Önemli Çıkarımlar
Paris merkezli Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi'ne (ESMA), bloğun en büyük kripto firmaları üzerinde doğrudan denetim yetkisi verilmesine yönelik bir Avrupa Komisyonu teklifi, Malta'nın muhalefetiyle karşı karşıya kalıyor ve bu durum AB düzenlemelerinin geleceği üzerine kilit bir mücadeleyi başlatıyor. Plan; Fransa, Avusturya ve İtalya olmak üzere en az üç üye devlet tarafından destekleniyor.
Malta Finansal Hizmetler Otoritesi (MFSA) bir sözcüsü Cointelegraph'a verdiği demeçte, merkezi denetim gibi "yapısal değişikliklerin getirilmesinin erken" olduğuna inandıklarını söyledi. Kripto Varlık Piyasaları Düzenlemesi'nin (MiCA) ancak yakın zamanda tam olarak uygulanabilir hale geldiğini ve "piyasa ve piyasa oyuncuları üzerindeki etkisinin hala değerlendirilmekte olduğunu" savundular.
Merkezileşme hamlesi, Fransa, Avusturya ve İtalya'nın piyasa otoritelerinin Eylül 2025'te yayınladığı ve "daha güçlü bir Avrupa çerçevesi" çağrısında bulunan ortak raporunun ardından geldi. Yetkililer, düzenleyici alışverişini (regulatory shopping) dizginlemek ve ulusal düzenleyicilerin firmaları yetkilendirme biçimindeki "büyük farklılıkları" gidermek için merkezi gözetimin gerekli olduğunu savunuyorlar. Tartışma, ESMA'nın bir Malta CASP yetkilendirmesi (OKX olduğu bildiriliyor) üzerine yaptığı ve sürecin "daha kapsamlı olması gerektiğini" belirten hakemli incelemesiyle daha da alevlendi.
Tehlikede olan, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının (CASP) bir üye devlette yetki almasına ve bu hizmetleri 27 AB ülkesinin tamamına pasaportlamasına (taşımasına) izin veren MiCA'nın temel dengesidir. Bu ihtilafın sonucu, düzenleme gücünün AB düzeyinde mi konsolide edileceğini yoksa ulusal otoritelerde mi kalacağını belirleyecek; bu karar, Avrupa'nın dijital varlık piyasasındaki rekabet gücü için önemli sonuçlar doğuracaktır.
Bu hamlenin destekçileri, büyük sınır ötesi kripto şirketleri için tek bir denetçinin "daha verimli ve uyumlu bir denetim" sağlayacağını savunuyor. Bir ESMA sözcüsü Cointelegraph'a yaptığı açıklamada, bunun yatırımcı korumasını güçlendireceğini ve firmaların en uygun kuralların olduğu yargı bölgelerini aradığı "forum alışverişi" (forum shopping) riskini azaltacağını belirtti. Fransa, Avusturya ve İtalya'nın ortak raporu da bu endişeleri yineleyerek, farklı ulusal uygulamaların Avrupa dijital varlık piyasasının bütünlüğünü sarsabileceği uyarısında bulundu.
ESMA, Malta CASP'ın hızlandırılmış incelemesi de dahil olmak üzere ulusal otoritelerin hakemli incelemelerini halihazırda koordine ediyor. İnceleme, Malta'nın denetim kurulumu konusundaki beklentileri karşıladığı sonucuna varsa da, belirli yetkilendirmenin daha titiz olabileceği bulgusu merkezileşmenin neden gerekli olduğuna dair kanıt olarak kullanılıyor.
Malta, tutumunun ulusal avantajını korumakla ilgili değil, "düzenleme zamanlaması ve etkinliği" ile ilgili olduğunu savunuyor. Malta merkezli hukuk firması GTG'den Ian Gauci (Malta'nın orijinal kripto çerçevesinin mimarlarından biri), tartışmanın denetim yapısının kendisi hakkında olması gerektiğini savundu. Kapsamlı bir merkezileşme yerine, yetkinin açıkça tanımlanmış riskleri olan gerçek anlamda sistemik sınır ötesi firmalara odaklanması gerektiğini öne sürdü.
ESMA incelemesine konu olduğu yaygın olarak bildirilen borsa OKX, bir düzenleyiciyi ele geçirmek için Malta'yı seçtiği fikrini reddediyor. Firmanın Avrupa CEO'su Erald Ghoos, MiCA yetkilendirmesinin "hızlandırılmış bir süreç değil", 2021'den bu yana yüksek standartlı bir rejim altında yürütülen çok yıllı bir ilişkinin sonucu olduğunu belirtti.
Gauci'nin temel endişesi yapısal parçalanmadır. Tek bir büyük firmanın denetiminin; piyasa davranışı için ESMA, yerel sorunlar için ulusal otoriteler, yeni Kara Para Aklamayı Önleme Kurumu (AMLA) ve Dijital Operasyonel Dayanıklılık Yasası (DORA) kapsamındaki ayrı BT riskleri arasında bölünmesinin, bir kriz anında hesap verebilirliği paramparça edebileceği konusunda uyardı. "Denetimi bir kez bu şekilde böldüğünüzde, o birlik ortadan kalkar," dedi.
Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.
