İran'ın Hürmüz'de Askeri Müdahale Tehdidiyle Petrol %2 Yükseldi

İranlı üst düzey bir milletvekilinin ABD'nin herhangi bir deniz ablukasına karşı askeri misilleme tehdidi, küresel piyasalarda yeni şok dalgaları yarattı, kırılgan bir ateşkesi bozdu ve Hürmüz Boğazı'nda devam eden açmazın devasa ekonomik risklerini vurguladı. İran'ın Fars Haber Ajansı tarafından bildirilen bu beyan, tüccarların dünyanın en kritik petrol geçiş noktasında topyekün bir çatışma riskini fiyatlamasıyla Brent petrol fiyatlarını %2,3 artırarak varil başına 102,40 dolara çıkardı.

ISNA haber ajansına göre, Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Esmaeil Baqaei, "Dün gece gerçekleştirilen eylem hem uluslararası hukukun açık bir ihlali hem de ateşkesin bozulmasıdır" dedi. Baqaei, İran ordusunun düşmana "büyük bir tokat" attığını ekledi; bu, ABD'nin açıklamalarıyla doğrudan çelişiyor.

Sözlü savaş, ABD Merkez Komutanlığı'nın güçlerinin üç Amerikan muhribini hedef alan füzeleri, dronları ve küçük tekneleri durdurduğunu bildirdiği boğazdaki doğrudan askeri çatışmanın ardından geldi. ABD gemilerinde hasar olmadığını ve saldıran araçlar ile kara üslerini imha ettiğini iddia ederken, İran, çatışmanın ABD gemilerinin bir İran sivil tankerini hedef almasıyla başladığını savundu. Gerilimin tırmanmasıyla ABD ham petrolü %2,1 değer kazanarak 96,80 dolara yükselirken, Birleşik Arap Emirlikleri hava savunma sistemlerinin ülke genelindeki füze ve dron tehditlerine karşı aktif olarak devreye girdiğini doğruladı.

Bu açmaz, 13 milyar dolardan fazla değere sahip İran petrolünü çatışmanın merkezine yerleştiriyor. ABD Merkez Komutanlığı, güçlerinin 70'ten fazla tankerin İran limanlarından ayrılmasını veya buralara girmesini engellediğini belirtti; yakın tarihli bir CIA analizi, İran'ın ciddi ekonomik zorluklarla karşılaşmadan önce bu ablukaya en az üç ila dört ay dayanabileceğini öne sürüyor. Bu değerlendirme, ablukanın hızlı bir çözüm aracı olarak etkinliği hakkında soru işaretleri uyandırıyor.

Boğaz Kontrolü ve Piyasa Tedirginliği

Tahran, su yolu üzerindeki kontrolünü resmileştirmek için ticari gemilerin transit izni almasını gerektiren yeni bir "Basra Körfezi Boğaz İdaresi" (PGSA) kurarak harekete geçti. Bu hamle, seyrüsefer serbestisi ilkesine meydan okuyan bir oldu bitti yaratma girişimi olarak görülüyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, "İran artık uluslararası bir su yoluna sahip olduklarını, burayı kontrol etme hakları olduğunu iddia ediyor... Bu, normalleştirmeye çalıştıkları kabul edilemez bir durumdur" dedi.

Piyasa etkisi sadece petrol fiyatlarıyla sınırlı değil. BAE merkezli Gulf Marine Services (GMS), bölgeden dört gemiyi tahliye etmek zorunda kalmasının ardından ilk çeyrek karlarında %24'lük bir düşüş bildirdi ve çatışmanın dayattığı doğrudan operasyonel maliyetleri vurguladı. Hürmüz Boğazı'nda Çin bayraklı bir tankerin saldırıya uğramasının ardından Çin'in güçlü endişelerini dile getirmesiyle gerilim küresel bir boyuta ulaştı.

Diplomatik Cephede Tansiyon Yüksek

Askeri gerilime rağmen, her iki taraf da diplomasi için dar bir pencereyi açık bıraktı. ABD Başkanı Donald Trump, bir sosyal medya paylaşımında İranlı liderleri "çılgınlar" olarak nitelendirirken, aynı zamanda ateşkesin hala sürdüğünde ısrar etti ve ABD'nin barış önerisine bir yanıt beklediğini belirtti. Trump, potansiyel bir anlaşma için "Her an olabilir," dedikten sonra "olmaya da bilir" diye ekledi.

Uluslararası toplum tetikte bekliyor. Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, çatışmanın Başkan Trump'ı kastederek "onun düşündüğünden daha fazla hasara" yol açabileceği konusunda uyardı. Bu arada Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, İslamabad'ın ateşkesi uzatmak için her iki tarafla da "sürekli temas" halinde olduğunu belirterek yakında bir anlaşmaya varılması yönündeki umudunu dile getirdi. Boğazdaki nakliye hattını fiilen kapatan son büyük gerilim, tüm tarafların görünüşte tekrarlamaktan kaçınmaya çalıştığı küresel bir enerji krizini tetiklemişti.

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.