Trump yönetimi, ABD'nin İran ile olan savaşında destek vermeyen NATO müttefiklerini cezalandırmak amacıyla Avrupa'daki 84.000 askerini önemli ölçüde yeniden konuşlandırmayı düşünüyor ve bu durum 77 yıllık ittifak içindeki gerilimi tırmandırıyor.
Trump yönetimi, İran ile olan savaş sırasında destek eksikliği olarak gördüğü durum nedeniyle bazı NATO müttefiklerini cezalandıracak bir planı değerlendiriyor; bu hamle, ABD kuvvetlerinin geri çekilmesini ve daha destekleyici üye devletlere taşınmasını içerecek. 32 üyeli ittifaktan tam bir ABD çekilmesi anlamına gelmeyen bu teklif, gerilimlerde önemli bir tırmanışı temsil ediyor ve transatlantik güvenlik paktının geleceğine yeni bir belirsizlik aşılıyor.
Beyaz Saray basın sekreteri Karoline Leavitt Çarşamba günü, ittifaktan ayrılmanın masada olup olmadığı sorulduğunda, "Bu başkanın tartıştığı bir şey ve sanırım başkanın birkaç saat içinde Genel Sekreter Rutte ile tartışacağı bir konu," dedi. Leavitt, müttefikleri son altı haftadır "Amerikan halkına sırtlarını dönmekle" suçladı.
Kıdemli Beyaz Saray ve ulusal güvenlik yetkilileri arasında henüz başlangıç aşamasındaki tartışmalarda olan plan, Avrupa'da konuşlanmış yaklaşık 84.000 ABD askerinin bir kısmının kaydırılmasını içerebilir. Polonya, Romanya ve Yunanistan gibi destekleyici olarak görülen ülkeler, artan bir Amerikan varlığı görebilir. Buna karşılık yönetim, muhtemelen Almanya veya İspanya'daki en az bir ABD üssünü kapatmayı ve İran çatışması sırasında ABD askeri erişimine kısıtlamalar getiren İtalya ve Fransa gibi ülkelerden kuvvet çekmeyi düşünüyor.
Tartışmalar, Başkan Donald Trump’ın Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'ne yönelik hüsranının, ittifakın İran'a karşı aktif muharebe operasyonlarına katılmayı reddetmesine odaklanarak taşmasıyla gerçekleşiyor. Kırılgan bir iki haftalık ateşkes yürürlükte olsa da Trump, müttefikleri küresel enerji piyasaları için kritik bir kanal olan Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini sağlamaya yardımcı olmamakla defalarca eleştirdi. Kongre onayını gerektiren 2023 tarihli bir yasa, herhangi bir başkanlık girişimini tek taraflı olarak ittifaktan çıkma konusunda karmaşıklaştırıyor.
Anlaşmazlığın özünde, İran savaşına dair keskin bir şekilde farklılaşan görüşler yatıyor. Trump yönetimi, çatışmayı Şubat ayı sonlarında geniş bir müttefik desteği olmadan başlattı; Avrupalı yetkililer bu hamlenin koordineli bir tepkiyi karmaşıklaştırdığını söylüyor. Başkan Trump o zamandan beri Orta Doğu petrol akışını güvence altına almanın diğer ulusların birincil sorumluluğu olduğunu savunuyor ve geçen hafta "Boğaza gidin ve sadece alın," dedi.
Bu hayal kırıklığı, İtalya'nın Sicilya'daki bir hava üssünün kullanımına getirdiği geçici kısıtlama ve Fransa'nın güneyindeki bir üsten yapılan uçuşlara getirdiği şartlar gibi operasyonel engellerle daha da arttı. Bazı Avrupa hükümetleri Hürmüz Boğazı için çatışma sonrası bir güvenlik gücüne katılmaya istekli olduklarının sinyalini vermiş olsalar da aktif askeri katılıma kesin bir çizgi çektiler. Yanıt olarak Beyaz Saray, yararsız olarak gördüğü ortaklara baskı yapmak için askerlerin yeniden konuşlandırılmasını çeşitli seçeneklerden biri olarak değerlendiriyor.
ABD kuvvetlerinin potansiyel olarak yeniden karıştırılması, Başkan Trump’ın NATO ile olan çekişmeli ilişkisindeki son bölümü işaret ediyor. Uzun zamandır üye ülkelerin kendi savunmalarına yeterince katkıda bulunmadığından şikayet ediyor ve daha önce tam bir ABD çekilmesi fikrini gündeme getirmişti. Bu gerilimler, bu yılın başlarında ABD'nin bir NATO müttefiki olan Danimarka'nın özerk bölgesi Grönland'ı satın alabileceği yönündeki önerisiyle daha da körüklendi.
Gelişmeler, kıdemli yasa yapıcıların uyarılarına yol açtı. Kentucky Cumhuriyetçisi Senatör Mitch McConnell, Trump'ı NATO’nun karşılıklı savunma maddesinin tarihte sadece bir kez—11 Eylül terör saldırılarından sonra Amerika Birleşik Devletleri'ni desteklemek için—işletildiğini hatırlamaya çağıran bir bildiri yayınladı. McConnell, "Bizi tehdit eden düşmanları caydırmak yerine çıkarlarımızı paylaşan müttefiklerle kin gütmeye daha fazla zaman harcamak çıkarımıza değildir," dedi. Beyaz Saray görüşmelerinden önce Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile bir araya gelen NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, şimdi ittifakın Orta Doğu güvenliğindeki rolü üzerindeki derin bölünmeleri onarma zorluğuyla karşı karşıya.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.
