerin çökme ihtimaline dair endişesini yansıttı.

Küresel enerji piyasalarının istikrarı ve küresel ekonominin sağlığı tehlikede. Çarşamba günü sona erecek olan ateşkesin uzatılamaması, küresel petrol ve LNG sevkiyatlarının %20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı tehlikeye atacak bir çatışmayı yeniden alevlendirebilir. Veriten ortağı Arjun Murti World Oil'a yaptığı açıklamada boğazın kapatılmasının "küresel ekonomi için kesinlikle sürdürülemez" olduğunu söyledi.

İslamabad'da Kritik Diplomasi

Başlıca arabulucu olan Pakistan, ateşkesi 60 güne kadar uzatabilecek bir mutabakat zaptı (MoU) için görüşmelere ev sahipliği yapmak üzere kapsamlı hazırlıklar yapıyor. Başkent, binlerce ek polis ve paramiliter personelin görevlendirilmesiyle güvenlik ablukasına alındı.

Ancak İran, kamuoyuna katılım planlarını reddederken özelde bir delegasyon hazırlayarak karışık sinyaller verdi. İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Baghaei, ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ablukasını gerekçe göstererek Washington'u ateşkesi en başından beri ihlal etmekle suçladı. Tahran, 10 maddelik önerisinin her türlü müzakere için temel teşkil ettiğini savunurken, bu duruş ABD ablukası kalkana kadar müzakere yapılmamasını isteyen Devrim Muhafızları'nın baskısıyla karmaşık bir hal alıyor.

Hürmüz Çıkmazı ve Ekonomik Risk

Temel anlaşmazlık noktaları İran'ın nükleer programı ve Hürmüz Boğazı'nın kontrolü olmaya devam ediyor. ABD, İran'ın nükleer zenginleştirme faaliyetlerini 20 yıl süreyle durdurmasını talep ederken, İran sadece beş yıllık bir ara teklif etti. Küresel ticaretin hayati bir damarı olan boğaz üzerindeki çıkmaz, en acil patlama noktası haline geldi.

İran'ın su yolunu kısa süreliğine yeniden açma kararı, ABD'nin İran limanlarındaki deniz ablukasını sürdürmesinin ardından hızla geri alındı ve ticari gemilere yönelik saldırılara yol açtı. Kesinti halihazırda tedarik zincirlerini zorluyor; Reuters tarafından alıntılanan Kpler verilerine göre, Asya'nın Nisan ayı deniz yoluyla ham petrol ithalatının çatışmadan önceki üç aylık ortalama olan günlük 26,76 milyon varilden 20,62 milyon varile düşeceği tahmin ediliyor.

Analistler, görüşmeler devam etse bile kapsamlı bir anlaşmanın pek olası olmadığı konusunda uyarıyor. Tufts Üniversitesi'nde yardımcı doçent olan Fahd Humayun'a göre, acil hedef ateşkesin uzatılması ve bu başlı başına "anlamlı bir sonuç" olacaktır. Ancak her iki tarafın da kamuoyuna yönelik tavırları ve askeri risk politikaları nedeniyle diplomasiye dönüş umudu pamuk ipliğine bağlı.

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.