Trump, ABD Donanması'na Hürmüz'ü Abluka Altına Alma Talimatı Verdi; Günlük 2 Milyon Varillik Petrol Akışı Tehdit Altında

Başkan Donald Trump, Pazar günü İran ile yapılan yüksek riskli ateşkes müzakerelerinin anlaşmasız sona ermesinin ardından, küresel enerji arzı için kritik bir arter olan Hürmüz Boğazı'nın ABD Donanması tarafından abluka altına alınması talimatını verdi. İran'ın boğazı fiilen kapatmasını takip eden bu hamle, zaten sıkışık olan küresel piyasadan günlük ek bir ila iki milyon varil petrolün çekilmesi tehdidini oluşturuyor.

Trump, sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, "Derhal geçerli olmak üzere, dünyanın en iyisi olan Amerika Birleşik Devletleri Donanması, Hürmüz Boğazı'na girmeye veya boğazdan çıkmaya çalışan her türlü gemiyi abluka altına alma sürecini başlatacaktır" dedi. "Yasadışı harç ödeyen hiç kimse açık denizlerde güvenli geçiş hakkına sahip olmayacaktır."

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), ablukanın Pazartesi günü TSİ 17:00'den (10 a.m. EDT) itibaren İran limanlarına giden ve bu limanlardan gelen tüm deniz trafiğini hedef alacağını, diğer destinasyonlara giden gemilerin geçişine ise izin verileceğini doğruladı. Bu duyuru, İslamabad'da 21 saat süren ve ABD'nin İran'ın nükleer programını tasfiye etmesi ve bölgesel vekillere verdiği desteği sona erdirmesi taleplerinin reddedildiği müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından geldi. Çatışma nedeniyle halihazırda yükselmiş olan petrol fiyatlarının, savaş öncesi küresel petrol ticaretinin %20'sinden sorumlu olan su yolunun çift taraflı abluka ile boğulmasıyla daha da tırmanması bekleniyor.

Gerilimin tırmanması, çatışmada kırılgan bir ateşkesten, ağır ekonomik sonuçları olabilecek doğrudan bir ABD yaptırım eylemine geçişi temsil eden dramatik bir dönüm noktasıdır. Boğazın uzun süreli kapatılması, petrol fiyatlarını 2026 yılına kadar yüksek seviyelerde tutabilir, küresel enflasyonu körükleyebilir ve büyük ekonomilerde devam eden yakıt rasyonelleştirme önlemlerini zorunlu kılabilir. Bir sonraki hamle, ticari gemi sahiplerinin ablukaya uyup uymayacağına ve İran ile Çin gibi kilit ticaret ortaklarının bu müdahale tehdidine nasıl tepki vereceğine bağlıdır.

Diplomatik Artçı Şoklar ve Piyasa Şoku

İran'a harç ödeyen tarafsız gemileri durdurma planı, ciddi diplomatik sürtünme riski taşıyor. Ticari bir gemiye karşı rıza dışı bordalama yapılması, geminin bayrak devletine karşı bir savaş ilanıdır ve bu devletler arasında Çin veya Hindistan gibi büyük güçler de bulunabilir. Doğrudan bir askeri çatışma düşük ihtimal olsa da, bu tür eylemler tarafsız ulusların egemenliğini ihlal edecek ve ağır diplomatik ve ekonomik sonuçlar doğuracaktır.

Kings College London'da güvenlik çalışmaları kıdemli öğretim görevlisi Andreas Krieg, "Trump'ın boğazı kapatmak için Donanmayı kullanma planı gerçekçi değil ve İran ile bazı konularda taviz vermek zorunda kalacak" dedi. "İstediğini elde etmek için askeri kaldıraç açısından alet çantasında kullanabileceği herhangi bir araç bulunmuyor."

Görüşmelerdeki tıkanıklık, bir ABD'li yetkilinin müzakere edilemez "kırmızı çizgiler" olarak adlandırdığı, İran'ın uranyum zenginleştirme tesislerinin tamamen ve doğrulanabilir şekilde tasfiye edilmesini de içeren talepler üzerinde yoğunlaştı. Müzakerelere liderlik eden İran Meclis Başkanı Muhammed Bagher Qalibaf, Tahran'a dönüşünde, "Siz savaşırsanız, biz de savaşırız" şeklinde karşılık verdi.

Durma Noktasındaki Su Yolu

Hürmüz Boğazı'ndan geçen trafik, savaş öncesi hacmi olan günde 100 geminin üzerindeki seviyeden halihazırda %90 oranında düşmüştü. Geçen haftaki kısa ve gergin ateşkes sırasında, çoğunlukla İran ve Çin ile bağlantılı olan sadece küçük bir miktar gemi geçiş yaptı. Denizcilik devi Maersk, ateşkesin "transit fırsatları yaratsa da henüz tam bir denizcilik güvencesi sağlamadığını" belirtti.

Yeni ABD ablukası, bu sınırlı akışı bile durdurmayı hedefliyor. Bu hamle, Cumartesi günü iki ABD Donanması muhribinin boğazdan geçmesinin ardından geldi; CENTCOM bu geçişi mayın temizleme operasyonlarının bir ön hazırlığı olarak tanımladı. İran devlet medyası ise kuvvetlerinin savaş gemilerini geri püskürttüğünü iddia etti. Çelişkili raporlar, İran kıyı savunması tarafından ağır şekilde tahkim edilmiş olan dar su yolundaki muazzam askeri riski vurguluyor.

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.