İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaya yönelik şartlı teklifinin ABD tarafından reddedilmesinin ardından petrol fiyatları varil başına 108 doları geçti ve dünya günlük ham petrol arzının yaklaşık %20'sini üç haftadır piyasadan uzak tutan çıkmaz uzadı.
Brent petrol vadeli işlemleri, 7 Nisan'daki ateşkesinden bu yana en yüksek seviyesine fırlayarak 106,13 dolarda dengelenmeden önce kısa süreliğine varil başına 108 doları test etti. Yatırımcılar, İran'ın ABD'nin deniz ablukasını kaldırması karşılığında kritik Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma teklifini ciddiye almadı.
XTB Araştırma Direktörü Kathleen Brooks, "Boğazdaki ablukanın üçüncü haftasına girmesiyle birlikte, petrol fiyatlarının daha uzun süre yüksek kalacağına dair beklentiler artıyor" dedi. "Goldman Sachs, üretimdeki aksaklıkların önümüzdeki aylarda da devam etmesi nedeniyle 4. çeyrek petrol fiyat hedefini 80 dolardan 90 dolara yükseltti."
Tahran'dan gelen ve özellikle nükleer programına ilişkin müzakereleri erteleyen teklif, Washington tarafından hızla reddedildi. Başkan Trump, ABD elçilerinin barış görüşmeleri için Pakistan'a yapmayı planladığı geziyi iptal ederek, her türlü müzakerenin telefon üzerinden yapılabileceğini belirtti. West Texas Intermediate (WTI) ham petrolü de buna paralel olarak %2 artışla varil başına 96,50 dolardan işlem gördü.
Bu çıkmaz, küresel pazardan günde yaklaşık 20 milyon varili (dünya normal arzının beşte biri) çeken bir krizi uzatıyor. Bu kesinti, Goldman Sachs'ı petrol fiyat tahminlerini yukarı yönlü revize etmeye itti ve uzun süreli duruşlardan zarar görebilecek düşük basınçlı kuyulara dayanan İran enerji altyapısına kalıcı hasar verme tehdidi oluşturuyor.
Bölgesel yetkililere dayandırılan ABC News haberine göre İran'ın teklifi, Hürmüz Boğazı üzerindeki hakimiyetine son vermeyi öneriyor ancak ABD'nin İran limanları ve gemileri üzerindeki ablukasını kaldırmasını şart koşuyordu. Teklif, esasen İran'ın nükleer hedefleri üzerindeki görüşmeleri ertelemeyi amaçlıyordu; bu, İran'ın nükleer silah edinmesini engellemenin her türlü anlaşma için temel şart olduğunu defalarca belirten Trump yönetimi için kabul edilemez bir durumdu.
Piyasanın tepkisi, yatırımcılar arasında çözümün yakın olduğuna dair derin bir şüphe olduğunu vurguluyor. Chevron Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO'su Mike Wirth, "Face the Nation" programına yaptığı açıklamada, "Küresel enerji sistemi inanılmaz miktarda esneklik kaybetti" diyerek, boğaz bugün açılsa bile sistemin normalleşmesi ve stokların yenilenmesi için önemli bir süre gerekeceğini vurguladı. Wirth, "Sistemden enerjinin %20'sini çekip alamazsınız" dedi.
Diplomatik yansımalar gecikmedi. Başkan Trump, damadı Jared Kushner ve özel temsilci Steve Witkoff'un Pakistan aracılığıyla yapılması planlanan İslamabad görüşmeleri için planlanan gezisinin iptal edildiğini duyurdu. Başkan Fox News'a verdiği demeçte, "Konuşmak istiyorlarsa bize gelebilirler veya bizi arayabilirler" dedi.
Bu sırada İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmek üzere Rusya'ya giderek Pakistan görüşmelerinin başarısızlığından ABD'yi sorumlu tuttu. Bu hamle, ABD ile çatışmanın sekizinci haftasına girmesiyle Tahran'ın diğer küresel güçlerden destek aradığına işaret ediyor. Katar Başbakanı'nın Araghchi ile yaptığı görüşmede belirttiği gibi, boğazın kapalı kalması sadece enerji fiyatlarını değil, küresel gıda arzını ve güvenliğini de etkiliyor.
Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.
