Tahran'ın, üst düzey bir Amerikan heyetinin barış görüşmeleri için Pakistan'a gittiği sırada iki büyük ön şart sunmasının ardından kırılgan olan ABD-İran ateşkesi önemli bir baskı altında. Yeni talepler, küresel enerji piyasalarını sarsan altı haftalık çatışmayı sona erdirmeyi amaçlayan müzakereleri rayından çıkarma tehdidi taşıyor.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf Cuma günü X üzerinden yaptığı açıklamada, "Taraflar arasında karşılıklı olarak mutabık kalınan iki tedbir henüz uygulanmadı: Lübnan'da ateşkes sağlanması ve müzakerelerin başlamasından önce İran'ın bloke edilen varlıklarının serbest bırakılması. Bu iki husus müzakereler başlamadan önce yerine getirilmelidir," dedi.
Ültimatom, yüksek riskli diplomasiye yeni bir belirsizlik getiriyor. İlk şart, Reuters haber ajansının "on milyarlarca dolar" olarak belirttiği, uluslararası yaptırımlar nedeniyle şu anda erişilemeyen petrol ve gaz ihracatından elde edilen İran varlıklarının dondurulmasının kaldırılmasını içeriyor. İkinci talep ise, ABD ve İsrail'in mevcut ateşkesin bir parçası olarak görmediği bir cephe olan Lübnan'daki İsrail hava saldırılarının durdurulması. İsrail, operasyonların teröristleri hedef aldığını belirterek İran destekli bir milis gücü olan Hizbullah'ı vurmaya devam ediyor.
Çıkmaz, Cumartesi günü İslamabad'da yapılması planlanan müzakereleri tehlikeye atıyor ve çatışmalara derhal geri dönme riskini artırıyor. 8 Nisan'da başlayan mevcut iki haftalık ateşkes, dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20'sinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmadığı gerekçesiyle Başkan Donald Trump tarafından zaten eleştirilmişti. İran trafiği kısıtlamaya devam ederek enerji fiyatlarını yüksek tutuyor ve Batı üzerinde ekonomik baskı uyguluyor. Görüşmelerin tamamen çökmesi, petrol fiyatlarında önemli bir artışa ve küresel piyasalarda daha geniş bir riskten kaçış dalgasına yol açabilir.
Başkan Yardımcısı JD Vance liderliğindeki ABD heyeti, Galibaf'ın açıklaması yayınlandığında zaten havadaydı. Hareket etmeden önce Vance gazetecilere "olumlu" bir sonuç beklediğini söylemiş ancak ABD'nin oyuna getirilmeyeceği konusunda uyarmıştı. Beyaz Saray henüz yeni şartlara resmi bir yanıt vermedi. Savaş Araştırmaları Enstitüsü'ne göre, Hizbullah'ın İsrail'in kuzeyine yönelik roket saldırılarına yeniden başlaması ve İsrail'in daha fazla hava saldırısı düzenlemesiyle Lübnan'da yeniden alevlenen çatışmalar durumu daha da karmaşık hale getiriyor.
Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.
