ABD'nin İran Limanlarını Ablukaya Alması Piyasaları Sarstı, Petrol 104 Doların Üzerine Çıktı

ABD'nin Pazartesi gününden itibaren İran limanlarına deniz ablukası uygulayacağını açıklamasının ardından ham petrol fiyatları %8'den fazla fırladı. Barış görüşmelerinin çökmesinin ardından gelen bu dramatik tırmanış, küresel enerji arzı için hayati bir arteri tıkama tehdidi taşıyor.

Yatırım danışmanlığı firması Evercore ISI'nın uluslararası siyasi işler ve kamu politikası strateji başkanı Sarah Bianchi, "Bu gelişmeler, ABD ve İran'ın uzun süreli bir gerilim dönemine girdiğinin altını çiziyor," dedi.

Piyasa tepkisi hızlı ve şiddetli oldu. Batı Teksas tipi (WTI) ham petrol vadeli işlemleri %8 artışla varil başına 104,40 dolara yükselirken, uluslararası gösterge Brent petrol %7'den fazla artarak 102,51 dolara çıktı. Hisse senedi piyasalarında, yatırımcıların güvenli limanlara kaçmasıyla S&P 500 vadeli işlemleri %1 düştü ve Dow vadeli işlemleri 500 puandan fazla geriledi.

Savaş öncesinde dünya petrol tüketiminin yaklaşık %20'sinin Hürmüz Boğazı'ndan geçtiği düşünüldüğünde, abluka önemli miktarda arzı anında riske atıyor. Bu hamle, ABD'nin İran'dan nükleer silah geliştirmeyeceğine dair "kesin bir taahhüt" istediği Pakistan'daki müzakerelerin başarısızlığının ardından geldi. Başkan Yardımcısı JD Vance, bu taahhüdün yerine getirilmediğini söyledi. Ablukanın Doğu Saati ile sabah 10:00'da başlaması beklendiği için önümüzdeki 24 saat kritik olacak.

Abluka Başarısız Barış Görüşmelerini Takip Ediyor

Başkan Donald Trump'tan gelen abluka duyurusu, Pakistan'da ABD ve İran heyetleri arasında yapılan müzakerelerin bir sonuç vermemesinin ardından yapıldı. ABD heyetine başkanlık eden Başkan Yardımcısı JD Vance, gazetecilere verdiği demeçte, İran'ın nükleer silah arayışında olmayacağına dair "kesin bir taahhüt" vermemesi nedeniyle görüşmelerin başarısız olduğunu söyledi.

Trump bir sosyal medya paylaşımında, ABD Donanması'nın "Hürmüz Boğazı'na girmeye veya boğazdan çıkmaya çalışan her türlü gemiyi ABLUKAYA ALMA sürecini başlatacağını" belirtti. Ayrıca, uluslararası sularda İran'a geçiş ücreti ödeyen her türlü geminin durdurulması emrini verdi.

Ancak, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) daha sonra operasyonun kapsamına açıklık getirdi. CENTCOM yaptığı açıklamada, ablukanın yalnızca Pazartesi günü TSİ 10:00'dan itibaren "İran limanlarına giren ve çıkan deniz trafiğini" etkileyeceğini ve ABD kuvvetlerinin "İran dışındaki limanlara giden ve bu limanlardan gelen Hürmüz Boğazı'ndan transit geçen gemilerin seyrüsefer serbestisini engellemeyeceğini" söyledi.

İran'dan "Sert Yanıt" Yemini

Tahran kendi tehditleriyle karşılık verdi. İran'ın yarı resmi haber ajanslarına göre, İran İslam Devrimi Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, Boğaz'a yaklaşan herhangi bir askeri gemiye "güçlü ve sert bir yanıtla" karşılık verileceği konusunda uyardı. Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, su yolu üzerinde "tam kontrole" sahip olduklarında ısrar etti.

İran meclis başkanı Muhammed Bakır Galibaf, X üzerinden yaptığı açıklamada, ABD'nin "bu müzakere turunda İran heyetinin güvenini kazanamadığını" söyledi ve Amerikalıları uyardı: "Mevcut pompa rakamlarının tadını çıkarın... Yakında 4-5 dolarlık benzini özleyeceksiniz."

Bölgede gerilimin bu kadar yükseldiği son sefer olan 2019-2021 Basra Körfezi krizi sırasında, Brent petrol fiyatları birkaç gün içinde %20'den fazla artmış, bu da piyasanın boğazdaki kesintilere karşı duyarlılığını vurgulamıştı.

Piyasalar Etkiye Hazırlanıyor

Analistler, yenilenen çatışmanın piyasalara önemli bir dalgalanma enjekte etmesini bekliyor. Petroldeki artışın, AAA'ya göre savaşın başlangıcından bu yana galon başına 1,20 dolardan fazla artmış olan benzin fiyatlarına daha da yansıması bekleniyor.

GasBuddy analisti Patrick De Haan, X'te "Benzin fiyatlarının tırmanmaya devam etmesi muhtemel," diye yazdı.

Yatırım bankası Brown Brothers Harriman'ın piyasa stratejisi başkan yardımcısı Elias Haddad, ablukanın "bu hafta riskten kaçınma duygusunu yeniden ateşleyeceğini" söyledi ancak bunun "kalıcı bir ablukadan ziyade Hürmüz Boğazı erişiminin pazarlık şartlarını sıfırlamak için bir müzakere hamlesi gibi göründüğünü" belirtti.

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.