Orta Doğu'da aniden ilan edilen ateşkes, petrol fiyatlarını varil başına 100 doların altına düşürürken küresel hisse senetlerinde güçlü bir rahatlama rallisi başlattı; ancak analistler ateşkesin kalıcılığı konusunda temkinli olmaya devam ediyor.
ABD, İsrail ve İran'ın iki haftalık bir ateşkes üzerinde anlaşmaya varmasının ardından çarşamba günü küresel petrol fiyatları çakıldı ve borsalar yükseldi; bu durum piyasaları küresel enerji arzı için kritik bir arteri tıkayan daha geniş bir çatışmanın eşiğinden geri çekti.
Bu dramatik geri dönüş, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a Hürmüz Boğazı'nı yeniden açması için verdiği mühletten sadece birkaç saat önce geldi. Haber, anında bir risk iştahı rallisini tetikledi; Batı Teksas tipi ham petrol (WTI) vadeli işlemleri, günün erken saatlerinde 114 doları test ettikten sonra yaklaşık %15 düşerek varil başına 96 dolar civarında işlem gördü.
eToro analisti Josh Gilbert Bloomberg'e yaptığı açıklamada, "Bu, iyi habere aç kalmış bir piyasaydı. Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılma ihtimali piyasalarca fiyatlanırken, ham petrolde %16'lık bir geri çekilme ile 100 doların altına anlık bir satış gördük. Bu durum, ham petrole ne kadar jeopolitik riskin dahil edildiğini gösteriyor" dedi.
Tepki tüm varlık sınıflarına yayıldı. Uluslararası gösterge Brent petrolü %13 düşüşle varil başına 95,36 dolara geriledi. Hisse senedi piyasalarında S&P 500 vadeli işlemleri %2,5'in üzerinde yükselirken, Japonya'nın Nikkei 225 endeksi yaklaşık %5 sıçradı. Çatışma sırasında güvenli liman olan ABD doları, bir sepet para birimi karşısında genel olarak değer kaybetti ve dolar endeksi (=USD) 98,956 ile bir ayın en düşük seviyelerine yakın seyretti. Ancak altın fiyatları ons başına 4.812 dolara %2'den fazla yükselerek bazı yatırımcıların kalıcı belirsizliğe karşı korunma arayışında olduğunu gösterdi.
Çatışmanın merkezinde, dünya petrolünün yaklaşık %20'sini ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) beşte birini taşıyan stratejik bir su yolu olan Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından fiilen kapatılması yer alıyordu. Altı hafta süren aksama, petrol fiyatlarını varil başına 70 doların üzerine çıkardı ve küresel bir enflasyon şoku korkusunu körükleyerek hükümetleri ve şirketleri çılgınca korunma (hedging) işlemlerine yöneltti. Pakistan'ın aracılık ettiği ateşkes acil tehdidi durdurdu ancak kalıcı bir barışa giden yol hâlâ engellerle dolu.
Piyasadaki coşkuya rağmen analistler, ateşkesin geçici olduğu ve başarısının garanti olmaktan uzak olduğu konusunda uyarıyor. Trump'ın bir sosyal medya paylaşımına göre anlaşma, İran'ın boğazın "TAM, DERHAL ve GÜVENLİ AÇILIŞINI" sağlamasına bağlı. Yanıt olarak İran dışişleri bakanı, "İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon yoluyla" iki hafta boyunca güvenli geçişin mümkün olacağını belirtti.
Westpac finansal piyasalar stratejisi müdürü Martin Whetton, "Bu, insanların yeni riskler alacağı anlamına mı geliyor? Hayır, gelmiyor. Bunun gerçekten kalıcı bir barış olması gerekir" dedi.
Kritik test, cuma günü İslamabad'da devam etmesi planlanan müzakerelerin daha kalıcı bir çözüm üretip üretemeyeceği olacak. Bölgede tansiyonun bu derece yükseldiği son seferde, petrol piyasaları aylarca süren bir risk primi görmüştü. Fiziki tüccarlar, Körfez'den gelen kargolara taahhütte bulunmadan önce gerilimin düştüğüne dair daha somut işaretler bekliyor gibi görünüyor.
Ateşkes sağlansa bile, son çatışma küresel ekonomi üzerinde iz bıraktı. Sadece mart ayında petrol fiyatları %51 arttı; bu, vadeli işlem ticaretinin başladığı 1983'ten bu yana görülen en büyük ikinci aylık artış oldu. Bu yükseliş, ABD benzin fiyatlarını galon başına 4 doların üzerine çıkardı ve uçak biletinden gıdaya kadar her şeyin maliyetini artırdı.
Ani enerji şoku, küresel faiz oranı görünümünü belirsizliğe sürükledi. Ateşkes, yatırımcıların Federal Rezerv'den faiz indirimi beklentilerini yeniden fiyatlamasına olanak tanıdı ve gösterge 10 yıllık ABD Hazine tahvili getirisi 9,5 baz puan düşerek %4,247'ye geriledi.
Ancak savaş öncesi koşullara tam dönüş konusundaki şüpheler devam ediyor. Saxo baş yatırım stratejisti Charu Chanana, "Asıl endişe, gerilimin azalmasına rağmen bazı hasarların kalıcı olabilmesidir. Faiz hikayesi muhtemelen 'savaşın tırmanması nedeniyle daha uzun süre yüksek' seviyesinden, 'indirimler hala gelebilir ancak eskisi kadar temiz veya hızlı olmayabilir' noktasına kayabilir" dedi. Commonwealth Bank of Australia analistleri, çatışmanın temel nedenlerinin çözülmediği görüşünü koruyarak dolar kayıplarının kısa ömürlü olabileceğini öne sürdü.
Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.
