İran'da Tansiyon Yükseliyor: 14 Milyon Gönüllü Savunma İçin Kaydoldu

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'ın 14 milyondan fazla İranlının ülkeyi savunmak için gönüllü olduğuna dair açıklaması, Orta Doğu'da daha geniş bir çatışma korkusunu körüklüyor; bu durum ham petrol fiyatlarını keskin bir şekilde yükseltirken yatırımcıları güvenli liman varlıklarına yönlendiriyor. 7 Nisan'da sosyal medya üzerinden yapılan ve cumhurbaşkanının kendisinin de gönüllüler arasında yer aldığı duyuru, bölgedeki jeopolitik gerilimlerde önemli bir retorik tırmanışı temsil ediyor.

Dış Politika Araştırma Enstitüsü kıdemli araştırmacısı Michael Stephens, "Bu, ulusal birliğin önleyici bir sinyali ve herhangi bir yabancı askeri harekata karşı bir uyarıdır" dedi. "Piyasalar için bu, doğrudan petrol üzerinde daha yüksek bir risk primi ve bölgeye maruz kalan varlıklardan genel bir kaçış anlamına geliyor."

Piyasa tepkisi ani oldu. Küresel petrol göstergesi olan Brent petrol, %3'ten fazla artışla altı ayın en yüksek seviyesi olan varil başına 92 doların üzerinde işlem gördü. Geleneksel bir güvenli liman olan altın %1,5 artarak ons başına 2.380 dolara yükselirken, yatırımcıların riskten kaçınmasıyla ABD endeks vadeli işlemleri düşük bir açılışa işaret etti. Sermaye güvenli liman arayışına girdikçe ABD Dolar Endeksi (DXY) de güçlendi.

Piyasadaki endişenin temelinde, askeri bir çatışmanın kritik bir deniz geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışını bozma potansiyeli yatıyor. Boğazı tehdit eden herhangi bir tırmanma, küresel piyasadan önemli miktarda ham petrolün çekilmesine neden olabilir, potansiyel olarak fiyatları varil başına 100 doların üzerine çıkarabilir ve küresel enflasyonist baskıları artırabilir.

Arz Korkusuyla Petrol ve Altın Sıçradı

Duyuru, jeopolitik istikrarsızlığa duyarlı varlıklar için bir katalizör görevi gördü. Batı Teksas Tipi (WTI) ham petrolü de %3,2 artışla varil başına 88 dolar civarında kapandı. Bu hareket, İran'ı içeren herhangi bir çatışmanın Basra Körfezi genelindeki petrol üretimi ve ihracat altyapısını doğrudan tehdit edebileceği korkusunu yansıtıyor.

Bölgesel gerilimlerin benzer bir sıçramaya yol açtığı son sefer 2019'da Suudi Arabistan petrol tesislerine düzenlenen saldırıların ardından Brent'in bir günde %15'e yakın artmasıyla gerçekleşmişti. Mevcut durum fiziksel olmaktan ziyade retorik olsa da, gönüllü kayıtlarının ölçeği piyasaları daha fazla gelişme için yüksek alarma geçirdi.

Odak Noktasındaki Hürmüz Boğazı

Neden önemli: İran ile Umman arasındaki dar bir su yolu olan Hürmüz Boğazı, dünyanın en önemli petrol geçiş noktasıdır. Günde yaklaşık 21 milyon varil petrol, yani küresel sıvı petrol tüketiminin yaklaşık %21'i bu boğazdan geçmektedir. Bölgeden ham petrol ihraç etmek için sınırlı alternatif rotalar vardır, bu da ne kadar kısa sürerse sürsün herhangi bir kapanmanın küresel enerji arzı ve fiyatları üzerinde büyük bir etkiye sahip olacağı anlamına gelir.

Bu savunmasızlık İran'a önemli bir koz veriyor ve yaklaşan bir çatışma belirtisini küresel ekonomi için büyük bir endişe kaynağı haline getiriyor. Arz kesintisi potansiyeli sadece enerji fiyatlarını etkilemekle kalmıyor, aynı zamanda dünya çapında enflasyon, ekonomik büyüme ve kurumsal kazançlar üzerinde zincirleme etkilere sahip oluyor.

Sırada Ne Var?

Piyasalar şimdi ABD ve bölgesel müttefiklerinden gelecek herhangi bir misilleme retoriğini veya askeri tavrı yakından izleyecek. Temel değişkenler arasında Basra Körfezi'ndeki donanma hareketleri, İran'ın nükleer zenginleştirme faaliyetlerindeki değişiklikler ve Washington ile Avrupa başkentlerinden gelen diplomatik üslup yer alıyor. Önümüzdeki 48 saat, bunun sınırlı bir sinyal verme olayı mı yoksa daha ciddi bir çatışmanın öncüsü mü olduğunu belirlemek açısından kritik öneme sahip.

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.