26 gemi ABD ablukasını deldi, İran ile gerilim tırmanıyor

Hürmüz Boğazı üzerindeki gerginlik, İran'ın en az 26 geminin ABD ablukasını deldiğini açıklamasıyla tırmandı. Bu durum karşılıklı ateş açılmasına neden olurken, kırılgan ateşkesin sona ermesine az bir süre kala Brent petrol vadeli işlemlerini %7 artırdı.

İran devlet medyasının aktardığına göre, ABD'nin ablukayı delmeye çalışan İran bayraklı bir kargo gemisine el koyduğunu açıklamasının ardından askeri bir sözcü, "İran İslam Cumhuriyeti silahlı kuvvetlerinin, ABD ordusunun bu silahlı korsanlığına yakında yanıt vereceği ve misilleme yapacağı konusunda uyarıyoruz" dedi.

İngiliz denizcilik dergisi Lloyd's List'in raporuna göre, ihlal en az 11 petrol tankerini içeriyor. Dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazdaki yenilenen gerilim, Brent petrolün erken işlemlerde varil başına 96.85 dolara yükselmesine neden oldu. Bu hareket, İran'ın su yolunu geçici olarak yeniden açtığını duyurmasının ardından Cuma günü yaşanan kısa süreli fiyat düşüşünü tersine çevirdi.

Çarşamba günü sona erecek olan kırılgan ateşkesle birlikte, tırmanan çatışma barış görüşmelerini rayından çıkarma ve sekizinci haftasına giren küresel enerji krizini uzatma tehdidi taşıyor. ABD ablukası İran'ın zaten zayıflamış olan ekonomisini boğmayı amaçlarken, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü, ABD baskısına karşı en güçlü ekonomik silahını temsil ediyor.

Ateşkes ve Müzakereler Sarsıntıda

Kısasa kısas şeklindeki tırmanış, ateşkesin ve daha fazla müzakerenin uygulanabilirliği konusunda ciddi şüpheler uyandırıyor. Cuma günü İran, İsrail ile İran destekli Lübnan'daki Hizbullah militan grubu arasındaki 10 günlük ateşkesin ardından boğazı ticari gemilere yeniden açtığını duyurmuştu. Ancak Başkan Donald Trump, Tahran Washington ile bir anlaşmaya varana kadar ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasının "tam güçle yürürlükte kalacağını" söyledi.

Buna karşılık, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi ablukayı ateşkesin ihlali olarak nitelendirdi. İran'ın fiili en üst karar alma organı haline gelen konsey, boğazın "herhangi bir koşullu ve sınırlı yeniden açılmasını" engelleyeceğini belirtti.

Pakistanlı arabulucular başka bir doğrudan müzakere turu ayarlamak için çalışıyorlar, ancak İranlı yetkililer daha fazla yüz yüze görüşme için hazır olmadıklarını söylediler. Tahran, Washington'ın İran'ın 970 librelik zenginleştirilmiş uranyum stokunu teslim etmesi yönündeki "kabul edilemez" talebi de dahil olmak üzere "maksimalist tutumunu" gerekçe gösterdi.

Daha Geniş Bölgesel Çatışma

28 Şubat'ta başlayan çatışmanın geniş kapsamlı etkileri oldu. Savaşta İran'da en az 3,000, Lübnan'da 2,290'dan fazla, İsrail'de 23 ve Körfez Arap ülkelerinde bir düzineden fazla kişi hayatını kaybetti; ayrıca 13 ABD askeri de öldü.

Gerilim sadece denizle sınırlı değil. Lübnan'da Cumartesi günü BM barış güçlerine düzenlenen saldırıda bir Fransız askeri öldü, üç asker yaralandı; Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron bu saldırının Hizbullah tarafından gerçekleştirildiğini ima etti. İsrail ile Hizbullah arasındaki ateşkes, İran ile daha geniş bir anlaşmaya doğru atılmış kilit bir adım olarak görülüyordu.

Beyrut'ta yerinden edilmiş aileler, yetkililerin uyarılarına rağmen Güney Lübnan'a geri dönmeye başladılar; bu durum, ateşkes süresi yaklaşırken bölgesel istikrarsızlığın insani bedelini vurguluyor.

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.